Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Τι θα σήμαινε αν ο Καναδάς αποκτούσε ένα καθεστώς «associate member» στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Η απάντηση δεν υπάρχει ακόμη.
Η ΕΕ δεν διαθέτει τέτοιο θεσμικό καθεστώς και η ιδέα που έθεσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι περισσότερο πολιτική πρόταση παρά έτοιμο μοντέλο.
Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, έχει ενδιαφέρον. Γιατί πίσω από έναν τεχνικό όρο κρύβεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: πώς οργανώνεται η Δύση όταν η αμερικανική ισχύς δεν θεωρείται πλέον αυτονόητο σημείο αναφοράς;
Για δεκαετίες η σχέση Καναδά- Ευρώπης ήταν κυρίως εμπορική και διπλωματική.
Υπάρχει ήδη η CETA, ενώ η συνεργασία έχει διευρυνθεί τα τελευταία χρόνια.
Τώρα, όμως, το πεδίο αλλάζει: κρίσιμα ορυκτά, ενέργεια, άμυνα, AI, υπολογιστική ισχύς, διάστημα, Αρκτική, εφοδιαστικές αλυσίδες.
Πλέον, πρόκειται για το ποιος θα διαθέτει τις υποδομές και τους πόρους που χρειάζεται μια οικονομία για να παραμείνει ασφαλής και ανταγωνιστική.
Γιατί ο Καναδάς;
Η γεωγραφία δημιουργεί μια παράδοξη σχέση: ο Καναδάς δεν είναι ευρωπαϊκή χώρα, αλλά διαθέτει πολλά από όσα χρειάζεται η Ευρώπη σε μια εποχή στρατηγικού ανταγωνισμού: Ενέργεια και κρίσιμα ορυκτά, τεχνολογική και ερευνητική βάση, χρηματοπιστωτικές δυνατότητες και, πάνω απ’ όλα, πρόσβαση στην Αρκτική.
Η Ευρώπη, από τη δική μας πλευρά, προσφέρει κάτι διαφορετικό: μια τεράστια ενιαία αγορά, βιομηχανική βάση, κεφάλαια, ερευνητικές δυνατότητες και κανονιστική ισχύ.
Μιλούμε για δύο οικονομίες με σημαντικά συμπληρωματικά πλεονεκτήματα, γι’ αυτό και η πρόταση θα μπορούσε να αποτελέσει ένα νέο είδος σχέσης: στενή συνεργασία χωρίς πλήρη πολιτική ένταξη.
Το ακριβές περιεχόμενο, ωστόσο, θα πρέπει να δημιουργηθεί από την αρχή.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Και στη μέση βρίσκεται η Αμερική
Το timing είναι κρίσιμο. Η πρόταση έρχεται σε περίοδο έντασης στις σχέσεις Ουάσιγκτον- Οτάβα και εμπορικών πιέσεων προς Ευρώπη και Καναδά.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι μια στενότερη σύνδεση Καναδά- ΕΕ θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέους δασμούς εάν εκληφθεί ως εχθρική κίνηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Καναδάς εγκαταλείπει τις ΗΠΑ ή ότι η Ευρώπη επιχειρεί να τις αντικαταστήσει, σημαίνει όμως κάτι πιο πρακτικό: η διαφοροποίηση των σχέσεων γίνεται στρατηγική ανάγκη.
Μια χώρα δεν χρειάζεται να κόψει έναν δεσμό για να δημιουργήσει έναν δεύτερο, μπορεί να επιδιώκει περισσότερους εμπορικούς εταίρους, περισσότερες αλυσίδες εφοδιασμού και περισσότερες επιλογές σε τεχνολογία, ενέργεια και άμυνα.
Άλλωστε τα τελευταία χρόνια αυτό ακριβώς κάνει και η Ελλάδα: Τριμερείς με Κύπρο- Ισραήλ και Κύπρο- Αίγυπτο, της επιτρέπουν να συνομιλεί ως σύμμαχος με τις δυο μεγάλες δυνάμεις της Μέσης ανατολής (Ισραήλ- Αίγυπτο) χωρίς οι δυο να συνομιλούν μεταξύ τους.
Η λογική είναι παρόμοια με αυτήν που βλέπουμε στις επιχειρήσεις: όταν μια κρίσιμη πρώτη ύλη ή υποδομή εξαρτάται από έναν μόνο προμηθευτή, η αποτελεσματικότητα μπορεί να είναι υψηλή, αλλά η ευπάθεια επίσης.
Η επιστροφή της γεωγραφίας
Η παγκοσμιοποίηση έκανε για χρόνια τη γεωγραφία να μοιάζει δευτερεύουσα.
Σημασία είχε να βρεις τον φθηνότερο προμηθευτή.
Σήμερα έχει σημασία και πού βρίσκεται ο προμηθευτής, ποιος ελέγχει τη διαδρομή και τι συμβαίνει αν αυτή διακοπεί.
Η ενέργεια, οι ημιαγωγοί, τα κρίσιμα μέταλλα, τα data centres, τα δίκτυα επικοινωνιών και οι θαλάσσιες οδοί έχουν αυξημένη γεωπολιτική αξία.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον η Αρκτική αποκτά ιδιαίτερο βάρος: Για τον Καναδά είναι ζωτικός γεωγραφικός χώρος· για την Ευρώπη γίνεται ολοένα σημαντικότερος σε θέματα ασφάλειας, πόρων, μεταφορών και κλιματικών αλλαγών. Η συνεργασία τους στην Αρκτική είναι ήδη μέρος της ευρύτερης στρατηγικής τους.
Από την ένταξη στα δίκτυα
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της καναδικής πρότασης είναι η ίδια η ιδέα ότι μια ευρωπαϊκή σχέση μπορεί να γίνει λιγότερο γεωγραφική και περισσότερο λειτουργική.
Η ΕΕ δημιουργήθηκε ως ένωση χωρών μιας συγκεκριμένης ηπείρου, στον σημερινό κόσμο, όμως, η ισχύς εξαρτάται μόνο από τα σύνορα κυρίως από το αν μια χώρα έχει πρόσβαση σε ενέργεια, πρώτες ύλες, τεχνολογία, κεφάλαια, αγορές και αμυντικές δυνατότητες και από το αν μπορεί να εξασφαλίσει αυτή την πρόσβαση όταν οι διεθνείς σχέσεις γίνονται πιο αβέβαιες.
Ο Καναδάς έχει ορισμένα από αυτά, η Ευρώπη έχει άλλα.
Η πιθανή σύνδεσή τους, επομένως, αφορά στη δημιουργία ενός πυκνότερου δικτύου αλληλεξαρτήσεων μεταξύ χωρών που θέλουν να μειώσουν τις μονομερείς εξαρτήσεις τους. Αυτό είναι ένα σημάδι της κατεύθυνσης προς την οποία μετακινείται η συζήτηση.
Γι’ αυτό το σημαντικότερο ερώτημα είναι τελικά αν, σε έναν κόσμο όπου οι παλιές βεβαιότητες υποχωρούν, η ισχύς του αύριο θα ανήκει περισσότερο σε εκείνους που μπορούν να σταθούν μόνοι τους ή σε εκείνους που μπορούν να συνδεθούν αρκετά στενά ώστε να μην χρειάζεται να το κάνουν.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Μπιλ Γκέιτς γράφει για την τεχνητή νοημοσύνη
Σταλινικοί «αντιεξουσιαστές» που εμπορεύονται ό,τι πουλιέται
Ελπίδες ότι μπαίνουν όρια στα social media
Το μεγαλείο της Οδύσσειας απέναντι στη μικρότητα της Παλαιοδεξιάς
Γιατί βρίσκουν ακροατήριο οι λαϊκιστές;
Η ai είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της δύναμης του καπιταλισμού
Ο πλούτος πρέπει να φορολογείται. Αλλα πώς;
Ζητείται νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο που θα αποτρέψει τη σύγκρουση των γενεών
Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση, από τον Αριστοτέλη στον Δαρβίνο
Το Σύμφωνο της Μέκκας και η Τουρκία. Τι αλλάζει για την Ελλάδα;
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...