Γράφει ο Βασίλης Κάββαλος (*)
Το 44% που συγκέντρωσε η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) δεν αφορά ολόκληρη τη χώρα, αλλά τις περιφερειακές εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου 2026 στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Αυτό δεν μειώνει την πολιτική σημασία του αποτελέσματος.
Η AfD υπερδιπλασίασε το ποσοστό της από το 20,8% του 2021 και διέλυσε την επί δύο δεκαετίες κυριαρχία των Χριστιανοδημοκρατών στο κρατίδιο.
Έμεινε, μάλιστα, ελάχιστες έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία.
Δεν πρόκειται για μια ξαφνική έκρηξη.
Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς συσσώρευσης οικονομικής ανασφάλειας, κοινωνικής αποξένωσης και πολιτικής απογοήτευσης.
Από το 10% στο 44%
Η AfD ιδρύθηκε το 2013 ως ευρωσκεπτικιστικό κόμμα, με βασικό θέμα την αντίθεση στη διάσωση των χωρών του Νότου κατά την κρίση του ευρώ.
Μετά το 2015 και την απόφαση της Άνγκελα Μέρκελ να δεχθεί μεγάλο αριθμό προσφύγων, μετατράπηκε σε ένα καθαρά αντιμεταναστευτικό, εθνικιστικό κόμμα.
Σταδιακά, οι πιο μετριοπαθείς ιδρυτές αποχώρησαν και το κόμμα πέρασε στον έλεγχο της σκληρής πτέρυγας.
Το 2025 η AfD πήρε πανεθνικά 20,8%, ακριβώς το διπλάσιο από το 2021, και έγινε δεύτερο κόμμα στη γερμανική Βουλή με 152 έδρες.
Το σημερινό 44% στη Σαξονία-Άνχαλτ δείχνει ότι, τουλάχιστον στην ανατολική Γερμανία, η ψήφος στην AfD δεν είναι πια απλή διαμαρτυρία.
Τείνει να γίνει σταθερή πολιτική ταυτότητα.
Γιατί συνέβη
Πρώτα απ’ όλα, υπάρχει η ιδιαίτερη εμπειρία της ανατολικής Γερμανίας.
Τριάντα έξι χρόνια μετά την επανένωση, σημαντικό μέρος του πληθυσμού αισθάνεται ακόμη πολίτης δεύτερης κατηγορίας.
Χαμηλότερα εισοδήματα και περιουσίες, φυγή νέων, δημογραφική συρρίκνωση, λιγότερες ευκαιρίες και η αίσθηση ότι οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται από μια δυτικογερμανική ελίτ στο Βερολίνο.
Έρευνες καταγράφουν στην Ανατολή ισχυρότερο αίσθημα σχετικής στέρησης, χαμηλότερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς και μεγαλύτερη αποδοχή εθνικιστικών και αντισυστημικών αντιλήψεων.
Η AfD δεν δημιούργησε αυτή τη δυσφορία.
Κατάφερε, όμως, να της δώσει πολιτική γλώσσα και συγκεκριμένο αντίπαλο: τους μετανάστες, τις Βρυξέλλες, την «πράσινη μετάβαση», τα μέσα ενημέρωσης και το πολιτικό κατεστημένο.
Δεύτερος παράγοντας είναι η οικονομία.
Το παλιό γερμανικό μοντέλο (φθηνή ρωσική ενέργεια, ισχυρή βιομηχανία, εξαγωγές προς την Κίνα και αμερικανική εγγύηση ασφαλείας) έχει κλονιστεί.
Η αυτοκινητοβιομηχανία πιέζεται, το ενεργειακό κόστος αυξήθηκε και ολόκληρες βιομηχανικές περιοχές φοβούνται ότι θα πληρώσουν το κόστος της πράσινης μετάβασης.
Η Bundesbank περιέγραψε τρία συνεχόμενα χρόνια ελάχιστης ανάπτυξης, ενώ για το 2026 εκτιμούσε αύξηση του ΑΕΠ μόλις κατά 0,6%.
Όταν ένας εργαζόμενος φοβάται ότι το εργοστάσιο θα κλείσει και ταυτόχρονα ακούει ότι πρέπει να αλλάξει αυτοκίνητο, θέρμανση και τρόπο ζωής, η οικολογική μετάβαση παύει να ακούγεται ως σχέδιο προόδου.
Ακούγεται ως λογαριασμός που του στέλνει κάποιος άλλος.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Τρίτον, το μεταναστευτικό έγινε το σημείο στο οποίο ενώθηκαν σχεδόν όλες οι ανασφάλειες: κατοικία, σχολεία, εγκληματικότητα, κοινωνικές παροχές και φόβος απώλειας της εθνικής ταυτότητας.
Τα παραδοσιακά κόμματα για χρόνια υποτίμησαν ή ηθικοποίησαν τις ανησυχίες αυτές.
Έτσι άφησαν στην AfD σχεδόν αποκλειστικό πεδίο να τις εκφράζει, συχνά με ακραίες γενικεύσεις και προτάσεις μαζικών απελάσεων.
Υπάρχει, τέλος, η αποτυχία της πολιτικής εναλλαγής.
Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, αλλά οι πολίτες δεν βλέπουν ουσιαστική αλλαγή.
Ο μεγάλος συνασπισμός CDU– SPD, οι κυβερνήσεις Μέρκελ, ο συνασπισμός Σολτς και τώρα η κυβέρνηση Μερτς αντιμετωπίζονται όλο και περισσότερο ως διαφορετικές εκδοχές του ίδιου συστήματος.
Όσο το πολιτικό κέντρο απαντά στην AfD μόνο με αποκλεισμό και όχι με λύσεις, εκείνη μπορεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα ως θύμα και ως μοναδική αντιπολίτευση.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το γερμανικό «τείχος προστασίας» γύρω από την AfD εξακολουθεί να υπάρχει θεσμικά, αλλά εξασθενεί πολιτικά.
Τα υπόλοιπα κόμματα αρνούνται να συνεργαστούν μαζί της.
Όταν όμως ένα κόμμα πλησιάζει το 45%, ο αποκλεισμός του απαιτεί ετερόκλητους και συχνά αναποτελεσματικούς συνασπισμούς.
Αυτό ενισχύει το επιχείρημά του ότι «όλοι ενώνονται για να κρατήσουν εμάς και τους ψηφοφόρους μας έξω».
Η AfD ενδέχεται να μη σχηματίσει κυβέρνηση στη Σαξονία- Άνχαλτ.
Παρ’ όλα αυτά, έχει ήδη μετακινήσει ολόκληρη τη γερμανική συζήτηση προς τα δεξιά.
Οι Χριστιανοδημοκράτες θα πιεστούν να σκληρύνουν ακόμη περισσότερο τη στάση τους στο μεταναστευτικό, στην ασφάλεια και στην ευρωπαϊκή πολιτική.
Ένα μέρος τους θα αρχίσει να αναρωτιέται αν το κόστος της μόνιμης απομόνωσης της AfD είναι μεγαλύτερο από το κόστος κάποιας μορφής συνεργασίας.
Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος.
Όχι μόνο στην πιθανότητα να κυβερνήσει η AfD, αλλά στην κανονικοποίηση των ιδεών της πριν ακόμη κυβερνήσει.
Πού μπορεί να οδηγήσει
Βραχυπρόθεσμα, η Γερμανία μπαίνει σε περίοδο ακόμη μεγαλύτερης πολιτικής αστάθειας.
Οι κυβερνητικοί συνασπισμοί θα γίνονται δυσκολότεροι, οι αποφάσεις πιο αργές και η δυσαρέσκεια μεγαλύτερη.
Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο που ευνοεί εκείνον που υπόσχεται να παρακάμψει τους συμβιβασμούς.
Σε εθνικό επίπεδο, η AfD δεν βρίσκεται ακόμη στο 44%.
Έχει όμως μετατραπεί σε διεκδικητή της πρώτης θέσης, με δημοσκοπήσεις του 2026 να την τοποθετούν κοντά στο 27%- 29%, πάνω ή πολύ κοντά στους Χριστιανοδημοκράτες.
Αν η κυβέρνηση Μερτς δεν παρουσιάσει ορατά αποτελέσματα στην ανάπτυξη, στην ενέργεια, στο μεταναστευτικό και στην καθημερινότητα, η περιφερειακή ανατροπή μπορεί να γίνει εθνική τάση.
Για την Ευρώπη οι συνέπειες θα είναι σοβαρές.
Η AfD ζητεί πολύ πιο χαλαρή σχέση με τη Ρωσία, περιορισμό της στήριξης προς την Ουκρανία, αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής ενοποίησης και επιστροφή περισσότερων εξουσιών στα εθνικά κράτη.
Μια Γερμανία πολιτικά παραλυμένη ή εξαρτημένη από την ακροδεξιά δεν θα μπορεί να λειτουργεί ως σταθεροποιητικός άξονας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δεν είναι, όμως, αναπόφευκτη η επικράτηση της AfD.
Το αποτέλεσμα δεν αποδεικνύει ότι σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι έγιναν ξαφνικά εξτρεμιστές.
Αποδεικνύει ότι ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας είναι πλέον διατεθειμένο να ανεχθεί τον εξτρεμισμό για να τιμωρήσει ένα σύστημα που θεωρεί αδιάφορο, αναποτελεσματικό και αποκομμένο.
Αυτό είναι ίσως το σοβαρότερο μήνυμα από τη Σαξονία- Άνχαλτ: όταν η δημοκρατική πολιτική δεν δίνει πειστικές απαντήσεις σε υπαρκτά προβλήματα, το πεδίο δεν μένει κενό.
Το καταλαμβάνουν εκείνοι που προσφέρουν εύκολους ενόχους, καθαρές υποσχέσεις και επικίνδυνα απλές λύσεις.-
(*) Πηγή: fb
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Μπιλ Γκέιτς γράφει για την τεχνητή νοημοσύνη
Σταλινικοί «αντιεξουσιαστές» που εμπορεύονται ό,τι πουλιέται
Ελπίδες ότι μπαίνουν όρια στα social media
Το μεγαλείο της Οδύσσειας απέναντι στη μικρότητα της Παλαιοδεξιάς
Γιατί βρίσκουν ακροατήριο οι λαϊκιστές;
Η ai είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της δύναμης του καπιταλισμού
Ο πλούτος πρέπει να φορολογείται. Αλλα πώς;
Ζητείται νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο που θα αποτρέψει τη σύγκρουση των γενεών
Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση, από τον Αριστοτέλη στον Δαρβίνο
Το Σύμφωνο της Μέκκας και η Τουρκία. Τι αλλάζει για την Ελλάδα;
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...