Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Οι στάχτες της Δυτικής Αττικής προαναγγέλλουν μια νέα πραγματικότητα.
Οι λεγόμενες megafires αλλάζουν το τοπίο της Μεσογείου και απαιτούν μια διαφορετική φιλοσοφία πρόληψης, προστασίας και διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος.
Οι εικόνες από τη Δυτική Αττική δύσκολα θα ξεχαστούν.
Δάση που χάθηκαν μέσα σε λίγες ώρες, καλλιέργειες που καταστράφηκαν ολοσχερώς, σπίτια που παραδόθηκαν στις φλόγες και ολόκληρες κοινότητες που βρέθηκαν αντιμέτωπες με τη δύναμη μιας φωτιάς η οποία ξεπέρασε κάθε ανθρώπινη κλίμακα.
Λίγες ημέρες αργότερα, η πρώτη αποτίμηση της καταστροφής αποκαλύπτει το πραγματικό της μέγεθος: περισσότερα από 126.000 στρέμματα καμένης γης στην Αττική και τη Βοιωτία, μια ακόμη βαθιά πληγή στο φυσικό κεφάλαιο της χώρας.
Η δημόσια συζήτηση ακολουθεί συνήθως μια γνώριμη διαδρομή.
Εξετάζονται οι επιχειρησιακές αποφάσεις, αξιολογείται η κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού, αναζητούνται λάθη και ευθύνες.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Πρόκειται για μια απολύτως αναγκαία διαδικασία, καθώς κάθε μεγάλη πυρκαγιά προσφέρει πολύτιμα συμπεράσματα για τη βελτίωση της πολιτικής προστασίας.
Παράλληλα, αναδύεται ένα ακόμη ερώτημα, ευρύτερο και ίσως πιο καθοριστικό: βιώνουμε πλέον μια διαφορετική κατηγορία πυρκαγιών;
Η διεθνής επιστημονική κοινότητα χρησιμοποιεί όλο και συχνότερα τον όρο megafires για να περιγράψει πυρκαγιές εξαιρετικά μεγάλης έκτασης και έντασης.
Πρόκειται για φαινόμενα που αναπτύσσουν τόσο υψηλά θερμικά φορτία, εξαπλώνονται με τέτοια ταχύτητα και επηρεάζονται σε τόσο μεγάλο βαθμό από ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες, ώστε ακόμη και οι πιο σύγχρονοι μηχανισμοί πυρόσβεσης δυσκολεύονται να περιορίσουν τη δυναμική τους.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ίδιες οι πυρκαγιές δημιουργούν το δικό τους μικροκλίμα, μεταβάλλοντας τη συμπεριφορά τους με τρόπους που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν εξαιρετικά σπάνιοι.
Η εξέλιξη αυτή αφορά ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ελλάδα καταγράφουν ολοένα συχνότερα πυρκαγιές πρωτοφανούς μεγέθους.
Τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS) καταγράφουν μια σταθερή αύξηση των ακραίων συμβάντων τα τελευταία χρόνια, επιβεβαιώνοντας ότι η νότια Ευρώπη εξελίσσεται σε μία από τις πλέον ευάλωτες περιοχές του πλανήτη.
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής.
Η Βόρεια Εύβοια το 2021, ο Έβρος το 2023, οι πυρκαγιές της Αττικής το 2024 και η φετινή καταστροφή στη Δυτική Αττική συνθέτουν μια αλληλουχία γεγονότων που αποτυπώνει τη νέα πραγματικότητα.
Κάθε καλοκαίρι προστίθεται ένα ακόμη επεισόδιο σε μια ιστορία που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια σειρά μεμονωμένων καταστροφών. Πρόκειται για μια διαρκή μεταβολή των περιβαλλοντικών συνθηκών μέσα στις οποίες καλείται να λειτουργήσει η χώρα.
Η μεταβολή αυτή επηρεάζει αναπόφευκτα και τη φιλοσοφία της πολιτικής προστασίας.
Η αποτελεσματικότητα της πυρόσβεσης εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, όμως το βάρος μετατοπίζεται σταδιακά προς την πρόληψη.
Η διαχείριση της καύσιμης ύλης, η συστηματική φροντίδα των δασών, οι αντιπυρικές ζώνες, η ανθεκτικότητα των οικισμών, η αξιοποίηση της τεχνολογίας για την έγκαιρη ανίχνευση και η στενή συνεργασία επιστημόνων, δασικών υπηρεσιών και πολιτικής προστασίας διαμορφώνουν πλέον έναν ενιαίο σχεδιασμό.
Οι μεγάλες πυρκαγιές αντιμετωπίζονται πολύ πριν εμφανιστεί η πρώτη φλόγα.
Αυτή η νέα προσέγγιση συνδέεται άμεσα με την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων.
Ένα μεσογειακό δάσος διαθέτει αξιοσημείωτες δυνατότητες φυσικής αναγέννησης, αρκεί να του δοθεί ο απαραίτητος χρόνος.
Όταν όμως η ίδια περιοχή πλήττεται επανειλημμένα μέσα σε λίγα χρόνια, η φυσική ισορροπία διαταράσσεται.
Η αναγέννηση επιβραδύνεται, η βιοποικιλότητα περιορίζεται και αυξάνεται ο κίνδυνος μόνιμης υποβάθμισης ή ακόμη και ερημοποίησης.
Η προστασία του δάσους αποκτά έτσι μια νέα διάσταση: αφορά τη διατήρηση της οικολογικής ανθεκτικότητας ολόκληρων περιοχών.
Οι συνέπειες εκτείνονται πολύ πέρα από το περιβάλλον.
Οι μεγάλες πυρκαγιές επηρεάζουν την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό, τις τοπικές οικονομίες, τις ασφαλιστικές αποζημιώσεις, τις υποδομές και τελικά τη συνολική αναπτυξιακή πορεία μιας χώρας.
Η πολιτική προστασία παύει να αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα διαχείρισης έκτακτων αναγκών και εξελίσσεται σε βασικό πυλώνα της εθνικής ανθεκτικότητας.
Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα πολύ περισσότερη εμπειρία από όση διέθετε πριν από μία δεκαετία.
Διαθέτει επιστημονική γνώση, επιχειρησιακή εμπειρία, ευρωπαϊκή συνεργασία και πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες.
Το επόμενο βήμα απαιτεί τη σύνθεση όλων αυτών σε μια μακρόπνοη στρατηγική που θα αντιμετωπίζει τις megafires ως μια σταθερή παράμετρο του σχεδιασμού και όχι ως μια έκτακτη εξαίρεση.
Οι στάχτες της Δυτικής Αττικής υπενθυμίζουν ότι η Μεσόγειος μεταβάλλεται με ταχύτερους ρυθμούς από όσους είχαμε συνηθίσει να φανταζόμαστε.
Μαζί της μεταβάλλονται οι κίνδυνοι, οι προτεραιότητες και τα εργαλεία που διαθέτουν οι κοινωνίες για να προστατεύσουν τον φυσικό τους πλούτο.
Η Ελλάδα εισέρχεται στην εποχή των megafires.
Η προσαρμογή σε αυτή τη νέα πραγματικότητα θα αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες εθνικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.
Η επιτυχία της δεν θα μετρηθεί μόνο από το πόσες φωτιές θα σβήνουν εγκαίρως, αλλά από το πόσο αποτελεσματικά θα διατηρήσουμε ζωντανά τα δάση, τις τοπικές κοινωνίες και το φυσικό κεφάλαιο της χώρας για τις επόμενες γενιές.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Παρθενών είναι ενιαίο έργο τέχνης
Ελλάδα, ισότητα και Δημοκρατία: Αναζητώντας τη χρυσή τομή
Το πρώτο διάγγελμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή στις 24 Ιουλίου (video)
Να τελειώνουμε με τους εκφασισμένους ψευτοσυντηρητικούς
Κορνήλιος Καστοριάδης: «Είμαστε ανεύθυνοι για την ιστορία μας;»
Τι σημαίνει η τεράστια επιτυχία της Οδύσσειας;
Λαϊκισμός, η Λερναία Ύδρα της σύγχρονης Δημοκρατίας
Πώς η ευρωπαϊκή ακροδεξιά αλλάζει πρόσωπο, χωρίς να αλλάζει στόχο
Η Αριστερά ήταν και παραμένει σταλινική
Πώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή γίνεται παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...