Γράφει ο Ευγένιος
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η φιλοσοφία θεωρούνταν ίσως η πιο «μη πρακτική» από τις ανθρωπιστικές επιστήμες.
Σε μια εποχή όπου η αγορά εργασίας αναζητούσε προγραμματιστές, μηχανικούς λογισμικού και επιστήμονες δεδομένων, οι απόφοιτοι φιλοσοφίας αντιμετωπίζονταν συχνά ως εκπρόσωποι ενός γνωστικού αντικειμένου με περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές.
Η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι σήμερα συμβαίνει σχεδόν το αντίθετο.
Τα μεγαλύτερα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο (όπως η OpenAI, η Google DeepMind και η Anthropic) προσλαμβάνουν ολοένα και περισσότερους φιλοσόφους, όχι για λόγους δημοσίων σχέσεων ή ακαδημαϊκού κύρους, αλλά επειδή θεωρούν ότι χωρίς αυτούς είναι αδύνατο να αντιμετωπιστούν τα πιο δύσκολα προβλήματα που γεννά η νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Η εξέλιξη αυτή μοιάζει παράδοξη μόνο εκ πρώτης όψεως.
Γιατί όσο η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά μεγαλύτερη αυτονομία και επηρεάζει ολοένα περισσότερες πτυχές της ανθρώπινης ζωής, τόσο λιγότερο επαρκούν οι καθαρά τεχνικές γνώσεις.
Οι μηχανικοί μπορούν να κατασκευάσουν ένα σύστημα που παίρνει αποφάσεις.
Πολύ δυσκολότερο είναι να απαντήσουν στο ερώτημα ποιες αποφάσεις είναι οι σωστές.
Ένα αυτόνομο σύστημα οδήγησης που καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο κακά ενδεχόμενα.
Ένα ιατρικό μοντέλο που πρέπει να αξιολογήσει ποιος ασθενής έχει προτεραιότητα σε περιορισμένους πόρους.
Ένα ψηφιακός βοηθός που οφείλει να αποφασίσει πότε πρέπει να αρνηθεί μια επικίνδυνη εντολή.
Όλες αυτές οι περιπτώσεις δεν αποτελούν πρωτίστως τεχνικά προβλήματα.
Είναι φιλοσοφικά προβλήματα.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Γι' αυτό και οι μεγάλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης στρέφονται πλέον σε ανθρώπους που έχουν εκπαιδευτεί να αναλύουν έννοιες όπως η ηθική, η ευθύνη, η ελευθερία της βούλησης, η δικαιοσύνη, ακόμη και η ίδια η συνείδηση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Anthropic, η οποία έχει αναπτύξει το λεγόμενο «Σύνταγμα» του μοντέλου Claude: ένα σύνολο αρχών που αντλεί έμπνευση από φιλοσοφικές θεωρίες, διεθνείς διακηρύξεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νομικά κείμενα, προκειμένου να καθοδηγεί τη συμπεριφορά του συστήματος.
Η αλλαγή αυτή αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο για την ίδια την εξέλιξη της τεχνολογίας.
Για δεκαετίες πιστεύαμε ότι η πρόοδος εξαρτάται κυρίως από την αύξηση της υπολογιστικής ισχύος και τη βελτίωση των αλγορίθμων.
Σήμερα γίνεται φανερό ότι όσο οι μηχανές αποκτούν μεγαλύτερες δυνατότητες, τόσο σημαντικότερο γίνεται το ερώτημα των αξιών που θα ενσωματώνουν.
Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρειάζεται πλέον μόνο καλύτερο λογισμικό.
Χρειάζεται καλύτερες απαντήσεις στο ερώτημα τι σημαίνει να ενεργεί κανείς σωστά.
Δεν είναι τυχαίο ότι επανέρχονται στο προσκήνιο στοχαστές που μέχρι πρόσφατα ανήκαν σχεδόν αποκλειστικά στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα.
Ο Καντ, ο Αριστοτέλης, ο Τζον Στιούαρτ Μιλ ή ο Τζον Ρολς μετατρέπονται, με έναν παράδοξο τρόπο, σε συνομιλητές των μηχανικών λογισμικού.
Οι διαφωνίες ανάμεσα στη δεοντολογία και τη ηθική της συνέπειας, αποκτούν ξαφνικά πρακτική σημασία για το πώς θα λειτουργεί ένα γλωσσικό μοντέλο ή ένας αυτόνομος πράκτορας.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, λιγότερο αισιόδοξη ανάγνωση.
Αρκετοί πανεπιστημιακοί εκφράζουν την ανησυχία ότι η είσοδος των φιλοσόφων στη βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να μετατρέψει τη φιλοσοφία σε εργαλείο εταιρικής νομιμοποίησης.
Μιλούν ακόμη και για τον κίνδυνο του ethics washing: την αξιοποίηση της ηθικής περισσότερο ως μέσου οικοδόμησης εμπιστοσύνης προς το κοινό παρά ως ουσιαστικού περιορισμού της τεχνολογικής ανάπτυξης.
Η διάσταση αυτή δεν είναι αμελητέα.
Οι μεγάλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης επενδύουν δισεκατομμύρια δολάρια σε έναν εξαιρετικά ανταγωνιστικό αγώνα δρόμου.
Είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς αν οι φιλόσοφοι θα έχουν πραγματική επιρροή στις τελικές αποφάσεις ή αν θα περιοριστούν σε έναν συμβουλευτικό ρόλο, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα παρέμβασης όταν τα ηθικά διλήμματα συγκρούονται με τις εμπορικές επιδιώξεις.
Ωστόσο, ακόμη κι αν αυτή η επιφύλαξη αποδειχθεί βάσιμη, η ίδια η τάση έχει ήδη μια μεγάλη συμβολική σημασία.
Για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες, η τεχνολογική πρωτοπορία αναγνωρίζει ότι δεν αρκεί να γνωρίζουμε πώς να κατασκευάσουμε ολοένα ισχυρότερες μηχανές.
Οφείλουμε να γνωρίζουμε και γιατί τις κατασκευάζουμε και μέχρι πού πρέπει να φτάσουν.
Ίσως αυτό να είναι και το μεγαλύτερο παράδοξο της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης.
Όσο πιο προηγμένη γίνεται η τεχνολογία, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν ερωτήματα που απασχολούν τη φιλοσοφία εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια.
Η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, τελικά, δεν επαναφέρει στο προσκήνιο μόνο τον προγραμματιστή.
Επαναφέρει και τον Σωκράτη.
Γιατί πίσω από κάθε αλγόριθμο που καλείται να αποφασίσει για λογαριασμό του ανθρώπου κρύβεται, αναπόφευκτα, ένα ερώτημα που δεν μπορεί να λυθεί με περισσότερη υπολογιστική ισχύ: τι είναι το σωστό;-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Κυριάκος και οι επτά νάνοι της αντιπολίτευσης
Καπιταλισμός, το σύστημα που όλοι καταγγέλλουν αλλά κανείς δεν μπορεί να αντικαταστήσει
Η μεγάλη ψευδαίσθηση της ισότητας στις σύγχρονες κοινωνίες
Περί της αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου
Γιατί οι Ευρωπαίοι εγκαταλείπουν τον σοσιαλισμό
Η μεγάλη έρημος της Βρετανίας μετά το brexit- από τι γλίτωσε η Ελλάδα
Η Δύση μπροστά στη μεγάλη πολιτισμική ρωγμή
Ρεπουμπλικανισμός: Η Δημοκρατία των ελεύθερων πολιτών
Η αντιπολίτευση ψάχνει τον δεύτερο, κι όλοι δουλεύουν για τον Μητσοτάκη
Κωνσταντίνου Καβάφη, «το πρώτο σκαλί»
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...