Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Μόλις δύο χρόνια μετά τη θριαμβευτική εκλογική νίκη των Εργατικών, ο Κιρ Στάρμερ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια ταπεινωτική αποχώρηση από την πρωθυπουργία.
Όλα δείχνουν μια κυβέρνηση που έχει χάσει την πολιτική της δυναμική, ένα κόμμα που αμφισβητεί πλέον ανοιχτά τον αρχηγό του και έναν πρωθυπουργό που καλείται να αποφασίσει αν θα αποχωρήσει οικειοθελώς ή θα οδηγηθεί σε εσωκομματική ανατροπή.
Η παραίτηση του Στάρμερ δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική πολιτική αποτυχία, κάτι τέτοιο θα ήταν έλασσον πολιτικό γεγονός.
Αντανακλά μια πολύ βαθύτερη κρίση που διαπερνά τη σύγχρονη Βρετανία.
Μια κρίση θεσμών, οικονομίας, παραγωγικότητας, δημόσιων υπηρεσιών και, κυρίως, εμπιστοσύνης των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα.
Η σημερινή βρετανική δυσλειτουργία δεν είναι προϊόν μιας μόνο κυβέρνησης, αλλά αποτέλεσμα δεκαετιών συσσωρευμένων προβλημάτων που σήμερα φτάνουν στο σημείο καμπής.
Η χώρα που κάποτε αποτελούσε πρότυπο
Για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα, το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελούσε υπόδειγμα σταθερότητας.
Η δημόσια διοίκηση θεωρούνταν από τις αποτελεσματικότερες στον κόσμο.
Τα πανεπιστήμια κυριαρχούσαν στην παγκόσμια κατάταξη.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Το Σίτι του Λονδίνου αποτελούσε την οικονομική πρωτεύουσα της Ευρώπης.
Το κράτος πρόνοιας, παρά τις αδυναμίες του, λειτουργούσε ως σημείο αναφοράς για πολλές δυτικές δημοκρατίες.
Σήμερα όμως η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά.
Οι υποδομές γερνούν, το εθνικό σύστημα υγείας αντιμετωπίζει τεράστιες καθυστερήσεις, η στεγαστική κρίση επιδεινώνεται, οι δημόσιες επενδύσεις παραμένουν ανεπαρκείς και η παραγωγικότητα της οικονομίας κινείται σχεδόν στάσιμα εδώ και πολλά χρόνια.
Η αίσθηση που κυριαρχεί σε μεγάλο μέρος της βρετανικής κοινωνίας είναι ότι «τίποτα δεν λειτουργεί όπως παλιά».
Το παράδοξο της κυβέρνησης Στάρμερ
Όταν οι Εργατικοί επέστρεψαν στην εξουσία, πολλοί πίστεψαν ότι η αλλαγή κυβέρνησης θα αρκούσε για να αναστρέψει την πορεία.
Ο Στάρμερ υποσχέθηκε σοβαρότητα, θεσμικότητα και αποτελεσματική διακυβέρνηση.
Ωστόσο πολύ γρήγορα βρέθηκε αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα πολύ δυσκολότερη από εκείνη που είχε περιγράψει προεκλογικά.
Η οικονομία παρέμενε υποτονική.
Η μετανάστευση εξακολουθούσε να αποτελεί κορυφαίο πολιτικό ζήτημα.
Οι πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες αυξάνονταν.
Η ανάγκη για μεγαλύτερες αμυντικές επενδύσεις, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και της γενικότερης διεθνούς αστάθειας, περιόριζε ακόμη περισσότερο τα δημοσιονομικά περιθώρια.
Το αποτέλεσμα ήταν μια κυβέρνηση που σταδιακά έμοιαζε να χάνει την πρωτοβουλία των κινήσεων.
Η πολιτική της διαχείρισης χωρίς αφήγημα
Ίσως το σημαντικότερο πρόβλημα του Στάρμερ να μην ήταν οι επιμέρους πολιτικές του.
Ήταν ότι ποτέ δεν κατάφερε να διαμορφώσει ένα συνεκτικό όραμα για τη Βρετανία μετά το Brexit.
Οι κυβερνήσεις δεν κρίνονται μόνο από την αποτελεσματικότητά τους.
Κρίνονται και από την ικανότητά τους να πείθουν τους πολίτες ότι γνωρίζουν προς ποια κατεύθυνση οδηγούν τη χώρα.
Σε αυτό το επίπεδο, ο Βρετανός πρωθυπουργός -όπως και οι επίσης αναλώσιμοι προκάτοχοί του Κάμερον, Μέι, Τρας, Τζόνσον, Σούνακ- απέτυχε.
Η κυβέρνησή του έδινε συχνά την εντύπωση ότι αντιδρούσε στα γεγονότα αντί να τα διαμορφώνει.
Κάθε νέα κρίση απαιτούσε νέες διορθωτικές κινήσεις, χωρίς όμως να προκύπτει μια συνολική στρατηγική.
Το Brexit εξακολουθεί να καθορίζει τα πάντα
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της συζήτησης είναι ότι η Βρετανία εξακολουθεί να ζει στη σκιά του Brexit.
Παρά τις προσπάθειες εξομάλυνσης των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η χώρα δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα νέο, σταθερό οικονομικό μοντέλο.
Οι επενδύσεις κινούνται χαμηλότερα από τις προσδοκίες.
Η παραγωγικότητα δεν ανακάμπτει.
Η οικονομική ανάπτυξη παραμένει ασθενική.
Οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος συναλλαγών με την ευρωπαϊκή αγορά.
Το αποτέλεσμα είναι μια οικονομία που δυσκολεύεται να ανακτήσει τη δυναμική προηγούμενων δεκαετιών.
Η άνοδος του λαϊκισμού
Η πολιτική αδυναμία των δύο παραδοσιακών κομμάτων άνοιξε τον δρόμο για νέους πολιτικούς πρωταγωνιστές.
Το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ συνεχίζει να αυξάνει την επιρροή του, αξιοποιώντας τη δυσαρέσκεια γύρω από τη μετανάστευση, το κόστος ζωής και την αίσθηση ότι το πολιτικό κατεστημένο αδυνατεί να δώσει λύσεις.
Την ίδια στιγμή, οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες ενισχύονται σε διαφορετικά εκλογικά ακροατήρια, κατακερματίζοντας ακόμη περισσότερο το πολιτικό σκηνικό.
Η μεγάλη νίκη του Άντι Μπέρναμ σε πρόσφατη αναπληρωματική εκλογή λειτούργησε ως καταλύτης για την εσωκομματική αμφισβήτηση του Στάρμερ και τον κατέστησε το βασικό όνομα για τη διαδοχή του.
Η παραίτηση δεν λύνει το πρόβλημα
Ακόμη κι αν ο Στάρμερ αποχωρήσει, τα θεμελιώδη προβλήματα της Βρετανίας δεν θα εξαφανιστούν.
Η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει χαμηλή παραγωγικότητα, τεράστιες ανάγκες σε δημόσιες επενδύσεις, δημογραφικές πιέσεις, έλλειψη εργατικού δυναμικού σε κρίσιμους τομείς, υψηλό δημόσιο χρέος, αυξημένες αμυντικές υποχρεώσεις και μια κοινωνία που εμφανίζεται ολοένα πιο δύσπιστη απέναντι στους θεσμούς.
Ο επόμενος πρωθυπουργός θα κληθεί να διαχειριστεί ακριβώς αυτά τα ζητήματα.
Τα διδάγματα για την Ευρώπη (και τη χώρα μας)
Η βρετανική εμπειρία αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές δημοκρατίες.
Δείχνει ότι η πολιτική σταθερότητα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην εναλλαγή κομμάτων.
Όταν οι βαθύτερες οικονομικές και κοινωνικές αδυναμίες παραμένουν άλυτες, η δυσαρέσκεια μεταφέρεται απλώς από τη μία κυβέρνηση στην επόμενη.
Η Βρετανία αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας ώριμης δημοκρατίας που δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες της παγκόσμιας οικονομίας: γεωπολιτικός ανταγωνισμός, τεχνολογική επανάσταση, δημογραφική γήρανση, ενεργειακή μετάβαση και αυξημένες απαιτήσεις ασφάλειας.
Ένας πολιτικός κύκλος που κλείνει
Η αποχώρηση του Κιρ Στάρμερ θα είναι πολύ περισσότερα από μια αλλαγή πρωθυπουργού.
Πιθανότατα θα σηματοδοτήσει το τέλος της αυταπάτης ότι η κρίση της Βρετανίας μπορούσε να αντιμετωπιστεί απλώς με μια αλλαγή προσώπων.
Η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια βαθύτερη αναζήτηση ταυτότητας.
Αναζητεί ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, μια νέα σχέση με την Ευρώπη, μια νέα ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική αποτελεσματικότητα και την κοινωνική συνοχή, αλλά και ένα νέο πολιτικό αφήγημα, που θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ίσως αυτό να είναι και το σημαντικότερο δίδαγμα της υπόθεσης Στάρμερ.
Οι ηγέτες μπορούν να επιταχύνουν ή να επιβραδύνουν τις εξελίξεις, όμως όταν οι δομικές αδυναμίες μιας χώρας παραμένουν άλυτες επί δεκαετίες, καμία προσωπικότητα δεν αρκεί από μόνη της για να αναστρέψει την πορεία.
Η Βρετανία εισέρχεται σε μια νέα περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας, αλλά η πραγματική πρόκληση δεν είναι ποιος θα κατοικήσει στην Ντάουνινγκ Στριτ.
Είναι αν το ίδιο το βρετανικό κράτος θα καταφέρει να ξαναβρεί την αποτελεσματικότητα και την αυτοπεποίθηση που κάποτε το κατέστησαν σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Κυριάκος και οι επτά νάνοι της αντιπολίτευσης
Καπιταλισμός, το σύστημα που όλοι καταγγέλλουν αλλά κανείς δεν μπορεί να αντικαταστήσει
Η μεγάλη ψευδαίσθηση της ισότητας στις σύγχρονες κοινωνίες
Περί της αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου
Γιατί οι Ευρωπαίοι εγκαταλείπουν τον σοσιαλισμό
Η μεγάλη έρημος της Βρετανίας μετά το brexit- από τι γλίτωσε η Ελλάδα
Η Δύση μπροστά στη μεγάλη πολιτισμική ρωγμή
Ρεπουμπλικανισμός: Η Δημοκρατία των ελεύθερων πολιτών
Η αντιπολίτευση ψάχνει τον δεύτερο, κι όλοι δουλεύουν για τον Μητσοτάκη
Κωνσταντίνου Καβάφη, «το πρώτο σκαλί»
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...