Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Η κρίση της ευρωπαϊκής Αριστεράς ερμηνεύεται συνήθως ως αποτέλεσμα λαθών που έκαναν οι ηγεσίες τους, ανεπαρκών πολιτικών επιλογών ή επικοινωνιακών αδυναμιών.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια πολύ βαθύτερη εξέλιξη.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι η Αριστερά έχασε την παλαιά εκλογική της δυναμική.
Είναι ότι έχασε τη φυσική κοινωνική βάση πάνω στην οποία οικοδομήθηκε ιστορικά.
Για περισσότερο από έναν αιώνα, τα αριστερά και σοσιαλιστικά κόμματα αντλούσαν τη νομιμοποίησή τους από έναν συγκεκριμένο κοινωνικό κόσμο: τους εργάτες, τους βιομηχανικούς υπαλλήλους, τους χαμηλόμισθους εργαζομένους, τα συνδικάτα, τα λαϊκά στρώματα των πόλεων.
Η Αριστερά δεν ήταν απλώς μια ιδεολογία.
Ήταν η πολιτική έκφραση μιας υπαρκτής κοινωνικής τάξης.
Σήμερα αυτός ο δεσμός έχει θρυμματιστεί πλήρως.
Η μεγάλη ιστορική ήττα της ευρωπαϊκής Αριστεράς δεν καταγράφηκε στις κάλπες.
Είχε προηγηθεί πολύ νωρίτερα στους χώρους εργασίας, στις λαϊκές γειτονιές, στις τοπικές κοινωνίες που κάποτε αποτελούσαν τα φυσικά της προπύργια.
Εκεί όπου άλλοτε κυριαρχούσαν τα αριστερά κόμματα, σήμερα συναντά κανείς είτε πολιτική αδιαφορία είτε ψήφο διαμαρτυρίας προς κόμματα της εθνικής Δεξιάς και της λαϊκιστικής Ακροδεξιάς.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Η εξέλιξη αυτή ήταν αναμενόμενη.
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η Αριστερά απομακρύνθηκε σταδιακά από τη γλώσσα της παραγωγής, της εργασίας και της κοινωνικής ανόδου.
Η πολιτική της ατζέντα άρχισε να περιστρέφεται γύρω από ζητήματα πολιτισμικής ταυτότητας, συμβολικής αναγνώρισης και δικαιωματικών διεκδικήσεων.
Τα θέματα αυτά είναι ασφαλώς υπαρκτά και σημαντικά.
Ωστόσο, για τον εργαζόμενο που βλέπει το εισόδημά του να συρρικνώνεται, για τον τεχνίτη που αγωνιά για το αύριο, για τον μικρομεσαίο που παλεύει να κρατήσει ανοιχτή την επιχείρησή του, η πολιτική αυτή γλώσσα έμοιαζε όλο και πιο ξένη.
Κάπως έτσι δημιουργήθηκε ένα ιστορικό κενό εκπροσώπησης.
Η Αριστερά έπαψε να μιλά για τις τάξεις και άρχισε να μιλά κυρίως για ταυτότητες.
Έπαψε να μιλά για τον μισθό και μιλούσε περισσότερο για τον λόγο.
Έπαψε να μιλά για την παραγωγή και επικεντρώθηκε στην καταγγελία.
Έπαψε να οργανώνει κοινωνικές πλειοψηφίες και άρχισε να συναθροίζει επιμέρους μειονότητες.
Το αποτέλεσμα ήταν η σταδιακή αποσύνδεσή της από τον κόσμο που κάποτε αποτελούσε τον ιστορικό της πυρήνα.
Χωρίς σταθερό κοινωνικό έρεισμα, η ευρωπαϊκή Αριστερά άρχισε να μετατρέπεται σε κάτι διαφορετικό από αυτό που κάποτε φιλοδόξησε να υπάρξει.
Από δύναμη κοινωνικού μετασχηματισμού εξελίχθηκε σε δύναμη διαμαρτυρίας.
Από φορέας συγκεκριμένων οικονομικών προτάσεων μετατράπηκε συχνά σε μηχανισμό γενικευμένης καταγγελίας.
Από πολιτικό ρεύμα που φιλοδοξούσε να κυβερνήσει κοινωνίες έγινε πολλές φορές ένα ρεύμα που αρκείται να σχολιάζει τις εξελίξεις και να καταγγέλλει όσους κυβερνούν.
Παράλληλα, εγκατέλειψε ένα ακόμη θεμελιώδες στοιχείο της ιστορικής της ταυτότητας: τον διεθνισμό.
Η παλιά Αριστερά αντιλαμβανόταν τον διεθνισμό ως αλληλεγγύη μεταξύ λαών, αλλά ταυτόχρονα ως υπεύθυνη συμμετοχή στη διεθνή πραγματικότητα.
Η σύγχρονη εκδοχή της συχνά παγιδεύτηκε σε έναν εύκολο αντιδυτικισμό, σε μια σχεδόν αντανακλαστική εχθρότητα προς τους δημοκρατικούς θεσμούς της Δύσης και σε μια πολιτική ανάγνωση που δυσκολεύεται να διακρίνει τη διαφορά ανάμεσα στην κριτική και στην άρνηση της πραγματικότητας.
Η ελληνική εμπειρία είναι ενδεικτική.
Το ΠΑΣΟΚ της μεταπολίτευσης και αργότερα ο ΣΥΡΙΖΑ της μνημονιακής περιόδου κατόρθωσαν να εκφράσουν πλατιά κοινωνικά στρώματα επειδή μιλούσαν για εισοδήματα, κοινωνική κινητικότητα, εργασία, κράτος πρόνοιας και εθνική προοπτική.
Όταν αυτή η ατζέντα εξαντλήθηκε, δεν αντικαταστάθηκε από ένα νέο συνεκτικό κοινωνικό σχέδιο.
Τη θέση της κατέλαβαν συχνά οι καταγγελίες, οι ηθικές διακηρύξεις και η πολιτική διαμαρτυρία.
Αυτός είναι ίσως ο βαθύτερος λόγος για τον οποίο σήμερα μεγάλα τμήματα της κοινωνίας δεν εγκαταλείπουν απλώς τα αριστερά κόμματα.
Τα αντιμετωπίζουν ως πολιτικά σχήματα που δεν κατανοούν πλέον τις αγωνίες τους.
Και εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση για την ευρωπαϊκή Αριστερά του 21ου αιώνα.
Όχι να βελτιώσει την επικοινωνία της.
Όχι να βρει καλύτερα συνθήματα.
Αλλά να απαντήσει ξανά στο θεμελιώδες ερώτημα που κάποτε τη γέννησε:
Ποια κοινωνική τάξη εκπροσωπεί σήμερα;
Μέχρι να δώσει πειστική απάντηση, θα συνεχίσει να χάνει ακριβώς εκείνους τους ανθρώπους στο όνομα των οποίων οικοδομήθηκε η ιστορική της ύπαρξη.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
Ο Κυριάκος και οι επτά νάνοι της αντιπολίτευσης
Καπιταλισμός, το σύστημα που όλοι καταγγέλλουν αλλά κανείς δεν μπορεί να αντικαταστήσει
Η μεγάλη ψευδαίσθηση της ισότητας στις σύγχρονες κοινωνίες
Περί της αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου
Γιατί οι Ευρωπαίοι εγκαταλείπουν τον σοσιαλισμό
Η μεγάλη έρημος της Βρετανίας μετά το brexit- από τι γλίτωσε η Ελλάδα
Η Δύση μπροστά στη μεγάλη πολιτισμική ρωγμή
Ρεπουμπλικανισμός: Η Δημοκρατία των ελεύθερων πολιτών
Η αντιπολίτευση ψάχνει τον δεύτερο, κι όλοι δουλεύουν για τον Μητσοτάκη
Κωνσταντίνου Καβάφη, «το πρώτο σκαλί»
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...