Γράφει ο Ευγένιος
Η Γαλλία υπήρξε επί δεκαετίες το μεγάλο ευρωπαϊκό αντίβαρο απέναντι στην αμερικανική πολιτισμική και πολιτική υπερβολή.
Μια χώρα με βαθιά πίστη στο κράτος, στη δημόσια παιδεία, στη διανόηση, στην έννοια της κοσμικότητας και σε μια πολιτική κουλτούρα που, τουλάχιστον θεωρητικά, απέρριπτε τον άγριο διχασμό και τη μετατροπή της πολιτικής σε μόνιμο πολιτισμικό πόλεμο.
Όμως σήμερα, όλο και περισσότεροι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι αμερικανικού τύπου «culture wars» διασχίζουν, πλέον, και τον Ατλαντικό, απειλώντας να αλλάξουν ριζικά και τη γαλλική δημόσια ζωή.
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά απλώς στην (από πολλών ετών…) άνοδο της γαλλικής Ακροδεξιάς.
Η Γαλλία γνώριζε πάντα ισχυρά εθνικιστικά και λαϊκιστικά ρεύματα.
Αυτό που αλλάζει σήμερα είναι ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται η πολιτική σύγκρουση: λιγότερο γύρω από την οικονομία και περισσότερο γύρω από την ταυτότητα, το φύλο, τη μετανάστευση, τα ΜΜΕ, την «woke κουλτούρα», ακόμη και την ίδια την έννοια της εθνικής ταυτότητας.
Πρόκειται δηλαδή για μια μεταφορά του αμερικανικού μοντέλου σύγκρουσης, όπου η κοινωνία χωρίζεται σε αντίπαλα στρατόπεδα που δεν διαφωνούν μόνο πολιτικά, αλλά μοιάζουν να ζουν σε διαφορετικούς πολιτισμικούς κόσμους.
Στη Γαλλία, αυτή η μετατόπιση συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση του Εθνικού Συναγερμού της Μαρίν Λεπέν και του Ζορντάν Μπαρντελά, αλλά και με την ολοένα στενότερη σχέση μεταξύ μεγάλων οικονομικών συμφερόντων, μέσων ενημέρωσης και πολιτικής επιρροής.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Ιδιαίτερο ρόλο παίζει ο δισεκατομμυριούχος Βενσάν Μπολορέ, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει ένα πανίσχυρο μιντιακό δίκτυο που πολλοί στη Γαλλία συγκρίνουν πλέον ανοιχτά με το αμερικανικό Fox News ή το σύστημα Μέρντοχ.
Κανάλια όπως το CNews, εφημερίδες, ραδιόφωνα και εκδοτικοί οίκοι μετατρέπονται σταδιακά σε εργαλεία μιας ευρύτερης ιδεολογικής μάχης.
Η θεματολογία θυμίζει ολοένα περισσότερο το αμερικανικό πολιτισμικό μέτωπο: «παρακμή της Δύσης», όπως έγραψε χρόνια πριν ο Όσβαλντ Σπένγκλερ, «απειλή της woke ιδεολογίας», μεταναστευτικό, εγκληματικότητα, κρίση της εθνικής ταυτότητας, επιθέσεις στις ελίτ και στα πανεπιστήμια.
Η δημόσια συζήτηση γίνεται πιο συγκρουσιακή, πιο συναισθηματική και, δυστυχώς, λιγότερο ορθολογική.
Η ειρωνεία είναι ότι η Γαλλία, χώρα που παραδοσιακά κατηγορούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες για έλλειψη πολιτισμικού βάθους και υπερχειλίζοντα καπιταλισμό, φαίνεται σήμερα να εισάγει ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά.
Η πολιτική μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε θέαμα.
Οι τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις βασίζονται στην οργή και όχι στην ανάλυση.
Οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων ενισχύουν τις πιο ακραίες φωνές.
Και η έννοια της «πολιτικής ταυτότητας» αποκτά σχεδόν φυλετικά χαρακτηριστικά.
Πίσω από αυτή τη μετάλλαξη βρίσκονται και βαθύτερες κοινωνικές αιτίες.
Η γαλλική μεσαία τάξη πιέζεται εδώ και χρόνια.
Η αποβιομηχάνιση, η ανασφάλεια, η ακρίβεια, η κρίση εμπιστοσύνης προς τα παραδοσιακά κόμματα και η αίσθηση ότι το Παρίσι απομακρύνεται από την «περιφερειακή Γαλλία» δημιουργούν ένα εκρηκτικό υπόβαθρο.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η πολιτική μετατρέπεται εύκολα σε πεδίο συναισθηματικής εκτόνωσης και πολιτισμικής σύγκρουσης.
Η αμερικανική επιρροή είναι εμφανής ακόμη και στη ρητορική.
Η γαλλική Ακροδεξιά δανείζεται πλέον όρους και στρατηγικές από το κίνημα MAGA του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι επιθέσεις κατά της παγκοσμιοποίησης, η επίκληση της «σιωπηλής πλειοψηφίας», η αμφισβήτηση θεσμών και δημοσιογράφων, ακόμη και η καχυποψία απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θυμίζουν ολοένα περισσότερο τη νέα αμερικανική δεξιά.
Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχει και μια ιδιαιτερότητα: η Γαλλία παραμένει χώρα με ισχυρό κρατικό πυρήνα, διανοητική παράδοση με βάθος και ισχυρές δημοκρατικές αναφορές.
Αυτό σημαίνει ότι η σύγκρουση είναι ακόμη ανοιχτή.
Ένα μεγάλο κομμάτι της γαλλικής κοινωνίας αντιστέκεται σε αυτή την «αμερικανοποίηση» της πολιτικής ζωής, φοβούμενο ότι θα οδηγήσει σε μόνιμο διχασμό και αποσύνθεση της κοινωνικής συνοχής.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανησυχία: αν ακόμη και η Γαλλία, η χώρα του Διαφωτισμού, της δημοκρατικής παράδοσης και του πολιτικού ορθολογισμού, αρχίζει να παρασύρεται σε έναν αέναο πολιτισμικό πόλεμο, τότε ολόκληρη η Ευρώπη μπορεί να μπαίνει σε μια νέα εποχή πολιτικής αστάθειας.
Η ελληνική διάσταση αυτής της εξέλιξης είναι επίσης εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.
Διότι, με καθυστέρηση λίγων ετών, πολλά από αυτά τα φαινόμενα εμφανίζονται ήδη και στην Ελλάδα.
Η πολιτική συζήτηση μετακινείται σταδιακά από την οικονομία και την καθημερινότητα σε θέματα ταυτότητας, δικαιωμάτων, «πατριωτισμού», πολιτικής ορθότητας και πολιτισμικής σύγκρουσης.
Τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν και εδώ κλειστές «φυλές» πληροφόρησης.
Η ένταση αυξάνεται.
Ο δημόσιος λόγος γίνεται πιο απόλυτος, πιο τοξικός και λιγότερο συνθετικός.
Παράλληλα, και στην Ελλάδα αναπτύσσονται πλέον ισχυροί μιντιακοί μηχανισμοί με σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό, ενώ η πολιτική αντιπαράθεση προσωποποιείται όλο και περισσότερο.
Η συζήτηση γύρω από τη «woke ατζέντα», τα εθνικά θέματα, το μεταναστευτικό ή ακόμη και ζητήματα τέχνης και εκπαίδευσης αποκτά συχνά χαρακτηριστικά αμερικανικού πολιτισμικού πολέμου, αν και σε εμβρυακό στάδιο στη χώρα μας.
Κι αυτό, γιατί η ελληνική κοινωνία διατηρεί ακόμη ορισμένα «αντισώματα».
Η οικογένεια, η τοπική κοινωνία και μια βαθιά ριζωμένη ανάγκη για κοινωνική συνεννόηση λειτουργούν συχνά ως αναχώματα απέναντι στην πλήρη πόλωση.
Το ερώτημα είναι για πόσο ακόμη.
Διότι αυτό που συμβαίνει σήμερα στη Γαλλία, δεν αφορά μόνο στη χώρα του Μοπντεσκιέ και του Ουγκό.
Είναι ίσως η πρώτη μεγάλη ευρωπαϊκή δοκιμή ενός νέου μοντέλου πολιτικής σύγκρουσης, όπου οι κοινωνίες παύουν να διαφωνούν απλώς πολιτικά και αρχίζουν να αμφισβητούν ακόμη και την κοινή τους πραγματικότητα.
Και αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη συνέπεια των σύγχρονων «culture wars»: δεν διασπούν μόνο τα κόμματα.
Διασπούν την ίδια την κοινωνική εμπιστοσύνη πάνω στην οποία οικοδομήθηκαν οι σύγχρονες δυτικές δημοκρατίες.-
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ιδέα της Ευρώπης, ο Μητσοτάκης, ο Μακρόν και ο Βίκτορ Ουγκό
Η Αριστερά επιμένει πεισματικά στα αδιέξοδά της
Ο Περσέας στη Φλωρεντία: Όταν η Ελλάδα δημιουργεί την Ευρώπη
Έχει και σήμερα στις τάξεις της έναν «Συμπιλίδη» η Νέα Δημοκρατία;
Όλα όσα κρύβονται πίσω από τις ανισότητες και τις οξύνουν
Επίκουρος, ο πρωτεργάτης της πνευματικής επανάστασης
Η επινόηση της ψυχής, ένα πολιτισμικό θαύμα
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θύμα του αντισυστημισμού;
Μαρσέλ Προυστ: Η λογοτεχνία ως κλειδί της προσωπικής ελευθερίας
Στο «καραμανλικό- σαμαρικό» μπλοκ οι πιο πολλοί εμπλεκόμενοι βουλευτές στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...