Γράφει ο Χρόνης Ινιωτάκης
Οι επισκέψεις στην βόρειο Εύβοια είναι μια συνεχής πρόκληση καθώς κάθε φορά ανακαλύπτεις και νέες προτάσεις και νέες πνευματικές και αισθητικές προκλήσεις.
Μοιάζει αυτή η περιοχή της Ελλάδας, περίκλειστη ανάμεσα σε Ευβοϊκό κόλπο και το ανοιχτό πέλαγος του Αιγαίο, να ανανεώνει το ενδιαφέρον του επισκέπτη με ένα δυναμικό τρόπο σε κάθε προσέγγισή του.
Το έναυσμα δόθηκε από μια πρόσκληση για στην παρουσίαση των δύο ποιητικών έργων του Γιώργου Χρήστου, στην Ιστιαία, με τους τίτλους: «Το στολίδι» και το «Χάρισμα», εκδόσεις του Δήμου Ιστιαίας, μελοποιημένα από τον φέρελπι Έλληνα συνθέτη της διασποράς Zorze Katris ( η γνωστότερη στο ευρύτερο κοινό εκτέλεση του συμφωνικού έργου «Το στολίδι- The Joel» είναι αυτή που έλαβε χώρα στο Ζάππειον Μέγαρο το 2018- γνωστή λόγω youtube).
Σ’ αυτά τα μέρη η ποίηση και η πεζογραφία είναι συνυφασμένη με τον Γεώργιο Δροσίνη, τον ποιητή της «Ανθισμένης Αμυγδαλιάς» που αν και ανήκε στην Νέα Αθηναϊκή Σχολή, μαζί με τον Παλαμά και τον Καμπά υπήρξαν οι θεμελιωτές της νεότερης ελληνικής πεζογραφίας.
Ο Δροσίνης πέρασε αρκετό καιρό στο πυργόσπιτο ιδιοκτησίας της οικογένειας του, χτισμένο την ύστερη περίοδο της Τουρκοκρατίας (περί το 1810), από τον Τούρκο τσιφλικά Ιμπραήμ Αγά, ως κύρια κατοικία του και έδρα της περιουσίας του που περιελάμβανε και το Καστρί, το Αγριοβότανο και την Καστανιώτισσα και δέσποζε στο κέντρο του χωριού Γούβες.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Εδώ αξίζει να αναφερθούμε σε μία από τις πολλές ιδιαιτερότητες της βόρειας Εύβοιας η οποία απελευθερώθηκε από τους Τούρκους το 1833 μετά την εξαγορά των μεγάλων ιδιοκτησιών από Έλληνες ή φιλέλληνες, στην περίπτωση του Δροσίνη συνδεδεμένη με τις συγγενικές του οικογένειες σπουδαίων αγωνιστών, επιφανών φιλικών, τους Δρόσους και τους Πετροκόκκινους.
Μεγάλο μέρος των «Αγροτικών επιστολών» του το εμπνεύστηκε και το έβαλε στο χαρτί σε αυτό το πυργόσπιτο της βόρειας Εύβοιας.
Αξίζει να υπογραμμίσουμε και το κοινό σημείο ανάμεσα στους δύο δημιουργούς, οι οποίοι πλην της επήρειας τους από το φυσικό τοπίο του τόπου στο τελευταίο έργο τους έχουν και κοινό εκδότη.
Τις εκδόσεις του Δήμου Ιστιαίας, ομολογουμένως φαινόμενο σπάνιο γιατί άλλο να εκδίδω κάποια πράγματα ως Δήμος, άλλο να προβάλλω μέσω εκδόσεων τους ποιητές που αποθεώνουν τον φυσικό κόσμο του χώρου που αναπτύχθηκε η κοινωνία που ζώ και προσπαθώ να βελτιώσω καθημερινά.
Ιδιότυπο μέρος η πάλαι ποτέ Ιστιαιώτιδα (σημερινή βόρειος Εύβοια), όπως την ονομάζει ο γεωγράφος Στράβων από την Αμάσεια του Πόντου (Γεωγραφικά, 10,445,3) αρχίζοντας από τους μύθους που μας παραδίδει η αρχαία ελληνική γραμματολογία.
Αρχαιολογικό Πάρκο Ωρεών
Γη που κατοίκησαν ελληνικά φύλα που χάνονται στα μονοπάτια σε εκείνο το μαγικό όριο που ο μύθος συναντά την ιστορία: οι ομηρικοί Άβαντες που ο ηγεμόνας τους, Ελαφήνορας, οδήγησε μαζί με τους υπόλοιπους Αχαιούς στην Τρωϊκή εκστρατεία όπως υμνεί η Ιλιάδα στον «Νηών κατάλογον» αναφέροντας στις ευβοϊκές πόλεις και αυτές της Βορείου Ευβοίας: «Σ᾿ αυτούς που είχαν την Εύβοια, τους γεμάτους ορμή Άβαντες…,την Ιστιαία με τα πολλά σταφύλια και την παραθαλάσσια Κήρινθο και την αψηλή πολιτεία του Δίου,…» (Ιλιάδα, Β', 537, μετάφραση Όλγα Κομνηνού- Κακριδή).
Ο Στράβων αναφέρει την περιοχή κοντά στο όρος Τελέθριο, ως Ελλοπία η οποία σύμφωνα με τον αρχαίο γεωγράφο ιδρύθηκε από τον Έλλοπα, γιο του Ίωνα και σχετίζεται με την περιοχή της Ιστιαίας (Στράβων, Γεωγραφικά, 10,445,3).
Περραιβοί, Ελλοπιείς, Άβαντες, Ίωνες φέρονται ως ιδρυτές της Ισταίας και του Ωραιού που από τα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. γίνεται συνώνυμο της Ιστιαίας (Στράβωνας, 10,1,4, 3-12).
Η Οιχαλία, αρχαία πόλη της περιοχής υπήρξε ο τελευταίος σταθμός της ζωής του ημίθεου Ηρακλή, που οι Έλληνες λάτρευαν ως προστάτη της ανθρωπότητας.
Ευαίσθητος σαν τον πατέρα Δία απέναντι στο ασθενές φύλο πυροδοτούσε την ζήλια στην δεύτερη σύζυγο του την Δηιάνειρα που για το λόγο αυτό είχε δεχθεί το δώρο του Κένταυρου Νέσσου, ο οποίος λίγο πριν πεθάνει σαϊτευμένος από τον γιό της Αλκμήνης την προέτρεψε να συλλέξει το αίμα του και να ποτίσει με αυτό τον χιτώνα του συζύγου της.
Σύμφωνα με τον Κένταυρο θα λειτουργούσε ως μαγικό φίλτρο αποτρεπτικό προς τις συζυγικές απιστίες.
Πράγματι εκείνη την στιγμή ο Ηρακλής είχε καταλάβει την Οιχαλία για τα μάτια της Ιόλης κόρη του βασιλιά Εύρυτου που τον και με τρόπαιο την θυγατέρα του βρισκόταν στο ακρωτήριο Κύναιο για να θυσιάσει στον βωμό του πατέρα του Δία για να τον ευχαριστήσει για την νίκη του.
Ο Σοφοκλής στην τραγωδία του «Τραχίνιαι» (438 π.Χ., 1278 στίχοι, με Χορό απαρτιζόμενο από κοπέλες της Τραχίνας Φθιώτιδας), περιγράφει το πως ο Λίχας πιστός ακόλουθος του Ηρακλή φέρνει τον καθαρό αλλά δηλητηριασμένο χιτώνα που στέλνει Δηιάνειρα για την θυσία.
Η δράση του δηλητηρίου κατατρώει τις σάρκες του ήρωα που στον παροξυσμό του εκσφεντονίζει τον Λίχα στην θάλασσα που μετατρέπεται στα Λιχαδονήσια τα τρία νησάκια της Ιστιαίας (Βλ. Ρ. E. Easterling, Σοφοκλέους Τραχίνιαι, μτφρ. Παναγ. Φαναρά, Καρδαμίτσα, Αθήνα 1996).
Η περιοχή της Ιστιαίας ταυτίζεται με ισχυρά πολιτισμικά τοπόσημα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στο βορειότερο όριο της Ιστιαιώτιδος, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος (Ιστορίαι, VIII,8) ανοιχτά του Ακρωτήριου του Αρτεμισίου, διεξήχθη τον Σεπτέμβριο του 480 π.Χ,, σχεδόν ταυτόχρονα με την μάχη των Θερμοπυλών, η Ναυμαχία του Αρτεμισίου, μια από τις σημαντικότερες ναυμαχίες των Περσικών πολέμων.
Εδώ αναδεικνύεται το στρατηγικό πνεύμα του Θεμιστοκλή και οι ηγετικές του ικανότητες.
Η ναυμαχία τόνωσε το ηθικό των Ελλήνων ενισχύοντας τους ψυχολογικά για την νικηφόρα ναυμαχία στην Σαλαμίνα στα τέλη Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ. (Ηρόδοτος,VIII, 1-17, Πλούταρχος, Θεμιστοκλής, 7, 1-6, 8, 8, 1-3, 9, Διόδωρος, 11, 12- 13).
Παναγία η Νησιώτισσα
Η ναυτική σύρραξη στο Αρτεμίσιο αποτελεί πολιτιστικό και τουριστικό brand name για την περιοχή αφού ενέπνευσε σημαντικά παγκόσμια best sellers όπως το «Persian Fire» του Tom Holland, το ιστορικό μυθιστόρημα του Νίκου Κυριαζή, «Ναυμαχία» και το φιλμ του Νόαμ Μούρο, 300: Η Άνοδος της Αυτοκρατορίας (300: Rise of an Empire, 2014), βασισμένη στο κόμικ του Φρανκ Μίλερ, «Xerxes», το οποίο αναφέρεται στην ναυμαχία του Αρτεμισίου και στην Ναυμαχία της Σαλαμίνας.
Η ιστορία της Ιατρικής αλλά και η σύγχρονη επιστήμη ως μέσο ίασης αλλά και ευεξίας διαχρονικά ταυτίζεται με τις ιαματικές πηγές της Αιδηψού.
Ο Αριστοτέλης αναφέρεται στα λουτρά της στα οποία θεραπεύτηκε με την μέθοδο της λουτροθεραπείας ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Σύλλας (Αριστοτέλης, Μετεωρολογικά, 2,8,9, Πλούταρχος, Σύλλας, 1, 26).
Την Αιδηψό επισκέφτηκαν ακόμα οι αυτοκράτορες Αδριανός, Μάρκος Αυρήλιος, Σεπτίμιος Σευήρος, Περτίνος με την αυτοκράτειρα Ιουλία Δόμνα.
Στην πόλη βρέθηκαν βάθρα ανδριάντων του Μεγάλου Κωνσταντίνου του Βυζαντίου και του αυτοκράτορα Θεοδόσιου.
Στην σύγχρονη εποχή στην λουτρόπολη πέρασαν στιγμές ξεκούρασης ο Ελευθέριος Βενιζέλος, η Μαρίκα Κοτοπούλη, ο Κωστής Παλαμάς, ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, ο Αριστοτέλης Ωνάσης, η Γκρέτα Γκάρμπο, η Μαρία Κάλλας και άλλοι επώνυμοι.
Το 1926, 1928, 1967 και 1997 οι κάτοικοι της περιοχής είδαν να μεταφέρονται μέσα από τις οικιστικές ζώνες τέσσερα από τα σημαντικότερα έργα τέχνης της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το σύμπλεγμα του Ηρακλέους (προερχόμενο από ανασκαφή στον Νέο Πύργο), ο Ταύρος των Ωρεών (ανακαλύφθηκε σε έργα εκβάθυνσης του λιμανιού της ομώνυμης πόλης, ο Ποσειδών (Δίας) του Αρτεμισίου και ο κελτίζων παίς(τζόκει) προερχόμενοι από το ρωμαϊκό ναυάγιο του ομώνυμου ακρωτηρίου, σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Πέρα από το γεγονός ότι όλα τα παραπάνω έργα αποτελούν σταθμούς αναφοράς για την παγκόσμια Ιστορία της Τέχνης, τα δύο τελευταία σχετίζονται με την εναρκτήρια περίοδο μιας εντυπωσιακής αρχαιολογικής εξειδίκευσης: της υποβρύχιας αρχαιολογίας που αποτυπώνει τα πρώτα σκιρτήματα της στον βυθό του βορειότερου άκρου της περιοχής, στο Ακρωτήριο του Αρτεμισίου.
Ανάλογα τα δύο πρώτα επαναφέρουν μια ιδιαιτερότητα της ιδιοσυγκρασίας των κατοίκων αυτού του τόπου που έμαθαν να θεωρούν την πολιτιστική τους κληρονομιά δική τους υπόθεση.
Γλαφυρή είναι η περιγραφή της εφόρου αρχαιοτήτων της τότε ενδεκάτης (ΙΑ’) Εφορείας Αρχαιοτήτων Ευβοίας για το πως, μετά την εύρεση του συμπλέγματος που απεικονίζει τον πρώτο κατά σειρά άθλο του Ηρακλή στον Νέο Πύργο οι τοπικές αρχές και οι κάτοικοι για χρόνια και με ενεργή ακτιβιστική διάθεση δεν επέτρεπαν την μεταφορά αυτού του υπέροχου δείγματος πλαστικής του έκτου π.Χ. αιώνα μακριά από τον τόπο εύρεσης του, απαιτώντας την παραμονή του και την δημιουργία εκθεσιακού χώρου in situ για τον σκοπό αυτό.
Το αποτέλεσμα το περιγράφει παραστατικά ο Γκάτσος στην «Μπαλάντα του Κεμάλ» μελοποιημένο στιχούργημα στην συλλογή reflexions του μεγάλου κύριου Μάνου: Το γλυπτό σήμερα κοσμεί το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χαλκίδας. (Έφη Σαπουνά- Σακελλαράκη: Σύμπλεγμα Ηρακλή με Λέοντα από τους Ωρεούς Ιστιαίας. Συμβολή στην μελέτη της Αρχαίας Πλαστικής της Εύβοιας, Αθήνα 2009, εκδόσεις: Η εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία).
Αντιστρόφως η ολόγλυφη μορφή ταύρου σε επιθετική στάση και εικονιστική απόδοση τριών τετάρτων (κηρύσσων ταύρος) δεν ακολούθησε τον εδώ και δεκαετίες μη ολοκληρωμένο ως σήμερα Βόρειο Οδικό Άξονα της Εύβοιας προς την Χαλκίδα ή το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών όπως τα χάλκινα αγάλματα του Αρτεμισίου.
Η επιμονή των ντόπιων και οι πολιτιστικές ανησυχίες της τοπικής αρχής στο πρόσωπο ενός δραστήριου Δημάρχου που ενσαρκώνει τους προκατόχους του κοινωνούς στην ανάδειξη της ιδιαίτερης πολιτισμικής ταυτότητας της περιοχής (Να θυμίσω τον αείμνηστο Δήμαρχο Αιδηψού Γιάννη Καρατζή, τον Γιάννη Κωνσταντινίδη τον Πρόδρομο Ενωτιάδη τον Ανέστη Ψαρό).
Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας ορατό στο αρχαιολογικό πάρκο τσέπης που φιλοξενεί το ογκώδες γλυπτό, έργο αττικού εργαστηρίου, χρονολογούμενο κοντά στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αιώνα.
Ο Ταύρος των Ωρεών
Λαμβάνοντας υπόψιν την πιο must εκδοχή από τις τρείς που πραγματεύεται ο Hans Rupprecht Goette, πρώην Διευθυντής του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών, σε σχετικό του επιστημονικό άρθρο το γλυπτό ανέθεσε στo ιερό Διονύσου της Ιστιαίας ο Δημήτριος Α΄ ο Πολιορκητής που το 294 π. Χ. επανίδρυσε το Κοινόν των Ευβοέων και πιθανότατα ο ταύρος συμβολίζει την ίδια την Ευβοϊκή Συμπολιτεία (Hans Rupprecht Goette, «Ο Ταύρος των Ωρεών», Χαλκίδα 2020, στα Πρακτικά Ημερίδας «ο Αρχαίος Κόσμος της Εύβοιας και η επιρροή του στον 21ο αιώνα» εκδόσεις ΥΠΠΟ σελ. 43-68).
Πρόκειται για εκείνον τον Δημήτριο Α΄ Βασιλιά της Μακεδονίας που υπήρξε ο πρώτος celebrity πολιτικός στην ιστορία: «Εκμεταλλευόμενος την σωματική του ομορφιά, ο Δημήτριος επιχείρησε να ακολουθήσει τα βήματα του Αλέξανδρου και να διατηρήσει τη συνοχή μιας αυτοκρατορίας που κατέρρεε με ραγδαίους ρυθμούς.
Η ιστορία του προσφέρει ένα μάθημα τόσο για την ισχύ όσο και για τους κινδύνους της λατρείας της προσωπικότητας ως πολιτική δύναμη».
Οι πολύκροτες ερωτικές του περιπέτειες, ανάμεσά τους και κάποιες σκανδαλώδεις σεξουαλικές δραστηριότητες μέσα στον ίδιο τον Παρθενώνα, απογείωσαν την φήμη του.
Η δημόσια εικόνα του ήταν για τον ίδιον εξίσου σημαντική με τα επιτεύγματά του και τον βοήθησε να θέσει υπό την επιρροή του την Αθήνα, η οποία έπεσε με τα μούτρα στην λατρεία αυτού του χαρισματικού τυχοδιώκτη».
Ο Πλούταρχος («Βίοι Παράλληλοι», Δημήτριος- Αντώνιος, Αθήνα 2006, μετάφραση Σταύρος Γκιργκένης, εκδόσεις: Ζήτρος) βέβαια τα λέει πολύ πιο χύμα και γλαφυρά καταγράφοντας με οίστρο κορυφαίου κοσμικογράφου τις εκκεντρικότητες, τις ακολασίες και τις επιπολαιότητες (και τα κραυγαλέα, ακόμα και για την εποχή, ‘MeToo’) του φιλόδοξου Μακεδόνα κατακτητή τον οποίον θα τιμούσε (αμφίσημα έστω) με ποίημα του ο Καβάφης πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα.
Λίγο πιο πέρα από τους σημερινούς Ωρεούς, κοντά στον Νέο Πύργο σώζονται τα κατάλοιπα μιας πικρής ανάμνησης της βυζαντινής περιόδου που αφορά στην σύνοδο της Φεράρας- Φλωρεντίας (1438-1439) μια σημαντική εκκλησιαστική σύνοδος που αποσκοπούσε στην ένωση της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, με αντάλλαγμα τη δυτική στρατιωτική βοήθεια προς το παραπαίον Βυζάντιο έναντι των Τούρκων.
Κύριο σημείο τριβής ήταν το Filioque (εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος και «εκ του Υιού»), το καθαρτήριο πυρ και ο γάμος των κληρικών.
Ένα χιλιόμετρο δυτικά του Νέου Πύργου στη Βόρεια Εύβοια βρίσκεται η πολύ ωραία παραλία της «Νησιώτισσας».
Εκεί, στη βραχονησίδα «Μοναστήρι» λίγα μέτρα από την ακτή υπάρχουν τα ερείπια ενός μεσαιωνικού κτίσματος η χρήση του οποίου δεν είναι ακριβώς γνωστή.
Χρονολογείται την εποχή της Φραγκοκρατίας, τον 13ο ή τον 14ο αιώνα.
Σώζεται επίσης ταφική κατασκευή, που ταυτίζεται με του τάφο του Διακόνου Πρωτέκδικου Γεωργίου Καππαδόκη, ο οποίος έλαβε μέρος στη σύνοδο της Φλωρεντίας το 1438 και κατά την επιστροφή του προς την Κωνσταντινούπολη πέθανε στους Ωρεούς και τάφηκε στη νησίδα (Παναγιώτης, Δ. Μαστροδημήτρης « Αυτοκρατορικαί Προσεγγίσεις εις την Εύβοιαν κατά την εποχήν της συνόδου της Φλωρεντάς», Αθήνα 1962, στο Αρχείον Ευβοϊκών Μελετών, Θ, σελ. 168- 176, εκδόσεις: Εταιρεία Ευβοϊκών Σπουδών και Aικατερίνη. Παντελίδου- Αλεξιάδου, στο ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΝ ΔΕΛΤΙΟΝ- ΧΡΟΝΙΚΑ, τεύχος 49 – Β1, Αθήνα 1994, σελ. 96, εκδόσεις: Τ.Α.Π.Α.).
Σήμερα η περιοχή της Βορείου Ευβοίας στο σύνολο της προσπαθεί να ορθοποδήσει από τις καταστροφικές πυρκαγιές που κατέστρεψαν το φυσικό τοπίο που αναπτύχθηκαν και παρήγαγαν οι κοινωνίες του τόπου διαχρονικά χωρίς να ξεχνά την ιστορία, χωρίς να μεμψιμοιρεί για το πρόσφατο παρελθόν αλλά σχεδιάζοντας το μέλλον.
Αν τελικά κάποια κυβέρνηση θέλει να προσφέρει ένα χρήσιμο pass ανάμεσα στα τόσα ας θεσμοθετήσει ένα Ιστιαία paωνss που σίγουρα θα προσδώσει μία προοπτική νέων πρακτικών διαχείρισης του πολιτισμικού περιβάλλοντος και κοινής συμβίωσης μαζί του στον νεοέλληνα τον πάντα ενημερωμένο και σωστά ωθούμενο από την κοινωνία των socialmedia.-
Βιβλιογραφικές αναφορές
Αλέξανδρος Καλέμης: Περιπλανήσεις στον χώρο και τον χρόνο: Βόρειος Εύβοια Αθήνα 1997, εκδόσεις Κίνητρο.
Άγγελος Σ. Ριτσώνης: Η Ιστιαϊκή Επικράτεια στην Βόρεια Εύβοια από τον 8ο π.Χ. έως τον 3ο μ.Χ. αιώνα, 2021 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας διδακτορική διατριβή πηγή ΕΚΤ.
Άγγελος Ε. Στέφος: Ιστοριολαογραφική Μελέτη από το 1821 και εντεύθεν των υφισταμένων συνοικισμών εν τη επαρχία. Αθήνα 1967, τόμος Α, εκδόσεις Νάνος.
Άγγελος Ε. Στέφος: Ιστιαία- Ιστορική Μελέτη των εν τη επαρχία Ιστιαίας Γεγονότων από το 1821 και εντεύθεν. Αθήνα 1974, τόμος Β, εκδόσεις Νάνος.
*****
ΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΑΠΟΨΗ ΣΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Οι διεθνείς ανακατατάξεις ισχύος και η ελληνική ευκαιρία στην Ανατολική Μεσόγειο
Η μεγάλη παγίδα των δημοψηφισμάτων: Ελλάδα, Βρετανία, Ιταλία
«Κοινωνική πλειοψηφία», η νέα ευφάνταστη επινόηση της Αριστεράς
Η απάτη του υλισμού: Γιατί η επιστήμη δεν έχει λύσει το μυστήριο της συνείδησης
«Λευκές Νύχτες»: Ο Ντοστογιέφσκι απέναντι στη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου
Βοκκάκιος, ο πρώτος Δυτικοευρωπαίος
Ποιος ξεγέλασε τους Τρώες; (Όχι, δεν ήταν ο Οδυσσέας)
Η επιδραστική σκέψη του Γιούργκεν Χάμπερμας στη σημερινή δυτική Δημοκρατία
Όταν ο πόλεμος γίνεται θέαμα: Η νέα, ψηφιακή εποχή της προπαγάνδας
Γιατί η στρατηγική της έντασης δεν γίνεται πολιτικό ρεύμα;
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...