Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Μπορεί οι Ευρωπαίοι, ανάμεσά τους κι εμείς, οι Έλληνες, να αντιμετωπίζουμε τον πόλεμο στο Ιράν σαν ένα «μακρινό» γεγονός, αλλά αυτός, αντίθετα, λειτουργεί ήδη ως ένας πολλαπλασιαστής οικονομικών, ενεργειακών και γεωπολιτικών κινδύνων που αγγίζουν άμεσα και την Ελλάδα.
Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο τι συμβαίνει τώρα, αλλά τι σημαίνει για τις τσέπες μας, αν αυτή η σύγκρουση αποκτήσει διάρκεια.
Πρώτος και πιο άμεσος κίνδυνος είναι η ενέργεια.
Η σύγκρουση έχει ήδη διαταράξει τον Περσικό Κόλπο και κυρίως τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Η διακοπή ή ακόμη και η μερική παρεμπόδιση αυτής της ροής έχει προκαλέσει εκτίναξη των τιμών, με το πετρέλαιο να ξεπερνά τα 100 δολάρια και σε ορισμένες περιπτώσεις να κινείται πολύ υψηλότερα.
Για την Ευρώπη, και ακόμη περισσότερο για χώρες όπως η Ελλάδα που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας, αυτό μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένο κόστος παραγωγής, μεταφορών και τελικά ζωής.
Ήδη οι πρώτες επώδυνες επιπτώσεις φαίνονται όποτε πάμε να γεμίσουμε το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου μας.
Δεύτερον, αυτή η ενεργειακή πίεση περνά σχεδόν αυτόματα στον πληθωρισμό.
Ήδη, οι ευρωπαϊκές οικονομίες βλέπουν τον κίνδυνο νέας ανόδου των τιμών, καθώς η ενέργεια αποτελεί βασικό συντελεστή σε όλη την αλυσίδα παραγωγής.
Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: υψηλότερες τιμές σημαίνουν μειωμένη αγοραστική δύναμη, άρα επιβράδυνση της οικονομίας.
Και την ίδια στιγμή, οι κεντρικές τράπεζες, όπως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, δυσκολεύονται να μειώσουν τα επιτόκια, γιατί φοβούνται νέα κύματα πληθωρισμού.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
Βρείτε μας και στο tiktok πατώντας ΕΔΩ
*****
Το τρίτο επίπεδο κινδύνου αφορά τα δημόσια οικονομικά.
Εδώ βρίσκεται και ένα βασικό σημείο που αναδεικνύουν διεθνείς αναλύσεις: η παράταση του πολέμου αυξάνει τις δημοσιονομικές πιέσεις παντού.
Τα κράτη αναγκάζονται να δαπανούν περισσότερα είτε για ενέργεια, είτε για επιδοτήσεις, είτε για άμυνα, την ώρα που τα έσοδα πιέζονται από την επιβράδυνση της οικονομίας.
Στην Ευρώπη ήδη, και με πρωτοβουλία του Κυριάκου Μητσοτάκη, συζητούνται μέτρα όπως επιδοτήσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις για να απορροφηθεί το ενεργειακό σοκ.
Όμως αυτά έχουν κόστος: αυξάνουν το χρέος και περιορίζουν τα περιθώρια πολιτικής στο μέλλον.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η ελληνική οικονομία έχει μόλις αρχίσει να ανακτά δημοσιονομική ισορροπία μετά από χρόνια κρίσης.
Ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ σημαίνει τρία πράγματα:
1-αυξημένες κρατικές δαπάνες για στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων,
2-πίεση στον τουρισμό (λόγω ακριβότερων μετακινήσεων και περιφερειακής αστάθειας) και
3-πιθανή επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου επηρεάζεται τουριστικά από τη σύγκρουση, με αλλαγές στις ροές ταξιδιωτών.
Ένα τέταρτο, λιγότερο ορατό αλλά κρίσιμο επίπεδο κινδύνου είναι οι αγορές.
Η αβεβαιότητα που προκαλεί ένας παρατεταμένος πόλεμος οδηγεί σε αύξηση του κόστους δανεισμού.
Τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων ανεβαίνουν, όπως ήδη φαίνεται σε μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Αυτό σημαίνει ότι κράτη και επιχειρήσεις δανείζονται ακριβότερα, κάτι που επιβαρύνει ιδιαίτερα τις πιο ευάλωτες οικονομίες.
Και υπάρχει και μια πέμπτη διάσταση: η γεωπολιτική.
Η παράταση του πολέμου οδηγεί σε έναν κόσμο πιο κατακερματισμένο, όπου οι ενεργειακές και εμπορικές ροές γίνονται πιο ασταθείς.
Αυτό πλήττει ιδιαίτερα την Ευρώπη, η οποία εξαρτάται από εισαγωγές ενέργειας και από τη σταθερότητα των διεθνών θαλάσσιων διαδρομών.
Για την Ελλάδα, που βρίσκεται σε κομβικό γεωγραφικό σημείο, αυτό σημαίνει ταυτόχρονα ευκαιρίες αλλά και κινδύνους: αυξημένη στρατηγική σημασία, αλλά και αυξημένη έκθεση σε κρίσεις.
Συνολικά, η παράταση του πολέμου στο Ιράν λειτουργεί σαν ένα «πενταπλό σοκ» για την Ευρώπη: ενεργειακό, πληθωριστικό, δημοσιονομικό, χρηματοπιστωτικό και γεωπολιτικό.
Και το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι αυτοί οι παράγοντες δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλ’ αντίθετα, ενισχύουν ο ένας τον άλλον.
Για την Ελλάδα, το δίδαγμα είναι σαφές: σε έναν κόσμο όπου οι περιφερειακές συγκρούσεις μετατρέπονται γρήγορα σε παγκόσμιες κρίσεις, η οικονομική ανθεκτικότητα και η ενεργειακή ασφάλεια δεν είναι απλώς οικονομικά ζητήματα.
Είναι ζήτημα συνολικής εθνικής στρατηγικής για το μέλλον της οικονομίας και των πολιτών.
Και ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο μήνυμα αυτής της κρίσης: ότι η γεωπολιτική επιστρέφει δυναμικά στην καθημερινότητα των κοινωνιών όχι ως θεωρία, αλλά ως κόστος που πληρώνεται στον λογαριασμό ρεύματος, στο επιτόκιο του δανείου και τελικά στο επίπεδο ζωής.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Αρχίζει η μεγάλη μάχη Ορθολογισμού - λαϊκισμού με φόντο τις εκλογές του 2027 (video)
Ήρθε η ώρα να χτυπήσουμε την πολιτική ισχύ του λαϊκισμού
Ελλάδα, Τουρκία και η σιωπηλή γλώσσα της ισχύος
Όμηρος, η ερώτηση που ο Ελληνισμός δεν έχει απαντήσει ακόμα
Κικέρων, ο διανοητής που συνέδεσε την πολιτική με τη φιλοσοφία
Η πρόταση Μητσοτάκη για το Σύνταγμα: Λιγότερη αυθαιρεσία, περισσότερη λογοδοσία
Όποιος σπέρνει κοινωνική οργή, θερίζει γιγάντωση της Ακροδεξιά
Ο Αριστοτέλης και η τέχνη τού να ζούμε καλά
Θλιβερός εμποράκος ενός κίβδηλου ψευτοπατριωτισμού
Κατίνα Παξινού, η απόλυτη τραγωδός
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...