Γράφει ο Ευγένιος
Ο Αριστοτέλης είναι από τις μορφές που σημάδεψαν οριστικά την ιστορία της παγκόσμιας σκέψης.
Μαθητής του Πλάτωνα, δεν περιορίστηκε σε έναν μόνο τομέα: ασχολήθηκε με τη λογική, τη φυσική, τη βιολογία, την ηθική, την πολιτική, τη ρητορική, ακόμη και με την ποίηση.
Για πολλούς αιώνες ήταν γνωστός απλώς ως «ο Φιλόσοφος», ενώ ο Δάντης Αλιγκιέρι τον αποκάλεσε «ο δάσκαλος εκείνων που γνωρίζουν».
Από τα εκατοντάδες έργα που έγραψε, σώζονται λίγα σε αριθμό, αλλά τεράστια σε σημασία.
Ο Αριστοτέλης ήταν από τους πρώτους που επιχείρησαν να οργανώσουν τη γνώση σε ξεχωριστές επιστήμες: άλλη η βιολογία, άλλη η φυσική, άλλη η ηθική.
Με αυτόν τον τρόπο έθεσε τα θεμέλια για τη συστηματική μελέτη του κόσμου και του ανθρώπου.
Η πολιτική ως επιστήμη της ευτυχίας
Για τον Αριστοτέλη, η πολιτική δεν είναι απλώς ένας αγώνας για εξουσία.
Είναι η πιο σημαντική πρακτική επιστήμη, γιατί έχει ως στόχο το «ανθρώπινο αγαθό», αυτό που σήμερα θα λέγαμε ευτυχία ή ευημερία.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Η πολιτική, υποστηρίζει, καθορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν όλες οι άλλες δραστηριότητες: η οικονομία, η εκπαίδευση, ακόμη και η ιατρική.
Σε αντίθεση με τα μαθηματικά ή τη φυσική, τα ανθρώπινα πράγματα δεν είναι απόλυτα και αμετάβλητα.
Αφορούν κρίσεις για το τι είναι δίκαιο, καλό, ωφέλιμο ή επιζήμιο, ζητήματα για τα οποία οι άνθρωποι διαφωνούν συχνά έντονα.
Γι’ αυτό και η πολιτική σκέψη δεν μπορεί να έχει τη μαθηματική ακρίβεια μιας εξίσωσης: απαιτεί διάλογο, κρίση και σύνεση.
Τα Ηθικά Νικομάχεια και η σημασία της αρετής
Στο σημαντικό του έργο «Ηθικά Νικομάχεια», ο Αριστοτέλης στρέφεται στο ερώτημα: τι σημαίνει να ζει κανείς καλά;
Η απάντησή του δεν βρίσκεται στον πλούτο ή στη δύναμη, αλλά στην αρετή.
Αρετή δεν σημαίνει ηθικολογία, αλλά σταθερό χαρακτήρα και σωστή κρίση.
Η ανδρεία, για παράδειγμα, δεν είναι ούτε δειλία ούτε απερισκεψία.
Είναι η ισορροπία ανάμεσα στον φόβο και την τόλμη.
Η σωφροσύνη δεν είναι ούτε υπερβολή ούτε στέρηση, αλλά η ικανότητα να απολαμβάνει κανείς με μέτρο.
Αυτή η «μέση οδός», η αποφυγή τόσο της υπερβολής όσο και της έλλειψης, είναι κεντρική ιδέα στη σκέψη του.
Κάθε αρετή βρίσκεται ανάμεσα σε δύο άκρα.
Και αυτή η ισορροπία δεν επιτυγχάνεται τυχαία, αλλά μέσα από συνήθεια και παιδεία.
Νόμοι, συνήθειες και χαρακτήρας
Ο Αριστοτέλης πίστευε ότι ο χαρακτήρας μας διαμορφώνεται από τις συνήθειες που καλλιεργούμε.
Και οι συνήθειες, με τη σειρά τους, επηρεάζονται από τους νόμους και το πολιτικό σύστημα στο οποίο ζούμε.
Μια καλή πολιτεία δεν αρκεί να μοιράζει αξιώματα ή εξουσία, πρέπει να διαμορφώνει πολίτες με ήθος και φρόνηση.
Η δικαιοσύνη, για παράδειγμα, σημαίνει να δίνεται το ίσο στους ίσους και το άνισο στους άνισους, όχι με τύχη ή αυθαιρεσία, αλλά με κριτήριο την αξία και την ικανότητα.
Η πολιτική, επομένως, δεν είναι ξεκομμένη από την ηθική· είναι η προέκτασή της σε συλλογικό επίπεδο.
Η ανώτερη μορφή ζωής
Παρότι αναγνωρίζει τη σημασία της ενεργού πολιτικής ζωής, ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι η ύψιστη μορφή ανθρώπινης ολοκλήρωσης είναι η ζωή της σκέψης, η φιλοσοφική ζωή.
Η άσκηση του λόγου και η αναζήτηση της αλήθειας αποτελούν, για όσους μπορούν να την επιτύχουν, την πιο βαθιά μορφή ευτυχίας.
Συμπερασματικά, ο Αριστοτέλης δεν μας προσφέρει έτοιμες συνταγές.
Μας υπενθυμίζει, όμως, κάτι διαχρονικό: ότι η καλή κοινωνία και η καλή ζωή ξεκινούν από τον χαρακτήρα, τη μέτρηση, τη δικαιοσύνη και τη συνειδητή επιλογή.
Και ίσως γι’ αυτό η σκέψη του παραμένει επίκαιρη μέχρι σήμερα.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...