Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Ο Τζέσε Τζάκσον, η εμβληματική μορφή του αγώνα για φυλετική, οικονομική και κοινωνική δικαιοσύνη, του οποίου η δημόσια διαδρομή ξεκίνησε ως νεαρός συνεργάτης του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και κορυφώθηκε με δύο ιστορικές προεδρικές υποψηφιότητες, πέθανε το πρωί της Τρίτης, 17 Φεβρουαρίου 2026, σε ηλικία 84 ετών.
Η κληρονομιά του Τζάκσον είναι τόσο πλούσια και εκτείνεται σε τόσες γενιές και αγώνες, ώστε δεν χωρά σε μία μόνο αποτίμηση.
Ήταν, όπως είπε ο Αλ Σάρπτον, «ένα κίνημα από μόνος του».
Σε περισσότερες από επτά δεκαετίες δημόσιας παρουσίας, ο Τζάκσον αναδείχθηκε σε μία από τις πιο πολυσχιδείς μορφές της αμερικανικής ιστορίας: θρυλικός ηγέτης του κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων, ουσιαστικός και συμπονετικός υπερασπιστής των αποκλεισμένων, καθοριστικός υπέρμαχος του δικαιώματος ψήφου και της πολιτικής κινητοποίησης, οξυδερκής κριτικός των μέσων ενημέρωσης που αντιλαμβανόταν τη σημασία της αμφισβήτησης αφηγήσεων που καλλιεργούν διακρίσεις και διχασμό, σταθερός σύμμαχος των εργατικών συνδικάτων, μεταρρυθμιστής του Δημοκρατικού Κόμματος, φίλος τόσο των δοκιμαζόμενων αγροτών της περιφέρειας όσο και των εργαζομένων των πόλεων, αλλά και σύμβουλος προέδρων και πρωθυπουργών.
Υπήρξε επίσης άνθρωπος βαθιάς πίστης, την οποία εξέφρασε μέσα από τον ένθερμο αγώνα του υπέρ της ειρήνης.
Η αφοσίωσή του στην ειρήνη αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο και των δύο προεδρικών του εκστρατειών, το 1984 και το 1988, γεγονός που συχνά παραγνωρίζεται στις επιφανειακές αναφορές στις σεισμικές καμπάνιες της Rainbow Coalition.
Όσοι καταγράφουν την πολιτική στις ΗΠΑ, αναγνωρίζουν τον γερουσιαστή της Μινεσότα Ευγένιο Μακάρθι και τον γερουσιαστή της Νέας Υόρκης Ρόμπερτ Κένεντι ως τους κορυφαίους αντιπολεμικούς υποψηφίους των εκλογών του 1968.
Ο Τζορτζ Μαγκόβερν, υποψήφιος των Δημοκρατικών το 1972, συχνά μνημονεύεται ως ο πιο ένθερμος αντίπαλος μιας αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης.
Ο πρώην κυβερνήτης του Βερμόντ Χάουαρντ Ντιν και ο πρώην βουλευτής του Οχάιο Ντένις Κουσίνιχ έχουν μείνει στη συλλογική μνήμη για την κριτική τους στον πόλεμο του Ιράκ το 2004.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Η έγκαιρη αντίθεση του Μπαράκ Ομπάμα στον πόλεμο της κυβέρνησης Μπους–Τσέινι από το 2002 συνέβαλε αποφασιστικά στην εκλογή του το 2008.
Και ο γερουσιαστής του Βερμόντ Μπέρνι Σάντερς, του οποίου την υποψηφιότητα το 2020 στήριξε ο Τζάκσον, αναδιαμόρφωσε τη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική, απορρίπτοντας ρητά τη συναίνεση των ελίτ για τον ρόλο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και αλλού.
Οι δύο εκστρατείες του Τζάκσον τη δεκαετία του 1980 αξίζουν κεντρική θέση σε αυτή την παράδοση, τόσο για τη μοναδική δυναμική τους όσο και για τη βαθιά και διαρκή επιρροή τους στην προοδευτική σκέψη γύρω από την εξωτερική πολιτική.
Το μήνυμά του ήταν ισχυρό και παραμένει επίκαιρο.
Αν και οι καμπάνιες του μνημονεύονται κυρίως για την πρωτοποριακή υπεράσπιση της οικονομικής, κοινωνικής και φυλετικής δικαιοσύνης στο εσωτερικό, ο Τζάκσον διατύπωσε και ένα τότε καινοτόμο όραμα εξωτερικής πολιτικής, θεμελιωμένο σε αυτό που αργότερα ονομάστηκε «προοδευτικός διεθνισμός».
Υποστήριξε μια συνεκτική και ηθικά συγκροτημένη στροφή από τον στρατιωτικό παρεμβατισμό, την πυρηνική κλιμάκωση και τη λογική του Ψυχρού Πολέμου, προς τη διπλωματία, τη συνεργασία και τη δραστική μείωση των στρατιωτικών δαπανών.
«Η ειρήνη αξίζει το ρίσκο!», διακήρυξε με φωνή που ενέπνευσε μια νέα γενιά ακτιβιστών.
Το 1984, εν μέσω της όξυνσης του Ψυχρού Πολέμου από τον πρόεδρο Ρόναλντ Ρέιγκαν και της αμερικανικής εμπλοκής σε συγκρούσεις στο Ελ Σαλβαδόρ και στα σύνορα της Νικαράγουας, ο Τζάκσον διαφοροποιήθηκε όχι μόνο από τους Ρεπουμπλικανούς αλλά και από κορυφαίους Δημοκρατικούς, καταγγέλλοντας τον «ακήρυκτο πόλεμο κατά του λαού της Νικαράγουας» και ζητώντας τον τερματισμό της αμερικανικής χρηματοδότησης και στρατιωτικής παρουσίας στην Κεντρική Αμερική.
Η εκστρατεία της Rainbow Coalition το 1984 αιφνιδίασε τους αναλυτές, κερδίζοντας προκριματικές σε κρίσιμες πολιτείες και συγκεντρώνοντας περίπου το 20% της ψήφου στις εσωκομματικές εκλογές των Δημοκρατικών.
Ο Τζάκσον ταξίδεψε στην Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική, συναντήθηκε (μεταξύ άλλων) με τον Κουβανό πρόεδρο Φιντέλ Κάστρο και προειδοποίησε: «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε ένα ακόμη Βιετνάμ».
Στο Εθνικό Συνέδριο των Δημοκρατικών στο Σαν Φρανσίσκο το 1984, μίλησε για τη δύναμη της νέας γενιάς να επιλέξει «πόλεμο ή ειρήνη».
Στις εκστρατείες του 1984 και 1988 τάχθηκε υπέρ του πυρηνικού αφοπλισμού, υποστήριξε το κίνημα «πυρηνικού παγώματος», ζήτησε τερματισμό της αμερικανικής στήριξης στο καθεστώς του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική και πρότεινε νέα προσέγγιση στη Μέση Ανατολή που θα αναγνώριζε τα δικαιώματα τόσο των Ισραηλινών όσο και των Παλαιστινίων.
Το 1983, συναντήθηκε με Αραβοαμερικανούς και δήλωσε ότι κάθε πορεία προς την ειρήνη πρέπει να περιλαμβάνει «πατρίδα και κράτος για την Παλαιστίνη».
Ο νεαρός τότε Τζέιμς Ζόγκμπι, διευθυντής της Αραβοαμερικανικής Επιτροπής Κατά των Διακρίσεων, χαιρέτισε τη στάση του.
Στις αρχές του 1984, ο Τζάκσον επισκέφθηκε προσφυγικό καταυλισμό στη Συρία και εξασφάλισε την απελευθέρωση του Αμερικανού πιλότου Ρόμπερτ Γκούντμαν, που κρατούνταν από συριακές δυνάμεις.
Παρέμεινε ενεργός στα ζητήματα ειρήνης στη Μέση Ανατολή μέχρι το τέλος της ζωής του.
Ο πρώην ηγέτης των Βρετανών Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν τον αποχαιρέτισε, θυμίζοντας τη συμμετοχή τους στις διαδηλώσεις κατά του πολέμου στο Ιράκ το 2003.
Ακόμη και το 2024, ο Τζάκσον πρωτοστάτησε σε έκκληση για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα.
Όπως και ο μέντοράς του, ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο Τζάκσον αναγνώριζε ότι η ειρήνη απαιτεί πολιτικό θάρρος.
Ως υποψήφιος πρόεδρος πρότεινε περικοπή έως και 25% του προϋπολογισμού του Πενταγώνου, απαντώντας στους επικριτές του: «Είμαστε τόσο ισχυροί στρατιωτικά, που μπορούμε να αντέξουμε τέτοια μέτρα στην επιδίωξη της ειρήνης… Πρέπει να αγωνιστούμε για την ειρήνη και να της δώσουμε μια ευκαιρία».
Στο τέλος της εκστρατείας του 1988, έχοντας κερδίσει πάνω από δώδεκα προκριματικές αναμετρήσεις και 6,9 εκατομμύρια ψήφους, μίλησε στο συνέδριο των Δημοκρατικών στην Ατλάντα για την αντιμετώπιση της φτώχειας και των ανισοτήτων στο εσωτερικό, αλλά και για τον αφοπλισμό και μια νέα, ειρηνική κατεύθυνση στην εξωτερική πολιτική.
Ένα μήνυμα που, τρεις και πλέον δεκαετίες μετά, εξακολουθεί να ηχεί επίκαιρο.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...