Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Η πρωτοβουλία του Κυριάκου Μητσοτάκη να ανοίξει τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης, συνιστά μια βαθιά θεσμική τομή, αλλά και μια ευθεία πολιτική δήλωση πρόθεσης.
Υποδηλώνει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να κυβερνάται με τους θεσμικούς όρους της Μεταπολίτευσης, όταν το κράτος, η οικονομία και η κοινωνία έχουν αλλάξει ριζικά.
Και, κυρίως, ότι ο εκσυγχρονισμός δεν μπορεί πλέον να γίνεται μόνο με νόμους, αλλά απαιτεί αλλαγές στον ίδιο τον «σκελετό» του πολιτεύματος.
Το κεντρικό νήμα που διατρέχει όλες τις προτάσεις είναι σαφές: λιγότερη πολιτική αυθαιρεσία, περισσότερη θεσμική λογοδοσία.
Λιγότερη ακινησία, περισσότερη λειτουργικότητα.
Λιγότερα προσχήματα, περισσότερη ευθύνη.
Άρθρο 86: τέλος στο πολιτικό άλλοθι της ατιμωρησίας
Η αναθεώρηση του άρθρου 86 δεν συνιστά απλώς «διόρθωση» μιας προβληματικής διάταξης.
Είναι μια ρήξη με ένα βαθιά ριζωμένο πολιτικό αντανακλαστικό: ότι οι υπουργοί «κρίνονται» πρωτίστως από πολιτικά όργανα και όχι από τη Δικαιοσύνη.
Επί δεκαετίες, η ειδική μεταχείριση της ποινικής ευθύνης των υπουργών λειτούργησε ως θεσμικό φίλτρο ατιμωρησίας.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Όχι επειδή όλοι οι υπουργοί ήταν ένοχοι, αλλά επειδή το σύστημα δεν είχε σχεδιαστεί για να απονέμει δικαιοσύνη, αλλά για να απορροφά πολιτικό κόστος.
Η πρόταση Μητσοτάκη μεταφέρει το βάρος από τη Βουλή στους τακτικούς δικαστές, δηλαδή εκεί που ανήκει σε κάθε σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία.
Αυτό δεν αποδυναμώνει την πολιτική, αντίθεται την αποκαθαίρει.
Και αποκαθιστά τη χαμένη εμπιστοσύνη των πολιτών ότι η εξουσία δεν αυτοπροστατεύεται.
Δημόσια διοίκηση: από τη μονιμότητα ως ταμπού στη μονιμότητα ως ευθύνη
Η επαναθεμελίωση της έννοιας της μονιμότητας στο Δημόσιο είναι ίσως η πιο δύσκολη, αλλά και η πιο αναγκαία τομή.
Για δεκαετίες, η μονιμότητα αντιμετωπίστηκε ως απόλυτο και αδιαπραγμάτευτο κεκτημένο, ανεξαρτήτως απόδοσης, αναγκών ή αποτελεσμάτων.
Η πρόταση δεν καταργεί το κράτος δικαίου ούτε μετατρέπει τους δημοσίους υπαλλήλους σε αναλώσιμους εργαζομένους.
Κάνει κάτι πολύ πιο ώριμο: συνδέει τη θεσμική προστασία με την αξιολόγηση και τη λογοδοσία.
Ένα κράτος που δεν μπορεί να αξιολογήσει, δεν μπορεί να βελτιωθεί.
Και ένα κράτος που δεν βελτιώνεται, τελικά αδικεί και τους πολίτες και τους ίδιους τους εργαζομένους του.
Αυτός είναι ο πυρήνας της σύγκρουσης με το «βαθύ κράτος»: όχι ιδεολογικός, αλλά λειτουργικός.
Πρόεδρος της Δημοκρατίας: θεσμική αποσυμπίεση
Η καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας δεν είναι μια απλή λεπτομέρεια για ένα θεσμό χωρίς αρμοδιότητες.
Είναι θεσμική αποσυμπίεση.
Αφαιρεί από τον ανώτατο πολιτειακό θεσμό την υποψία συναλλαγής, την αγωνία επανεκλογής και την έμμεση κομματική εξάρτηση.
Ένας Πρόεδρος που γνωρίζει ότι δεν θα κριθεί ξανά, μπορεί να λειτουργήσει πραγματικά ως εγγυητής του πολιτεύματος και όχι ως παράγοντας ισορροπιών. Αυτό ενισχύει, δεν αποδυναμώνει τον θεσμό.
Δικαιοσύνη: ανεξαρτησία χωρίς προσχήματα
Η ενίσχυση της συμμετοχής των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων αγγίζει ένα χρόνιο έλλειμμα αξιοπιστίας.
Όσο η εκτελεστική εξουσία διατηρεί τον καθοριστικό λόγο, η σκιά της εξάρτησης θα παραμένει.
Η πρόταση δεν καταργεί τη δημοκρατική νομιμοποίηση.
Εξισορροπεί την αυτονομία με τη θεσμική ευθύνη.
Πρόκειται για κλασικό ευρωπαϊκό εκσυγχρονισμό, όχι για ελληνικό πείραμα.
Ανώτατη εκπαίδευση: άνοιγμα στην πραγματικότητα
Πολλοί κατηγορούν τον Μητσοτάκη, λέγοντας ότι η άρση του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση είναι ιδεολογική εμμονή.
Στην πραγματικότητα, είναι προσαρμογή σε μια πραγματικότητα που ήδη υπάρχει: χιλιάδες Έλληνες φοιτητές σπουδάζουν στο εξωτερικό ή σε παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων, με τεράστιο κόστος για την κοινωνία και την οικονομία.
Η συνταγματική κατοχύρωση μη κρατικών πανεπιστημίων δεν υπονομεύει το δημόσιο πανεπιστήμιο.
Αντίθετα, το υποχρεώνει να ανταγωνιστεί, να βελτιωθεί, να αναβαθμιστεί.
Αυτό είναι ουσιαστικός εκσυγχρονισμός, όχι απορρύθμιση.
Νέες συνταγματικές προτεραιότητες: κράτος με ορίζοντα το μέλλον
Η εισαγωγή ζητημάτων όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική κρίση, η προσιτή στέγη και η μέριμνα για τις επόμενες γενεές σηματοδοτεί κάτι βαθύτερο: ένα Σύνταγμα που παύει να είναι απολογιστικό και γίνεται προληπτικό.
Το ίδιο ισχύει για τη θεσμική κατοχύρωση της δημοσιονομικής ισορροπίας.
Δεν πρόκειται για ιδεολογικό δόγμα, αλλά για ιστορικό μάθημα.
Η χώρα πλήρωσε ακριβά τη μετατροπή των συνταγματικών κενών σε πολιτική ανευθυνότητα.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η Συνταγματική Αναθεώρηση που προτείνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι, ίσως, το σημαντικότερο πολιτικό στοίχημα των τελευταίων δεκαετιών.
Παίρνει θέση υπέρ ενός κράτους που λειτουργεί, αξιολογείται, λογοδοτεί και αντέχει στον χρόνο.
Είναι μια σύγκρουση με παγιωμένες αντιλήψεις, όχι για λόγους ιδεολογίας αλλά αποτελεσματικότητας.
Αυτό ακριβώς την καθιστά εργαλείο ουσιαστικού θεσμικού εκσυγχρονισμού, και γι’ αυτό θα προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων από τους οπαδούς της στασιμότητας, της μιζέριας και της μετριότητας.-
Δείτε το video με τη δήλωση του πρωθυπουργού:
****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Όταν ξεχνάς τι είναι ο άνθρωπος, ξεχνάς και τι είναι η Παιδεία
Καρυστιανού: Θέλουμε συμπαθείς πολιτικούς, ή όσους «ξέρουν να κάνουν τη δουλειά»;
Όταν αλλάζει η Αμερική, η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να ανησυχεί
Η ρωσική διείσδυση στα κόμματα της Δυτικής Ευρώπης φθείρει τη Δημοκρατία
Ουίνστον Τσόρτσιλ: Οι τελευταίες μέρες ενός Μεγάλου
Έφτασε η ώρα για τη διάσπαση της Δύσης
Από τον Όμηρο στον Σέξπιρ: Πίστη, τραγωδία κι ο άνθρωπος σε καιρούς διωγμών
Τα όνειρα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς κι η επιστροφή της «κοινότητας»
Όμηρος, η ερώτηση που ο Ελληνισμός δεν έχει απαντήσει ακόμα!
Ίων Δραγούμης, ο οραματιστής της ελληνικής αυτογνωσίας
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...