Γράφει ο Ευγένιος
Ο Τζον Στάινμπεκ πίστευε κάτι που πολλοί άνθρωποι με εξουσία δεν ήθελαν να ακούσουν: ότι το να ακούς τους φτωχούς και τους παραμελημένους μπορεί να είναι επικίνδυνο για εκείνους που επωφελούνται από τη σιωπή.
Το 1939, στο Σαλίνας της Καλιφόρνιας, την πατρίδα του Στάινμπεκ, συγκεντρώθηκε πλήθος στο κέντρο της πόλης.
Έφεραν αντίτυπα ενός νέου μυθιστορήματος, όχι για να το διαβάσουν, αλλά για να το κάψουν δημόσια.
Το βιβλίο ήταν «Τα Σταφύλια της Οργής», που εκδόθηκε στις 14 Απριλίου 1939.
Ο συγγραφέας ήταν ο Στάινμπεκ, ένας ντόπιος που πολλοί ένιωθαν ότι τους είχε προδώσει.
Στοίβαξαν τα βιβλία και τα έκαψαν.
Καθώς οι σελίδες φλέγονταν, πίστευαν ότι προστάτευαν την πόλη τους.
Στην πραγματικότητα, έδειξαν ακριβώς γιατί το βιβλίο είχε σημασία.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1930, οι αγροτικές κοιλάδες της Καλιφόρνιας ήταν γεμάτες από απελπισμένες οικογένειες που αποκαλούνταν «Οκίς».
Είχαν φύγει από το Dust Bowl, ελπίζοντας να βρουν δουλειά στην Καλιφόρνια.
Αυτό που βρήκαν ήταν πείνα, χαμηλούς μισθούς και κακομεταχείριση.
Οι οικογένειες ζούσαν σε βρώμικα στρατόπεδα.
Μάζευαν φρούτα για αμοιβές που δεν επαρκούσαν ούτε για τη διατροφή τους.
Τα παιδιά πεινούσαν.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Οι ιδιοκτήτες γης χρησιμοποιούσαν βία για να εμποδίσουν τους εργάτες να οργανωθούν.
Πολλοί Αμερικανοί δεν γνώριζαν γι’ αυτά.
Άλλοι δεν νοιάζονταν.
Κάποιοι πίστευαν ότι οι μετανάστες άξιζαν τα βάσανά τους.
Ο Στάινμπεκ ήθελε να μάθει την αλήθεια.
Δεν μελέτησε αυτούς τους ανθρώπους από μακριά.
Έζησε μαζί τους.
Φορούσε φθαρμένα ρούχα, έμενε στα στρατόπεδά τους, δούλευε δίπλα τους και άκουγε τις ιστορίες τους.
Είδε παιδιά αδυνατισμένα από την πείνα.
Είδε οικογένειες να ζουν σε σοκαριστικές συνθήκες.
Είδε εργάτες να εξαπατώνται στους μισθούς τους και να χτυπιούνται όταν μιλούσαν.
Κατέγραψε ό,τι είδε.
Το μυθιστόρημα ακολουθούσε την οικογένεια Τζόουντ, αγρότες που εκδιώχθηκαν από τη γη τους στην Οκλαχόμα λόγω της ξηρασίας και των τραπεζών.
Ταξίδεψαν στην Καλιφόρνια αναζητώντας δουλειά και βρήκαν ένα σύστημα φτιαγμένο για να εκμεταλλεύεται τη δυστυχία τους.
Η ιστορία ήταν μυθοπλασία, αλλά βασιζόταν σε πραγματικά γεγονότα.
Ο Στάινμπεκ τα είχε δει ο ίδιος.
Το βιβλίο ήταν ειλικρινές και οδυνηρό.
Εξόργισε ανθρώπους που ήθελαν η φτώχεια να παραμένει κρυφή.
Όταν το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1939, η αντίδραση ήταν γρήγορη και σκληρή.
Ισχυρές αγροτικές ομάδες στην Καλιφόρνια το χαρακτήρισαν ψέματα.
Οι ιδιοκτήτες γης είπαν ότι ήταν προπαγάνδα.
Πολιτικοί ζήτησαν την απαγόρευσή του.
Στην κομητεία Κερν, οι αρχές το αφαίρεσαν από βιβλιοθήκες και σχολεία την ίδια χρονιά.
Στο Σαλίνας, άνθρωποι το έκαψαν δημόσια.
Το βιβλίο απαγορεύτηκε και αμφισβητήθηκε σε πολλά μέρη.
Ο Στάινμπεκ δέχτηκε απειλές.
Η οικογένειά του παρενοχλήθηκε.
Αλλά συνέβη και κάτι άλλο ταυτόχρονα.
Το βιβλίο πούλησε πάνω από 400.000 αντίτυπα μέσα στον πρώτο χρόνο.
Κέρδισε το Βραβείο Πούλιτζερ το 1940.
Υποχρέωσε τους Αμερικανούς να δουν μια πραγματικότητα που πολλοί ηγέτες ήθελαν να αγνοήσουν.
Η Έλινορ Ρούσβελτ το υπερασπίστηκε.
Ομάδες που βοηθούσαν μετανάστες εργάτες το διένειμαν ευρέως.
Η χώρα δεν μπορούσε να το αγνοήσει.
Και το FBI άνοιξε φάκελο για τον Στάινμπεκ.
Για πολλά χρόνια, το FBI συγκέντρωνε πληροφορίες για τον Στάινμπεκ.
Τα γραπτά του εμφανίζονταν σε συζητήσεις για την εργασία, τη φτώχεια και την αφοσίωσή του στην Αμερική.
Τα αρχεία που δημοσιεύτηκαν ξεπερνούν τις εκατό σελίδες.
Δεν απέδειξαν ποτέ ότι ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Δεν ήταν.
Ήταν συγγραφέας που πίστευε ότι οι συνηθισμένοι άνθρωποι είχαν σημασία.
Έγραφε ό,τι έβλεπε, ακόμη κι αν αυτό έκανε τους άλλους να νιώθουν άβολα.
Και μόνο αυτό τον έκανε στόχο.
Ο Στάινμπεκ γεννήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1902 στο Σαλίνας.
Ο πατέρας του εργαζόταν ως ταμίας της κομητείας.
Η μητέρα του ήταν δασκάλα.
Η οικογένεια ζούσε μια σταθερή μεσοαστική ζωή.
Θα μπορούσε να παραμείνει άνετος και ασφαλής.
Αντ’ αυτού, πέρασε τα είκοσί του χρόνια δουλεύοντας σε σκληρές εργασίες.
Υπήρξε εργάτης σε αγρόκτημα, συλλέκτης φρούτων, χτίστης και τοπογράφος, μαθαίνοντας πώς ζούσαν πραγματικά οι εργαζόμενοι.
Η πρώιμη επιτυχία ήρθε με το «Tortilla Flat» το 1935, για τη ζωή Μεξικανοαμερικανών στο Μοντερέι.
Ακολούθησε το «In Dubious Battle» («Σε αμφίβολη μάχη») το 1936, για απεργούς αγροτών, και έπειτα το «Of Mice and Men» («Άνθρωποι και Ποντίκια») το 1937, για περιπλανώμενους εργάτες.
Κάθε βιβλίο πλησίαζε περισσότερο τους ανθρώπους που η κοινωνία είχε περιθωριοποιήσει.
Κάθε ένα έδειχνε πού βρισκόταν η αφοσίωση του Στάινμπεκ.
Ύστερα ήρθαν «Τα Σταφύλια της Οργής», και όλα άλλαξαν.
Όταν η πατρίδα του στράφηκε εναντίον του και ισχυρές ομάδες του επιτέθηκαν, ο Στάινμπεκ δεν σταμάτησε να γράφει.
Συνέχισε.
Μετά τα «Σταφύλια της Οργής», έγραψε το «Cannery Row» («Ο δρόμος με τις κονσερβοποιίες») το 1945, για τη ζωή της εργατικής τάξης στο Μοντερέι.
Αργότερα έγραψε το «East of Eden» («Ανατολικά της Εδέμ»), το πιο φιλόδοξο έργο του, για το καλό και το κακό στην ιστορία της Καλιφόρνιας.
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εργάστηκε ως πολεμικός ανταποκριτής.
Εστίασε στους στρατιώτες, όχι στους στρατηγούς, και στην καθημερινή ζωή, όχι στα μεγάλα σχέδια.
Συνέχισε να γράφει για ανθρώπους που αγνοούνταν και κακομεταχειρίζονταν.
Σταδιακά, η χώρα άρχισε να τον κατανοεί.
Μέχρι τη δεκαετία του 1960, «Τα Σταφύλια της Οργής» διδάσκονταν στα σχολεία, ακόμη και σε μέρη όπου είχαν απαγορευτεί.
Το βιβλίο, κάποτε επικίνδυνο, είχε πλέον γίνει κλασικό.
Το 1962, ο Στάινμπεκ κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Η επιτροπή επαίνεσε τη ρεαλιστική γραφή του και τη βαθιά του μέριμνα για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Με απλά λόγια, είπε την αλήθεια για τη ζωή των συνηθισμένων ανθρώπων με φροντίδα και δεξιοτεχνία.
Η επιτυχία δεν εξαφάνισε τη ζημιά.
Ο Στάινμπεκ πάλεψε με την κατάθλιψη αργότερα στη ζωή του.
Και οι τρεις γάμοι του διαλύθηκαν.
Οι σχέσεις του με τους γιους του ήταν δύσκολες.
Η οργή και η κριτική δεν εξαφανίστηκαν ποτέ πλήρως.
Το 1968, σε ηλικία 66 ετών, ο Στάινμπεκ πέθανε στη Νέα Υόρκη.
Σήμερα, τα βιβλία του διαβάζονται σε όλο τον κόσμο.
«Τα Σταφύλια της Οργής» είναι υποχρεωτικό ανάγνωσμα σε πολλά σχολεία.
Το «Of Mice and Men» είναι από τα πιο διδακτικά μυθιστορήματα στην Αμερική.
Το «East of Eden» θεωρείται ευρέως ως το μεγάλο αμερικανικό μυθιστόρημα.
Τα περισσότερα έργα του μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο.
Αλλά η πραγματική του κληρονομιά είναι μεγαλύτερη από τα βραβεία ή τις πωλήσεις.
Έγραψε για ανθρώπους που πολλοί άλλοι αγνοούσαν.
Έδειξε ότι η φτώχεια δεν είναι προσωπική αποτυχία, αλλά αποτέλεσμα σπασμένων συστημάτων.
Υποστήριξε ότι η δυστυχία πρέπει να γίνεται ορατή και να αμφισβητείται.
Γι’ αυτό το βιβλίο του κάηκε.
Του επιτέθηκαν και τον παρακολούθησαν.
Τον αποκάλεσαν προδότη στην ίδια του την πόλη.
Θα μπορούσε να είχε γράψει πιο ασφαλείς ιστορίες.
Δεν το έκανε.
Το βιβλίο που κάηκε, βρίσκεται τώρα σε βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο.
Αυτό συμβαίνει όταν κάποιος γράφει την αλήθεια και αρνείται να γυρίσει το βλέμμα του αλλού.-
«Υπάρχει ευθύνη στο να είσαι άνθρωπος. Είναι κάτι περισσότερο από το να πιάνεις χώρο όπου θα υπήρχε αέρας.» - John Steinbeck, Ανατολικά της Εδέμ
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...