Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Στις 24 Ιανουαρίου 1965, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ πέθανε στο σπίτι του, στην οδό Hyde Park Gate 28, στο Λονδίνο.
Μαζί του έκλεινε ένας ολόκληρος αιώνας.
Όχι απλώς ένα κεφάλαιο της βρετανικής ιστορίας, αλλά μια εποχή στην οποία η πολιτική, η Ιστορία και το προσωπικό θάρρος συναντήθηκαν στο ίδιο πρόσωπο.
Δέκα χρόνια νωρίτερα, στις 5 Απριλίου 1955, είχε παραιτηθεί από την πρωθυπουργία, επικαλούμενος τη σταδιακή φθορά της υγείας του, έπειτα από μια δεύτερη θητεία που ξεκίνησε το 1951.
Τον διαδέχθηκε ο Άντονι Ίντεν.
Ωστόσο, ο Τσόρτσιλ δεν εγκατέλειψε αμέσως τη δημόσια ζωή.
Παρέμεινε στο Κοινοβούλιο, επανεκλεγμένος τόσο το 1955 όσο και το 1959, έως την οριστική αποχώρησή του το 1964.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του περιβάλλονται από αντιφατικές αφηγήσεις.
Ο γιατρός του μίλησε για μοναξιά, απογοήτευση, σιωπή.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Για έναν άνθρωπο που είχε σταματήσει να διαβάζει και έμοιαζε να αποσύρεται αργά από τον κόσμο.
Άλλοι ιστορικοί, όμως, επιμένουν σε μια διαφορετική εικόνα: έναν Τσόρτσιλ που συνέχισε να ζωγραφίζει, να διαβάζει με πάθος, να περπατά, να ταξιδεύει, να παρατηρεί.
Έναν άνθρωπο που, ακόμη και στη δύση της ζωής του, αρνιόταν να παραιτηθεί από τη χαρά της ύπαρξης.
Η πραγματικότητα, πιθανότατα, βρισκόταν κάπου ανάμεσα.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές του ’60, η σωματική και πνευματική του υγεία επιδεινώθηκε αισθητά.
Η μνήμη άρχισε να εξασθενεί, η πνευμονία και τα εγκεφαλικά επεισόδια τον λύγισαν, και η παρακμή έγινε αμείλικτη.
Τον Ιούλιο του 1964 εμφανίστηκε για τελευταία φορά στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Κι όμως, ο κόσμος δεν έπαψε να τον τιμά.
Στα ενενηκοστά του γενέθλια, στις 30 Νοεμβρίου 1964, έλαβε περισσότερα από εβδομήντα χιλιάδες τηλεγραφήματα και επιστολές, ένα σιωπηλό, παγκόσμιο «ευχαριστώ».
Στις 12 Ιανουαρίου 1965 υπέστη ακόμη ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, που τον άφησε αναίσθητο.
Δεν ανέκτησε ποτέ τις αισθήσεις του.
Παρ’ όλα αυτά, έζησε σχεδόν δύο εβδομάδες ακόμη, κόντρα στις ιατρικές προβλέψεις.
Όπως γράφει ο Άλαν Σάλτμαν, είχε έναν τελευταίο, σχεδόν συμβολικό στόχο: να φτάσει έως τις 24 Ιανουαρίου, την εβδομηκοστή επέτειο από τον θάνατο του πατέρα του.
Και πράγματι, έφτασε.
Η Βρετανία τον αποχαιρέτησε με τιμές που σπάνια αποδίδονται σε θνητούς.
Η σορός του εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο Westminster Hall επί τρεις ημέρες και νύχτες.
Πάνω από 320.000 άνθρωποι πέρασαν σιωπηλά μπροστά του.
Ακολούθησε κρατική κηδεία, μια τιμή που, σε διάστημα άνω του ενός αιώνα, είχαν λάβει μόνο δύο μη βασιλικά πρόσωπα: ο Δούκας του Ουέλινγκτον και ο Ουίλιαμ Γκλάντστοουν (Γλάδστων).
Η κληρονομιά του Τσόρτσιλ: Δημοκρατία, Ελευθερία, Ευρώπη
Η ιστορική σημασία του Ουίνστον Τσόρτσιλ δεν περιορίζεται στη νίκη επί του ναζισμού, όσο κομβική κι αν αυτή υπήρξε.
Η κληρονομιά του είναι βαθύτερη και πιο διαχρονική: αφορά την υπεράσπιση της Δημοκρατίας όταν αυτή φαινόταν καταδικασμένη, την Ελευθερία όταν έμοιαζε πολυτέλεια, και την Ευρώπη όταν βρισκόταν στο χείλος της αυτοκαταστροφής.
Σε μια εποχή που ο ολοκληρωτισμός παρουσιαζόταν ως αναπόφευκτος, ο Τσόρτσιλ τόλμησε να μιλήσει για αξιοπρέπεια, θυσία και αντίσταση, όχι με κυνισμό, αλλά με ηθική βεβαιότητα.
Δεν υποσχέθηκε ευημερία.
Υποσχέθηκε «αίμα, μόχθο, δάκρυα και ιδρώτα».
Και ακριβώς γι’ αυτό τον ακολούθησαν.
Η συμβολή του στην ευρωπαϊκή ιδέα υπήρξε εξίσου καθοριστική.
Αν και συχνά παρουσιάζεται ως υπέρμαχος της βρετανικής ιδιαιτερότητας, ήταν από τους πρώτους που μίλησαν για μια «Ενωμένη Ευρώπη» ως απάντηση στην καταστροφή.
Πίστευε ότι μόνο μέσα από τη συνεργασία, το κράτος δικαίου και την υπέρβαση των εθνικών τραυμάτων θα μπορούσε η ήπειρος να αποφύγει την επανάληψη της βαρβαρότητας.
Πάνω απ’ όλα, όμως, ο Τσόρτσιλ υπήρξε σύμβολο πολιτικής ευθύνης.
Αντιπροσώπευσε την ιδέα ότι η Δημοκρατία δεν είναι δεδομένη.
Ότι απαιτεί θάρρος, μνήμη και διαρκή επαγρύπνηση.
Σε έναν κόσμο που συχνά υποκύπτει στον κυνισμό ή στη λήθη, η μορφή του παραμένει υπενθύμιση ότι η Ιστορία γράφεται, και σώζεται, από εκείνους που αρνούνται να συμβιβαστούν με το αναπόφευκτο.
Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ δεν ανήκει μόνο στη Βρετανία.
Ανήκει στην Ευρώπη.
Και, τελικά, ανήκει σε κάθε κοινωνία που επιλέγει την ελευθερία, ακόμη κι όταν το τίμημά της είναι βαρύ.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...