Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Η Ελλάδα υπήρξε διαχρονικά μια χώρα βαθιά δεμένη με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όχι μόνο στρατηγικά, αλλά και πολιτισμικά.
Η σχέση αυτή, αποτυπώνεται ακόμα και στον Ύμνο Εις Την Ελευθερία:
«Γκαρδιακά χαροποιήθη
και του Βάσινγκτον η γη
και τα σίδερα εθυμήθη
που την έδεναν κι αυτή»,
γράφει στην 22η στροφή του Ύμνου, ο Διονύσιος Σολωμός.
Από τον φιλελληνισμό του 19ου αιώνα έως τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφάλειας, Αθήνα και Ουάσινγκτον συναντήθηκαν σε μια κοινή θεώρηση του κόσμου: σεβασμός των συνόρων, προσήλωση στους κανόνες, αποδοχή ότι η ισχύς οφείλει να πλαισιώνεται από δίκαιο.
Ακριβώς γι’ αυτό, η συζήτηση που ανοίγει o Economist για τον «πραγματικό κίνδυνο» της νέας θητείας του Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί να μας αφήνει αδιάφορους.
Όχι επειδή η Ελλάδα αμφισβητεί τις ΗΠΑ ως σύμμαχο, το αντίθετο.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Αλλά επειδή κάθε μετατόπιση της αμερικανικής στάσης απέναντι στους κανόνες του διεθνούς συστήματος έχει άμεσες επιπτώσεις σε χώρες που ζουν δίπλα σε αναθεωρητικές δυνάμεις.
Και καμία χώρα στην Ευρώπη δεν γνωρίζει καλύτερα τι σημαίνει αναθεωρητισμός από την Ελλάδα.
Το ελληνικό φίλτρο: όταν το «δίκαιο του ισχυρού» ξαναμπαίνει στο τραπέζι
Για δεκαετίες, η Αθήνα προσπαθεί να εξηγήσει στους συμμάχους της κάτι απλό:
ότι η Τουρκία δεν είναι απλώς ένας «δύσκολος γείτονας», αλλά μια χώρα που αμφισβητεί ευθέως συνθήκες, σύνορα και κυριαρχικά δικαιώματα.
Από τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» έως το casus belli για την επέκταση των χωρικών υδάτων, η Άγκυρα έχει οικοδομήσει μια στρατηγική πίεσης που δεν εδράζεται στο διεθνές δίκαιο, αλλά στη λογική της ισχύος.
Μέχρι σήμερα, το ισχυρότερο επιχείρημα της Ελλάδας ήταν ακριβώς αυτό: ότι το διεθνές σύστημα λειτουργεί με κανόνες, όχι με απειλές.
Ότι οι σύμμαχοι δεν επιτρέπεται να απειλούν ο ένας τον άλλον.
Ότι η κυριαρχία δεν είναι αντικείμενο παζαριού.
Όταν, όμως, η υπερδύναμη του συστήματος αρχίζει, έστω ρητορικά, να φλερτάρει με πρακτικές πίεσης, εξαναγκασμού ή μονομερούς επιβολής, τότε το μήνυμα που εκπέμπεται είναι επικίνδυνο.
Όχι γιατί αφορά άμεσα την Ελλάδα, αλλά γιατί ανοίγει ερμηνευτικά παράθυρα για άλλους.
Και η Τουρκία είναι από τους πρώτους που διαβάζουν προσεκτικά τέτοια σήματα.
Γιατί η Ελλάδα ανησυχεί για τη σύμμαχο Αμερική
Ο Economist δεν κατηγορεί τον Ντόναλντ Τραμπ για έναν επικείμενο πόλεμο ή για κατάρρευση του διεθνούς συστήματος.
Προειδοποιεί για κάτι πιο λεπτό και πιο επικίνδυνο: για τη σταδιακή διάβρωση της εμπιστοσύνης στους κανόνες και για την αντικατάστασή τους από συναλλακτικές, προσωποκεντρικές λογικές ισχύος.
Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί την Ελλάδα.
Όχι επειδή δεν θέλει μια ισχυρή Αμερική, αντιθέτως τη χρειάζεται.
Όχι επειδή διαφωνεί ιδεολογικά με την εκλεγμένη ηγεσία των ΗΠΑ, τη σέβεται.
Αλλά επειδή γνωρίζει, από ιστορική εμπειρία, ότι όταν το διεθνές δίκαιο γίνεται «διαπραγματεύσιμο», οι μικρότερες χώρες πληρώνουν πρώτες το τίμημα.
Η Ελλάδα δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση.
Ζητά σταθερότητα κανόνων.
Και γι’ αυτό παραμένει από τις ελάχιστες χώρες στην περιοχή που επιμένουν ότι οι διαφορές λύνονται μόνο νομικά, ειρηνικά και θεσμικά.
Φιλία χωρίς σιωπή
Η ελληνοαμερικανική σχέση είναι αρκετά ώριμη για να αντέχει την ειλικρίνεια.
Η Ελλάδα μπορεί να είναι σταθερός σύμμαχος των ΗΠΑ και ταυτόχρονα να εκφράζει θεσμικές επιφυλάξεις όταν βλέπει κινήσεις που ενδέχεται να ενθαρρύνουν αναθεωρητικές συμπεριφορές τρίτων.
Αυτό δεν είναι αντιπαράθεση.
Είναι υπευθυνότητα.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, μια Αμερική που στηρίζει καθαρά τους κανόνες, τις συμμαχίες και το διεθνές δίκαιο δεν είναι απλώς καλύτερη για την Ελλάδα.
Είναι καλύτερη για την ίδια την Αμερική, αλλά και για τη Δύση που και οι δύο χώρες, με διαφορετικό βάρος αλλά κοινή ιστορική ρίζα, εξακολουθούν να υπερασπίζονται.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...