Γράφει ο Μάκης Γεωργιάδης
Υπάρχει μια βαθύτερη κρίση στην εκπαίδευση της Δύσης που δεν μετριέται ούτε με δείκτες απορρόφησης κονδυλίων ούτε με κατατάξεις πανεπιστημίων.
Είναι η κρίση του νοήματος.
Και αυτή η κρίση δεν αφήνει ανεπηρέαστη την Ελλάδα, ίσως μάλιστα την αγγίζει πιο οδυνηρά από άλλες χώρες, ακριβώς επειδή η ελληνική παράδοση γνωρίζει τι σημαίνει Παιδεία, με κεφαλαίο Π.
Η σύγχρονη ακαδημαϊκή κουλτούρα, τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας, μοιάζει να έχει αποκοπεί από τις φιλοσοφικές της ρίζες.
Η εκπαίδευση αντιμετωπίζεται ως τεχνική κατάρτιση, ως μηχανισμός «δεξιοτήτων», ως προσαρμογή στην αγορά εργασίας.
Σπάνια πια ως αυτό που ήταν για τους Έλληνες: διαμόρφωση ανθρώπου.
Για τον Όμηρο, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, αλλά και για ολόκληρη τη μεταγενέστερη ελληνική και χριστιανική παράδοση, το ερώτημα δεν ήταν «τι δουλειά θα κάνει ο νέος», αλλά τι άνθρωπος θα γίνει.
Η παιδεία δεν αποσκοπούσε στη χρησιμότητα, αλλά στην αρετή.
Όχι στην αποδοτικότητα, αλλά στη φρόνηση.
Όχι στη συμμόρφωση, αλλά στη γνώση του εαυτού.
Σήμερα, όμως, βλέπουμε μια εκπαίδευση που διδάσκει τα πάντα εκτός από αυτό: πώς να διακρίνει κανείς το καλό από το κακό, το δίκαιο από το άδικο, την αλήθεια από τη χειραγώγηση.
Όταν όλα παρουσιάζονται ως «αφηγήσεις», όταν η αλήθεια θεωρείται σχετική και η ηθική προσωπική επιλογή χωρίς αντικειμενικά κριτήρια, τότε ο φοιτητής μένει ακυβέρνητος, χωρίς πυξίδα σε έναν κόσμο ήδη χαοτικό.
Η ελληνική περίπτωση είναι ιδιαίτερα τραγική.
Διότι μιλάμε για μια χώρα που κληρονόμησε τη γλώσσα στην οποία γεννήθηκαν οι ίδιες οι έννοιες της λογικής, της πολιτικής, της ηθικής, της φιλοσοφίας.
Και όμως, συχνά αντιμετωπίζουμε αυτή τη γλώσσα ως βάρος, τα αρχαία ελληνικά ως «νεκρή ύλη», την κλασική παιδεία ως ελιτισμό.
Αυτό δεν είναι πρόοδος.
Είναι πολιτισμικός ακρωτηριασμός.
Η ελληνική γλώσσα δεν είναι απλώς εργαλείο επικοινωνίας.
Είναι τρόπος σκέψης.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Δεν είναι τυχαίο ότι λέξεις όπως λόγος, αλήθεια, αρετή, πόλις, δικαιοσύνη δεν μεταφράζονται εύκολα.
Περιέχουν κοσμοθεωρία.
Όταν ο νέος αποκόπτεται από αυτή τη γλωσσική και πνευματική συνέχεια, δεν «εκσυγχρονίζεται», απλώς απογυμνώνεται.
Το ίδιο ισχύει και για τη χριστιανική παράδοση, που στην ελληνική εμπειρία δεν ήταν ποτέ αντίπαλος της φιλοσοφίας, αλλά συνομιλητής της.
Από τους Πατέρες της Εκκλησίας έως τη βυζαντινή παιδεία και τη νεότερη ελληνική γραμματεία, η παιδεία είχε πάντοτε ηθικό προσανατολισμό.
Δεν αρκούσε να ξέρεις, έπρεπε να γίνεσαι καλύτερος.
Σήμερα, όμως, συναντάμε συχνά πανεπιστημιακούς χώρους όπου η αριστεία θεωρείται ύποπτη, η παράδοση καταγγέλλεται συλλήβδην και κάθε ιεράρχηση ιδεών αντιμετωπίζεται ως καταπίεση.
Όταν όλα είναι ίσα, τίποτα δεν είναι σημαντικό.
Και όταν τίποτα δεν είναι σημαντικό, ο νέος καταλήγει κυνικός ή αδιάφορος.
Η παιδεία χωρίς μεταφυσικό και ηθικό υπόβαθρο παράγει τεχνικά ικανούς αλλά πνευματικά αποπροσανατολισμένους ανθρώπους.
Παράγει ειδικούς χωρίς σοφία, γνώστες χωρίς κρίση, πολίτες χωρίς αίσθηση κοινού αγαθού.
Αυτό δεν είναι απλώς εκπαιδευτικό πρόβλημα, είναι πολιτισμικός κίνδυνος.
Η Ελλάδα, αν θέλει να έχει μέλλον, δεν μπορεί να μιμηθεί άκριτα τις παθογένειες της δυτικής ακαδημαϊκής μόδας.
Αντίθετα, έχει την ευκαιρία (και την ευθύνη) να επαναφέρει στο κέντρο της παιδείας αυτό που πάντα γνώριζε: ότι ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι ο καλλιεργημένος άνθρωπος, όχι απλώς ο απασχολήσιμος εργαζόμενος.
Δεν χρειάζεται επιστροφή σε μουσεία ιδεών ούτε νοσταλγία για ανύπαρκτους «χρυσούς αιώνες».
Χρειάζεται σύνδεση του παρόντος με το διαχρονικό.
Όπως έλεγαν οι Αρχαίοι, πρόοδος δεν είναι να ξεχνάς ποιος είσαι, αλλά να γίνεσαι αυτό που μπορείς να είσαι.
Και αυτό, τελικά, είναι το στοίχημα της ελληνικής παιδείας στον 21ο αιώνα.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...