Της Lois Parshley (*)
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του έχοντας στο στόχαστρό του τη Γροιλανδία.
Όταν, κατά την πρώτη του προεδρία, είχε προτείνει την αγορά της αρκτικής αυτής χώρας, η ιδέα αντιμετωπίστηκε σχεδόν ως αστείο.
Όμως, σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε την περασμένη εβδομάδα με την πρωθυπουργό της Δανίας, η οποία διαχειρίζεται την εξωτερική πολιτική της αυτόνομης περιοχής, ο πρόεδρος επανήλθε με επιθετικό τρόπο, εντείνοντας τις προσπάθειές του να αποκτήσει τον έλεγχο του νησιού.
Κατά τη διάρκεια της «επιθετικής και συγκρουσιακής» συνομιλίας, ο Τραμπ φέρεται να απείλησε με επιβολή δασμών αν δεν ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του.
Σε συνέντευξη Τύπου νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αρνήθηκε επίσης να αποκλείσει το ενδεχόμενο χρήσης στρατιωτικής βίας.
Πλέον, η Δανία τον παίρνει στα σοβαρά: τη Δευτέρα ανακοίνωσε στρατιωτική ενίσχυση ύψους 2 δισ. δολαρίων στην Αρκτική.
Αν και το νησί δεν πωλείται, ο πρόεδρος υπογράμμισε τη σημασία της Γροιλανδίας για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Αυτό που δεν ειπώθηκε είναι ότι μια αμερικανική ανάληψη ελέγχου θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη νομοθεσία για την εξόρυξη και την απαγόρευση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, διευκολύνοντας τα σχέδια δωρητών του Τραμπ να εκμεταλλευτούν τα κοιτάσματα του νησιού και να οικοδομήσουν μια ελευθεριακή πόλη τεχνολογίας.
Ο Τραμπ, που συνοψίζει τη δική του πολιτική για τους φυσικούς πόρους με το σύνθημα «τρυπάμε παντού», πιθανότατα θα αντιμετώπιζε τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας με εντελώς διαφορετικό τρόπο από τη σημερινή κυβέρνηση της χώρας, η οποία έχει αντιταχθεί σε μεγάλης κλίμακας εξορυκτικά έργα.
Το 2019, ο πρέσβης των ΗΠΑ στη Δανία και τη Γροιλανδία επισκέφθηκε ένα σημαντικό έργο εξόρυξης σπάνιων γαιών στο νησί, λίγο πριν από τις πρώτες δηλώσεις του Τραμπ περί αγοράς της χώρας.
Η αντίθεση στη συγκεκριμένη εξόρυξη έφερε στην εξουσία, δύο χρόνια αργότερα, το φιλελεύθερο κόμμα Inuit Ataqatigiit, το οποίο πάγωσε το έργο και απαγόρευσε κάθε μελλοντική ανάπτυξη στον τομέα του πετρελαίου.
Η ανανεωμένη πρόθεση του Αμερικανού προέδρου να θέσει υπό έλεγχο τη Γροιλανδία έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση γύρω από την κυριαρχία της, την ώρα που η χώρα παλεύει με τα διλήμματα ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και την ανεξαρτησία από τη Δανία.
Καθώς οι παγετώνες υποχωρούν, η Γροιλανδία υφίσταται βαθιές μεταβολές λόγω της κλιματικής αλλαγής, που απειλούν παραδοσιακούς τομείς όπως η αλιεία και το κυνήγι, ενώ ταυτόχρονα αποκαλύπτουν πολύτιμους ορυκτούς πόρους.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον ισχυρών παικτών που συνδέονται με τον Τραμπ.
Τεχνολογικοί μεγιστάνες που βρέθηκαν στην πρώτη σειρά της ορκωμοσίας του, όπως ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ και ο Τζεφ Μπέζος, είναι επίσης επενδυτές σε μια νεοφυή εταιρεία που στοχεύει στην εξόρυξη στη δυτική Γροιλανδία υλικών κρίσιμων για την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Η εταιρεία αυτή, η KoBold Metals, χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό και την εξόρυξη σπάνιων γαιών.
Ο ιδιόκτητος αλγόριθμός της επεξεργάζεται γεωλογικές έρευνες που χρηματοδοτούνται από κυβερνήσεις και άλλα δεδομένα, εντοπίζοντας σημαντικά κοιτάσματα.
Το πρόγραμμα υπέδειξε τις τραχιές ακτές της νοτιοδυτικής Γροιλανδίας, όπου η εταιρεία κατέχει πλέον το 51% του έργου Disko–Nuussuaq, αναζητώντας ορυκτά όπως ο χαλκός.
Μόλις δύο εβδομάδες πριν κάποιοι από τους επενδυτές της εμφανιστούν στις εορταστικές εκδηλώσεις στο Καπιτώλιο, η KoBold Metals άντλησε 537 εκατ. δολάρια στον τελευταίο γύρο χρηματοδότησης, ανεβάζοντας την αποτίμησή της σχεδόν στα 3 δισ. δολάρια.
Μεταξύ των επενδυτών ήταν κορυφαίο επενδυτικό κεφάλαιο που ίδρυσε ο Μαρκ Αντρίσεν, ένας από τους πρώιμους επιχειρηματίες της Σίλικον Βάλεϊ, ο οποίος έχει συμβάλει στη διαμόρφωση της τεχνολογικής πολιτικής της διοίκησης Τραμπ, παρέχοντας μάλιστα συμβουλές στο Υπουργείο Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας ως αυτοαποκαλούμενος «άμισθος ασκούμενος».
«Πιστεύουμε στην περιπέτεια», έγραψε ο Αντρίσεν σε εκτενές μανιφέστο του 2023, στο οποίο ασκούσε κριτική στο συγκεντρωτικό κράτος και υποστήριζε ότι οι άνθρωποι της τεχνολογίας πρέπει να αναλάβουν τον έλεγχο, «επαναστατώντας απέναντι στο κατεστημένο, χαρτογραφώντας αχαρτογράφητες περιοχές, νικώντας δράκους και επιστρέφοντας με τα λάφυρα για την κοινότητά μας».
Η Κόνι Τσαν, γενική εταίρος του επενδυτικού του οίκου Andreessen Horowitz, αναφέρεται ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της KoBold σε κατάθεση της εταιρείας στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς το 2022.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Πέρα από την KoBold, ο Αντρίσεν έχει στηρίξει και άλλα εγχειρήματα που στρέφουν το βλέμμα τους προς τη Γροιλανδία.
Είναι σημαντικός επενδυτής στην Praxis Nation, ένα σχέδιο που φιλοδοξεί να χρησιμοποιήσει τη Γροιλανδία για τη δημιουργία ενός «κρυπτο-κράτους»: μιας αυτοδιοικούμενης, πειραματικής κοινότητας βασισμένης σε ελευθεριακές αρχές και τεχνολογίες όπως τα κρυπτονομίσματα.
Το εγχείρημα χρηματοδοτείται εν μέρει από την Pronomos Capital, επενδυτικό κεφάλαιο που ίδρυσε ο εγγονός του οικονομολόγου Μίλτον Φρίντμαν και το οποίο στηρίζεται από ελευθεριακές προσωπικότητες όπως ο Πίτερ Τιλ, του οποίου η οικογένεια φέρεται να είχε διαχειριστεί ορυχείο ουρανίου στη Ναμίμπια.
Η Pronomos επιδιώκει τη δημιουργία ιδιωτικών, φιλικών προς τις επιχειρήσεις «πόλεων-χάρτας», συχνά σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου οι επενδυτές θα μπορούν να γράφουν οι ίδιοι τους νόμους και τους κανονισμούς.
Οι «broligarchs», αυτοί είναι που έχουν πλέον άμεση πρόσβαση στον πρόεδρο Τραμπ.
Ο Τιλ υπήρξε σημαντικός υποστηρικτής του Τραμπ, χρηματοδοτώντας τον με εκατομμύρια δολάρια κατά τη διάρκεια της πολιτικής του πορείας και συστήνοντάς του τον σημερινό αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η ανακοίνωση του Τραμπ, τον Δεκέμβριο, ότι ο Κεν Χάουερι, συνέταιρος του Τιλ, θα αναλάμβανε πρέσβης των ΗΠΑ στη Δανία.
Με τον τρόπο αυτό, ο Τραμπ κατέστησε σαφείς τις προθέσεις του: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θεωρούν ότι η ιδιοκτησία και ο έλεγχος της Γροιλανδίας αποτελούν απόλυτη αναγκαιότητα», έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Μούτε Έγκεντε, απέρριψε κατηγορηματικά την ιδέα, απαντώντας στο Facebook: «Η Γροιλανδία είναι δική μας. Δεν πωλείται και δεν θα πωληθεί ποτέ. Δεν πρέπει να χάσουμε τον μακροχρόνιο αγώνα μας για ελευθερία».
Για αιώνες, ο αγώνας για τον έλεγχο της Γροιλανδίας περιστρεφόταν γύρω από τους φυσικούς της πόρους.
Η παγωμένη αυτή χώρα αποτελεί μέρος του δανικού βασιλείου από το 1721, όταν μια ιεραποστολική αποστολή, χρηματοδοτούμενη από εμπόρους, επιχείρησε να εκχριστιανίσει τον πληθυσμό των Ινουίτ και ταυτόχρονα να επεκτείνει τη φαλαινοθηρία και τα εμπορικά δρομολόγια.
Η Γροιλανδία απέκτησε καθεστώς αυτονομίας από τη Δανία το 1979, αν και η Κοπεγχάγη διατήρησε τον έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας, επιτρέποντας στις Ηνωμένες Πολιτείες να κατασκευάζουν και να λειτουργούν στρατιωτικές βάσεις στο έδαφός της.
Σε δημοψήφισμα το 2008, οι Γροιλανδοί ψήφισαν υπέρ μεγαλύτερης ανεξαρτησίας, αποκτώντας τον έλεγχο των φυσικών τους πόρων και άλλων βασικών κρατικών αρμοδιοτήτων.
Την ίδια χρονιά, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ διαπίστωσε ότι η χώρα διέθετε από τα μεγαλύτερα δυνητικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως.
Πιο πρόσφατες εκτιμήσεις υποστηρίζουν ότι η Αρκτική θα μπορούσε να κρύβει το 13% των αδιάθετων παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και το 30% των αδιάθετων αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Η έκθεση αυτή προσέλκυσε το ενδιαφέρον μεγάλων πετρελαϊκών κολοσσών όπως η ConocoPhillips, η Chevron και η BP, οι οποίοι άρχισαν να αποκτούν άδειες έρευνας και να διεξάγουν μελέτες στη Γροιλανδία και στα παράκτια ύδατά της.
Ωστόσο, η εξόρυξη πετρελαίου σε τόσο ακραίες συνθήκες αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολη και δαπανηρή, λόγω του υψηλού κόστους μεταφοράς και των περιορισμένων υποδομών.
Η ExxonMobil, για παράδειγμα, απέσυρε την αίτησή της το 2013, καθώς η πτώση των διεθνών τιμών του πετρελαίου καθιστούσε την περαιτέρω ανάπτυξη οικονομικά μη βιώσιμη.
Όταν το κόμμα Siumut, που υποστηρίζει την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας, ανέλαβε την εξουσία νωρίτερα εκείνη τη χρονιά, η ηγέτιδά του Αλέκα Χάμοντ δήλωσε ότι η χώρα θα στραφεί αντ’ αυτού στην εξόρυξη ορυκτών, λέγοντας: «Αν θέλουμε μεγαλύτερη αυτονομία από τη Δανία, πρέπει να τη χρηματοδοτήσουμε μόνοι μας. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βρούμε νέες πηγές εισοδήματος».
Το 2014, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα τετραετές εθνικό σχέδιο για τη δημιουργία «νέων πηγών εισοδήματος και απασχόλησης στον τομέα των ορυκτών πόρων».
Επειδή, όμως, τα μεγάλα κοιτάσματα της Γροιλανδίας συχνά περιέχουν και ουράνιο, η αναδυόμενη εξορυκτική βιομηχανία ήρθε γρήγορα σε σύγκρουση με την αυστηρή πολιτική της Δανίας κατά της εξόρυξης ραδιενεργών υλικών.
Η Δανία είχε επιλέξει ήδη από τη δεκαετία του 1980 να μην αναπτύξει πυρηνική ενέργεια και διατηρεί συγκριτικά αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο για την ακτινοπροστασία.
Ένα από τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση Siumut το 2014 ήταν η πρόταση νομοσχεδίου που θα περιόριζε την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων σχετικά με την εξόρυξη ορυκτών.
Παράλληλα, το σχέδιο νόμου χαλάρωνε τα περιβαλλοντικά πρότυπα για την εξόρυξη ουρανίου.
Το νομοσχέδιο τελικά δεν ψηφίστηκε, ωστόσο, με τη στήριξη του Siumut, ένα διεθνές έργο που στόχευε στην εξόρυξη ουρανίου και σπάνιων γαιών έλαβε προκαταρκτική έγκριση.
Η αυστραλιανή εταιρεία Greenland Minerals (σήμερα Energy Transition Minerals) εξασφάλισε χρηματοδότηση από την κινεζική Shenghe Resources Holdings και υποδέχθηκε την πρέσβη του Τραμπ στη Γροιλανδία, Κάρλα Σαντς, σε επίσκεψη στο έργο τον Ιούλιο του 2019.
Τον επόμενο μήνα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ήθελε να αγοράσει το νησί, παρομοιάζοντάς το με «μια μεγάλη συμφωνία ακινήτων».
Η Σαντς, πρώην χειρώναξ και ηθοποιός σαπουνόπερας, εργάζεται σήμερα στο America First Policy Institute, ένα συντηρητικό think tank που, μεταξύ άλλων εθνικιστικών θεμάτων, ασχολείται με την ενίσχυση των αμερικανικών αλυσίδων εφοδιασμού σε ορυκτά.
Το προτεινόμενο ορυχείο της Energy Transition Minerals προκάλεσε τεράστια κοινωνική αντίδραση.
Οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις στην κρίσιμη αλιευτική δραστηριότητα και στην επισιτιστική ασφάλεια οδήγησαν στην εκλογική ήττα του Siumut το 2021, τερματίζοντας δεκαετίες κυριαρχίας του.
«Υπάρχει μια διαρκής, διαγενεακή διαλεκτική», λέει ο Μπάρι Ζέλεν, ανώτερος ερευνητής για την Αρκτική Ασφάλεια στο Institute of the North, «ανάμεσα στα κινήματα υπέρ της ανάπτυξης και υπέρ της επιβίωσης, που τείνει να ταλαντεύεται σαν εκκρεμές».
Με την άνοδο του πιο αριστερόστροφου κόμματος Inuit Ataqatigiit στην εξουσία, ψηφίστηκε γρήγορα νόμος που επανέφερε τους περιορισμούς στο ουράνιο, ακυρώνοντας τις άδειες της Energy Transition Minerals και απαγορεύοντας κάθε μελλοντική έρευνα και εκμετάλλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Το τίμημα της εξόρυξης πετρελαίου είναι υπερβολικά υψηλό», ανέφερε το κόμμα σε ανακοίνωσή του.
«Αυτό βασίζεται σε οικονομικούς υπολογισμούς, αλλά καθοριστικό ρόλο παίζουν επίσης οι επιπτώσεις στο κλίμα και στο περιβάλλον».
Η προσπάθεια ελέγχου της αρκτικής χώρας συμπίπτει με το αυξανόμενο ενδιαφέρον επενδυτών με βαθιές τσέπες, όπως ο Αντρίσεν, για νεοφυείς επιχειρήσεις που φιλοδοξούν να δημιουργήσουν πειραματικά «θύλακες», προωθούμενους ως απαλλαγμένους από τους περιορισμούς του κράτους.
Παρόμοιες προτάσεις για «κρυπτο-κράτη» έχουν εμφανιστεί στην Ονδούρα, τη Νιγηρία, τα Νησιά Μάρσαλ και τον Παναμά, χώρα την οποία ο Τραμπ έχει επίσης προτείνει πρόσφατα να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο ακόμη και με στρατιωτική βία.
Παρότι κάθε σχέδιο έχει τις ιδιαιτερότητές του, το βασικό αφήγημα περιλαμβάνει συνήθως την αντικατάσταση φόρων και κανονισμών από κρυπτονομίσματα και τεχνολογίες blockchain.
Για την Praxis, αυτές οι ουτοπικές φαντασιώσεις οδήγησαν στη Γροιλανδία, η οποία συχνά (και λανθασμένα) αντιμετωπίζεται ως ακατοίκητο σύνορο.
«Πήγα στη Γροιλανδία για να προσπαθήσω να την αγοράσω», έγραψε τον Νοέμβριο στο X ο ιδρυτής της Praxis, Ντράιντεν Μπράουν, σημειώνοντας ότι το ενδιαφέρον του για το νησί ξεκίνησε «όταν ο Τραμπ προσφέρθηκε να το αγοράσει το 2019».
Στο Νουούκ, την πρωτεύουσα, διαπίστωσε ότι η χώρα επιδιώκει εδώ και καιρό την ανεξαρτησία από τη Δανία και ότι πολλοί Γροιλανδοί στηρίζουν την κυριαρχία, αν και εξακολουθούν να εξαρτώνται οικονομικά από τη Δανία.
Σήμερα λαμβάνουν περίπου 500 εκατ. δολάρια ετησίως σε δανέζικες επιδοτήσεις, ποσό που αντιστοιχεί στο 20% της οικονομίας.
«Δεν θέλουν να “αγοραστούν”», ανακάλυψε εκ των υστέρων ο Μπράουν, καταλήγοντας: «Υπάρχει εδώ μια προφανής ευκαιρία».
Υποστήριξε ότι οι φόροι από μια ανεξάρτητα διοικούμενη πόλη όπως η Praxis θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις δανέζικες επιδοτήσεις.
Ωστόσο, η Γροιλανδία δεν επιτρέπει την ιδιωτική ιδιοκτησία γης, ένα καθεστώς που ιστορικά έχει δώσει στις κοινότητες ισχυρό λόγο στο πώς και αν θα αναπτυχθούν οι φυσικοί πόροι, και το οποίο ενδέχεται να αποτελέσει εμπόδιο για την προγραμματισμένη ουτοπία του Μπράουν.
Ίσως, όμως, αυτό να μπορούσε να αλλάξει υπό μια νέα κυβέρνηση.
Τη Δευτέρα, απαντώντας σε ανάρτηση που αναφερόταν σε «σχέδια του Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία», ο επίσημος λογαριασμός της Praxis στο X, με βιογραφικό «Είμαστε φτιαγμένοι για περισσότερα», κάτω από μια παραλλαγή της παραισθησιογόνου σημαίας του εγχειρήματος, καυχήθηκε για «ένα νέο μετα-κρατικό μόρφωμα στον μακρινό Βορρά».
Η Γροιλανδία θερμαίνεται με ρυθμούς πολύ ταχύτερους από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με αποτέλεσμα οι παγετώνες της να υποχωρούν ραγδαία.
Καθώς οι πάγοι υποχωρούν, πολύτιμα κοιτάσματα ορυκτών καθίστανται ολοένα και πιο προσβάσιμα.
Έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2023 αποκάλυψε ότι η Γροιλανδία διαθέτει 25 από τα 34 ορυκτά που έχουν χαρακτηριστεί ως «κρίσιμες πρώτες ύλες», δηλαδή πόρους απαραίτητους για τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, αλλά με υψηλό κίνδυνο διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Η χώρα διαθέτει από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως αποθέματα νικελίου και κοβαλτίου και, συνολικά, τα ορυκτά της αποθέματα προσεγγίζουν σε μέγεθος εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αυτός ο πλούτος φυσικών πόρων έχει προσελκύσει την προσοχή εταιρειών όπως η KoBold Metals, της οποίας οι επενδυτές από τη Σίλικον Βάλεϊ έχουν άμεσο συμφέρον να εξασφαλίσουν πρώτες ύλες για τη βιομηχανία τεχνολογίας.
Η KoBold έχει τοποθετηθεί ως εταιρεία που προσφέρει κρίσιμες λύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, διευκολύνοντας τη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέσω της παροχής υλικών απαραίτητων για μπαταρίες και άλλες ανανεώσιμες τεχνολογίες.
Η εταιρεία χαιρέτισε την απόφαση του προέδρου Τζο Μπάιντεν να ενεργοποιήσει τον Νόμο Αμυντικής Παραγωγής το 2022 για την ενίσχυση της εξορυκτικής δραστηριότητας, καθώς και τα μέτρα του Inflation Reduction Act που επιδοτούν διεθνείς εξορύξεις σπάνιων γαιών.
Στη Γροιλανδία, οι άδειες έρευνας της KoBold επικεντρώνονται στην αναζήτηση νικελίου, χαλκού, κοβαλτίου και ορυκτών της ομάδας του λευκόχρυσου, υλικά κρίσιμα για την πράσινη ενέργεια, αλλά και για την εκρηκτική ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων.
Το βασικό αναπτυξιακό έργο της KoBold μέχρι σήμερα είναι ένα ορυχείο χαλκού στη Ζάμπια, το μεγαλύτερο εύρημα του είδους εδώ και έναν αιώνα.
Ο χαλκός αποτελεί βασικό υλικό για την κατασκευή κέντρων δεδομένων και είναι κρίσιμος για τις υποδομές της τεχνητής νοημοσύνης.
Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να σχεδόν διπλασιάσει τη ζήτηση για χαλκό έως το 2050.
«Επενδύσαμε στην KoBold», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, «για να εντοπίσουμε νέα κοιτάσματα».
Και το εγχείρημα της Ζάμπιας, ωστόσο, έχει ενταχθεί σε έναν παγκόσμιο ανταγωνισμό ισχύος, καθώς η κυβέρνηση Μπάιντεν στήριξε την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής για τη μεταφορά των μετάλλων σε λιμάνι της Αγκόλας.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάχθηκε σε μια ευρύτερη αμερικανική προσπάθεια να αντισταθμιστεί η αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στην Αφρική, προσφέροντας επενδύσεις ως εναλλακτική στην Πρωτοβουλία «Ζώνη και Δρόμος».
Ο επικεφαλής της KoBold, ωστόσο, εστιάζει κυρίως στο λίθιο.
«Η αύξηση της ζήτησης [για το λίθιο] είναι πραγματικά συγκλονιστική», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Κερτ Χάους, σε παρουσίαση στο Στάνφορντ το 2023.
«Μιλάμε για ανάγκη τριακονταπλάσιας αύξησης της παγκόσμιας παραγωγής».
Ένα από τα μέρη στα οποία θα μπορούσαν να στραφούν οι Ηνωμένες Πολιτείες για αυτό το κρίσιμο ορυκτό είναι η Γροιλανδία, όπου πρόσφατα εντοπίστηκαν ελπιδοφόρα κοιτάσματα.
«Όλοι θέλουν το λίθιο» λόγω του ρόλου του στην κατασκευή μπαταριών, λέει η γεωλόγος Μάικεν Ντ. Πούλσεν από τη Γεωλογική Υπηρεσία της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Εξηγεί ότι η πρώτη έρευνα για λίθιο στη Γροιλανδία πραγματοποιήθηκε μόλις το περασμένο καλοκαίρι, σε συνεργασία με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ.
Επί προεδρίας Μπάιντεν, η αμερικανική υπηρεσία βοήθησε επίσης τη χώρα να καταρτίσει νόμο για τις επενδύσεις στον τομέα της εξόρυξης, με στόχο την προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων.
Παρότι ο τόνος είναι διαφορετικός, οι δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία εξυπηρετούν παρόμοιους στόχους.
Ο Τσάρλι Μπερντ, διαχειριστής επενδύσεων στην εταιρεία Cordiant Capital, είναι ένας από τους πολλούς επενδυτές που ελπίζουν ότι η πρωτοβουλία του προέδρου θα οδηγήσει σε πολιτικές αλλαγές πιο ευνοϊκές για τις ξένες επενδύσεις.
«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτό θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή και πιο στρατηγικές επενδύσεις», δήλωσε αυτή την εβδομάδα στο περιοδικό Institutional Investor.
Μεγάλο μέρος αυτού του ενδιαφέροντος τροφοδοτείται από τις εντάσεις με την Κίνα, η οποία σήμερα ελέγχει περίπου το 70% της παγκόσμιας εξόρυξης σπάνιων γαιών και το 90% της επεξεργασίας τους.
Αυτό δίνει στην ασιατική υπερδύναμη τεράστια επιρροή στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τεχνολογίας.
Ο έλεγχος των ορυκτών που τροφοδοτούν την τεχνολογία έχει αναδειχθεί σε βασικό εργαλείο ήπιας ισχύος, επηρεάζοντας αόρατα τις αγορές και διαμορφώνοντας συμμαχίες.
Αυτό καθιστά το κανονιστικό πλαίσιο εξόρυξης της Γροιλανδίας κρίσιμη γεωπολιτική κίνηση.
Σήμερα, «οι κανονισμοί της κυβέρνησης της Γροιλανδίας είναι ιδιαίτερα αυστηροί», εξηγεί η Πούλσεν.
«Υπάρχουν πραγματικά αυστηρές ρυθμίσεις», που περιλαμβάνουν τόσο περιβαλλοντικά όσο και κοινωνικά κριτήρια, όπως «τοπικά οφέλη, φόρους, τοπικό εργατικό δυναμικό, τοπικές εταιρείες και εκπαίδευση».
Ο Μάικλ Γουόλτς, μελλοντικός σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, φάνηκε να επιβεβαιώνει ότι η πρόσβαση στα ορυκτά της χώρας αποτελεί βασικό κίνητρο.
«Αυτό αφορά τα κρίσιμα ορυκτά, αφορά τους φυσικούς πόρους», δήλωσε στο Fox News.
Οι παγετώνες δέσποζαν στο παράθυρο του πιλοτηρίου του Trump Force One, καθώς η ακτογραμμή της Γροιλανδίας ξετυλιγόταν πίσω από ένα κουνιστό κεφαλάκι του 47ου προέδρου, το πλαστικό του χτένισμα να πάλλεται από τις αναταράξεις.
Καθώς το αεροσκάφος κατέβαινε μέσα στον κοφτερό, αραιό αέρα, μετέφερε τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ στην πρωτεύουσα Νουούκ, στις αρχές Ιανουαρίου, με το μήνυμα του πατέρα του: σκοπεύουμε να αναλάβουμε τον έλεγχο.
Η περιοδεία αυτή, που περιλάμβανε ακόμη και χρηματισμό πολιτών για να συμμετάσχουν σε φωτογραφίσεις, δεν έπεισε πολλούς Γροιλανδούς, λέει ο Ινούουτεκ Κρίγκελ, κάτοικος του Νουούκ.
«Δεν θέλουμε να είμαστε Αμερικανοί. Δεν θέλουμε να είμαστε Δανοί. Είμαστε Γροιλανδοί», δήλωσε.
Μία εβδομάδα μετά την επίσκεψη του Τραμπ Τζούνιορ, ο βουλευτής Άντι Όουγκλς (Ρεπουμπλικανός – Τενεσί) κατέθεσε το νομοσχέδιο Make Greenland Great Again Act, καλώντας το Κογκρέσο να στηρίξει άμεσα τις διαπραγματεύσεις του Τραμπ με τη Δανία για την απόκτηση της Γροιλανδίας. (Ο Όουγκλς αποτελεί αυτή τη στιγμή αντικείμενο έρευνας του FBI για τα οικονομικά της προεκλογικής του εκστρατείας και ανακοίνωσε πρόσφατα τροπολογία που θα επέτρεπε στον Τραμπ να διεκδικήσει τρίτη θητεία.)
«Μπορεί να ακούγεται τρελό, και κάποιος να αναρωτηθεί “γιατί να θέλεις τη Γροιλανδία;”», είπε ο Όουγκλς σε πρόσφατο βίντεο.
Συνομιλούσε με τον Κούνο Φένκερ, μέλος του κοινοβουλίου της Γροιλανδίας από το κόμμα Siumut, ο οποίος είχε ταξιδέψει στην Ουάσιγκτον.
«Το δικό σας συμφέρον ασφαλείας είναι και δικό μας συμφέρον», του είπε.
«Η ικανότητά μας να αξιοποιήσουμε καλύτερα τα ορυκτά σας, τους πόρους σας και τον πλούτο σας (προς όφελος των λαών μας) είναι προς το κοινό μας συμφέρον».
Ο Φένκερ, που θεωρεί ότι οι φόροι και τα δικαιώματα εκμετάλλευσης από τα ορυκτά και τα ορυκτά καύσιμα θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για την ανεξαρτησία της χώρας, απάντησε: «Έχουμε κι άλλους τεράστιους πόρους, όπως πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά αυτά έχουν μπλοκαριστεί από την παρούσα κυβέρνηση. Προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να τους αξιοποιήσουμε».
Το ταξίδι του Φένκερ στις ΗΠΑ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη Γροιλανδία.
Κανονικά, οι διεθνείς διαπραγματεύσεις απαιτούν συντονισμό και έγκριση από τη Δανία.
Θα ήταν σαν να αποφάσιζε ένας Αμερικανός βουλευτής να διαπραγματευτεί μόνος του με την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς έγκριση του Κογκρέσου.
Το κόμμα του Φένκερ δήλωσε ότι δεν είχε εξουσιοδοτηθεί να συζητήσει θέματα εξωτερικής πολιτικής, ενώ ο ίδιος υπερασπίστηκε το ταξίδι ως ιδιωτική πρωτοβουλία, με δικά του έξοδα.
Ο άναρχος χαρακτήρας των εξελίξεων ενισχύθηκε από τον θορυβώδη διεθνή Τύπο.
Στη Γροιλανδία, λέει ο Κρίγκελ, οι ξένοι δημοσιογράφοι «συχνά μιλούν με τους πιο θορυβώδεις ανθρώπους, και συχνά με τους ίδιους, και έτσι γενικεύουν έναν ολόκληρο πληθυσμό μιλώντας μόνο με λίγους».
Τα κοινωνικά του δίκτυα δείχνουν βαθιά δυσφορία απέναντι στις προσπάθειες του Τραμπ να αγοράσει τη χώρα.
Ο ζήλος του Τραμπ και των τεχνολογικών δωρητών του να καταλάβουν τη Γροιλανδία, αγνοώντας τον πολιτισμό και τους νόμους της, είναι «αντιπροσωπευτικός μιας συγκεκριμένης αποικιοκρατικής και εξορυκτικής κοσμοαντίληψης», έγραψε η Άννε Μέριλντ Χάνσεν, καθηγήτρια κοινωνικών επιστημών και μελετών πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική στο Πανεπιστήμιο της Γροιλανδίας.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που αντιμετωπίζει τη γη και τους πόρους ως εμπορεύματα προς κατάληψη, ανεξαρτήτως των δικαιωμάτων ή των συμφερόντων των ανθρώπων που ζουν εκεί.
Όλη αυτή η ανεπιθύμητη αναστάτωση, ωστόσο, είχε ένα αποτέλεσμα: σύμφωνα με τον Κρίγκελ, η χώρα έχει πλέον συσπειρωθεί γύρω από την επιθυμία να βρει έναν δρόμο προς την ανεξαρτησία από τη Δανία, ακόμη κι αν δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για το πώς θα επιτευχθεί.
«Δεν μπορείς να βάλεις όνομα στη γη», λέει.
«Η γη ανήκει στους ανθρώπους. Είναι μέρος μας, κι εμείς είμαστε μέρος της».-
(*) Πηγή: Jacobin
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...