Γράφει ο Διαμαντής Σεϊτανίδης
Η κατάληψη δύο δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με τη Ρωσία από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορεί να θεωρηθεί απλώς ως μια ακόμη επιβολή κυρώσεων ή ως ενός είδους «τεχνική» εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
Πρόκειται για μια πράξη υψηλού πολιτικού ρίσκου, που λειτουργεί ταυτόχρονα σε τρία επίπεδα: στρατηγικό, συμβολικό και συστημικό.
Από τις κυρώσεις στην «ενεργητική επιβολή ισχύος»
Μέχρι πρόσφατα, το καθεστώς των κυρώσεων της Δύσης βασιζόταν κυρίως στον οικονομικό αποκλεισμό, στον περιορισμό πρόσβασης σε χρηματοπιστωτικά συστήματα και στη δευτερογενή πίεση μέσω ασφαλιστικών, ναυτιλιακών και τραπεζικών μηχανισμών.
Η κατάληψη πλοίων σε διεθνή ύδατα συνιστά ποιοτική αναβάθμιση αυτής της στρατηγικής. Δεν είναι απλώς ένταση των κυρώσεων, αλλά μια μορφή επιχειρησιακής κυριαρχίας: οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι δεν αρκούνται πλέον στο να τιμωρούν εκ των υστέρων, αλλά είναι διατεθειμένες να παρεμβαίνουν ενεργά στην αλυσίδα μεταφοράς ενέργειας.
Αυτό μετατοπίζει τη συζήτηση από το αν οι κυρώσεις είναι νόμιμες και την επικεντρώνει στο ποιος έχει τη δύναμη να τις επιβάλει στην πράξη.
Μήνυμα ΗΠΑ προς τη Ρωσία: ο «σκιώδης στόλος» δεν είναι ασφαλής
Η Ρωσία, μετά το 2022, έχει επενδύσει συστηματικά στη δημιουργία ενός σκιώδους στόλου δεξαμενόπλοιων, ο οποίος αποτελείται από παλιά πλοία με ασαφείς σημαίες (που αλλάζουν μεσοπέλαγα για να ξεγελούν ως προς τους σκοπούς τους), με συχνές αλλαγές ιδιοκτησίας και περιορισμένη ασφάλιση.
Αυτός ο στόλος της Μόσχας είναι κρίσιμος για τη διατήρηση εσόδων από το πετρέλαιο, την παράκαμψη του πλαφόν των τιμών και τη γεωπολιτική της αντοχή.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Η κατάληψη των τάνκερ από τις ΗΠΑ στέλνει ένα σαφές μήνυμα: Η «γκρίζα ζώνη» της ναυτιλίας δεν θεωρείται πλέον ουδέτερη.
Για πρώτη φορά, η Ουάσιγκτον δείχνει ότι θεωρεί τον σκιώδη ρωσικό στόλο όχι απλώς ως ένα οικονομικό τέχνασμα, αλλά ως στρατηγικό εργαλείο ενός αντιπάλου.
Αυτό ανεβάζει το κόστος για τη Μόσχα όχι μόνο οικονομικά, αλλά και πολιτικά, αφού πλέον κάθε μεταφορά πετρελαίου γίνεται δυνητικά επικίνδυνη.
Το διεθνές δίκαιο ως πεδίο σύγκρουσης, όχι συναίνεσης
Η Ρωσία μιλά για «πειρατεία» και παραβίαση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Από την άλλη μεριά, οι ΗΠΑ επικαλούνται δικαστικά εντάλματα, το καθεστώς των κυρώσεων και τον χαρακτηρισμό πλοίων ως «απάτριδων» ή εμπλεκόμενων σε παράνομες δραστηριότητες.
Αυτό αναδεικνύει μια βαθύτερη σύγκρουση που αφορά όλον τον πλανήτη: Το διεθνές δίκαιο δεν λειτουργεί πλέον ως κοινό πλαίσιο, αλλά ως εργαλείο αντιπαράθεσης.
Η Δύση υιοθετεί μια ερμηνεία κατά την οποία η νομιμότητα προκύπτει από το καθεστώς των κυρώσεων και η ισχύς του Λευκού Οίκου εγγυάται την εφαρμογή της.
Η Ρωσία, αντίθετα, επαναφέρει μια πιο κλασική ανάγνωση της κρατικής κυριαρχίας στη θάλασσα.
Το πρόβλημα είναι ότι χωρίς κοινό διαιτητή, η σύγκρουση μεταφέρεται από τα δικαστήρια στο πεδίο.
Προηγούμενο με παγκόσμιες συνέπειες
Η πιο κρίσιμη διάσταση δεν αφορά μόνο στη Ρωσία, αλλά και στο προηγούμενο που δημιουργεί: Αν γίνει αποδεκτό ότι μια μεγάλη δύναμη μπορεί να καταλαμβάνει πλοία σε διεθνή ύδατα επικαλούμενη μονομερείς κυρώσεις, τότε ανοίγει ένας δρόμος που μπορεί να αξιοποιηθεί και από άλλους, σε άλλα μέρη του πλανήτη!
Πού; Στην Ανατολική Μεσόγειο, στον Περσικό Κόλπο, στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Η διεθνής ναυτιλία (αλλά και χώρες με ισχυρό ναυτιλιακό αποτύπωμα όπως η Ελλάδα) έχουν κάθε λόγο να παρακολουθούν με προσοχή κι ανησυχία.
Εσωτερική πολιτική διάσταση στις ΗΠΑ
Δεν πρέπει να αγνοείται και το εσωτερικό ακροατήριο: Η Ουάσιγκτον δείχνει αποφασιστικότητα,εμφανίζεται να ελέγχει την παγκόσμια ροή ενέργειας και να «τιμωρεί» τους αντιπάλους της, χωρίς άμεση στρατιωτική σύγκρουση.
Σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή ασφάλεια, οι τιμές και η γεωπολιτική αξιοπιστία
παραμένουν κρίσιμα πολιτικά ζητήματα, τέτοιες ενέργειες λειτουργούν και ως επίδειξη ηγεμονικής ικανότητας.
Κίνδυνος κλιμάκωσης, αλλά όχι άμεσης σύγκρουσης
Παρά τη σκληρή ρητορική, καμία πλευρά δεν δείχνει να επιδιώκει άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση.
Ωστόσο, η στρατιωτικοποίηση της επιβολής κυρώσεων, η εμπλοκή ναυτικών δυνάμεων και η αυξανόμενη καχυποψία, δημιουργούν ένα περιβάλλον χαμηλής έντασης αλλά υψηλού κινδύνου.
Η κατάληψη των τάνκερ είναι ένα ακόμη βήμα σε έναν κόσμο όπου η οικονομία, η ενέργεια και η ασφάλεια δεν διαχωρίζονται πλέον.
Κατά συνέπεια, η υπόθεση των δύο τάνκερ δεν αφορά μόνο στη Ρωσία και τις ΗΠΑ.
Αφορά στο πώς επιβάλλεται η ισχύς στον 21ο αιώνα, ποιος ελέγχει τις ροές ενέργειας και αν το διεθνές σύστημα κινείται προς μια νέα εποχή επιλεκτικής νομιμότητας.
Δεν είναι απλώς μια επιχείρηση.
Είναι ένα σήμα ότι η παγκόσμια τάξη γίνεται πιο ωμή, πιο άμεση και λιγότερο προβλέψιμη.
Όπως στις παραμονές παγκοσμίων συρράξεων…-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...