Γράφει ο Καρλομάγνος (*)
Ποτέ άλλοτε, από τότε που τα αμερικανικά στρατεύματα έσπευσαν στη διάσωση της Ευρώπης πριν από οκτώ δεκαετίες, οι δεσμοί μεταξύ του Νέου και του Παλαιού Κόσμου δεν έμοιαζαν τόσο φθαρμένοι.
Οι οπαδοί του MAGA στην Ουάσιγκτον ξεχειλίζουν περιφρόνηση για τους διατλαντικούς συμμάχους τους.
Ξεχάστε τα παλιά πειράγματα περί «υπαίθριου μουσείου»: σήμερα η Ευρώπη λοιδορείται ως ένα μαυσωλείο γεμάτο μετανάστες, που μετά βίας αξίζει να υπερασπιστεί κανείς.
Πράγματι, και οι δύο πλευρές έχουν χάσει το παλιό αίσθημα αμοιβαίας συμμαχικής μέριμνας.
Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί (με λίγες λαϊκιστικές εξαιρέσεις) παραπονιούνται ότι ο μέχρι πρότινος στενότερος γεωπολιτικός τους φίλος έχει περάσει στα χέρια ενός ασταθούς «χαζοχαρούμενου».
Επειδή η Ευρώπη στηρίζεται επί δεκαετίες στην Αμερική για την ασφάλειά της, και επειδή ένας πραγματικός πόλεμος μαίνεται ξανά στην ήπειρο, η επιδείνωση των σχέσεων ανησυχεί πολύ περισσότερο το Παρίσι, τη Βαρσοβία και το Βερολίνο απ’ ό,τι την Ουάσιγκτον.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Ωστόσο, και η Αμερική θα έπρεπε να προβληματιστεί.
Οι προκάτοχοι του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ καλλιέργησαν τη συμμαχία επειδή ενίσχυε την αμερικανική επιρροή.
Χωρίς την ευρωπαϊκή «συμμόρφωση» και στήριξη, η αμερικανική ισχύς θα γίνεται λιγότερο αποδεκτή ή ανεκτή και συχνότερα θα συναντά αντίσταση.
Η προσπάθεια να πειστούν οι σκληροπυρηνικοί του MAGA ότι η αποξένωση της Ευρώπης αντιβαίνει στο αμερικανικό συμφέρον είναι μάλλον μάταιη: η λογική επιχειρηματολογία προς τους θιασώτες του «Πρώτα η Αμερική» στην εξωτερική πολιτική είναι περίπου τόσο αποτελεσματική όσο η διαπραγμάτευση με ένα ρολόι-κούκο.
Μια χρονιά που ξεκίνησε με την εμπρηστική ομιλία του αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς στο Μόναχο τον Φεβρουάριο έκλεισε με την προειδοποίηση της Ουάσιγκτον, στη νεότερη Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας της, ότι η Ευρώπη απειλείται με «πολιτισμική εξαφάνιση».
Οι ανήσυχοι Ευρωπαίοι αντέδρασαν υποσχόμενοι αυξημένες αμυντικές δαπάνες, όπως ζητούσε επί χρόνια η Αμερική.
Αποδέχθηκαν μια άνιση εμπορική συμφωνία και προσέφεραν στον Ντόναλντ Τραμπ όση κολακεία μπορούσαν να αντέξουν.
Ωστόσο, η αδικαιολόγητη εχθρότητα από την Ουάσιγκτον ενίσχυσε όσους πιστεύουν ότι η Ευρώπη πρέπει να σταθεί στα δικά της πόδια.
Η «στρατηγική αυτονομία» ήταν παλαιότερα ένα καθαρά γαλλικό σύνθημα.
Πλέον, εκκλήσεις για απεξάρτηση από την Αμερική ακούγονται στους διαδρόμους της εξουσίας ακόμη και σε χώρες με ισχυρές ατλαντικές παραδόσεις, όπως η Πολωνία, η Ολλανδία ή τα σκανδιναβικά κράτη.
Αν αυτή η λογική παγιωθεί, η Αμερική δεν θα συνειδητοποιήσει τι έχασε παρά μόνο όταν θα είναι πια αργά.
Ένα μέρος της αξίας της Ευρώπης για την Αμερική είναι απλώς οικονομικό.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται με αργούς ρυθμούς ανάπτυξης, οι καταναλωτές της εξακολουθούν να αγοράζουν κάθε χρόνο αγαθά και υπηρεσίες αμερικανικών εταιρειών αξίας 3,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η Ευρώπη λειτουργεί ως δεύτερη πατρίδα για Αμερικανικούς επιχειρηματικούς κολοσσούς που έχουν κορεστεί στην εγχώρια αγορά τους.
Παρότι η Κίνα και άλλες χώρες πλουτίζουν, η Ευρώπη παραμένει προς το παρόν η πιο προσιτή δεξαμενή ήδη εύπορων καταναλωτών, πρόθυμων να πληρώσουν 200 δολάρια για αθλητικά παπούτσια Nike ή 25 δολάρια τον μήνα για το Netflix.
Οι Αμερικανοί διευθύνοντες σύμβουλοι που γκρινιάζουν για τη δυσκολία επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Ευρώπη, θα έπρεπε να δοκιμάσουν να αντιμετωπίσουν την ινδική γραφειοκρατία.
Οι Ευρωπαίοι θα συνεχίσουν να αγοράζουν πολλά αμερικανικά προϊόντα ακόμη κι αν αντιπαθούν την πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ, αλλά πιθανότατα όχι στον ίδιο βαθμό.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στις αμερικανικές τεχνολογικές υπηρεσίες.
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο στη Χάγη εγκαταλείπει το Microsoft Office υπέρ ενός ευρωπαϊκού πακέτου λογισμικού!
Τον Μάιο υπήρξαν αναφορές ότι ένας εισαγγελέας του έχασε την πρόσβαση στα email του αφού τέθηκε υπό αμερικανικές κυρώσεις (η Microsoft το διαψεύδει).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία επιβάλλει συχνά πρόστιμα σε αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς για παραβίαση της ευρωπαϊκής αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, ενδέχεται επίσης να βρεθεί στο στόχαστρο: στις 24 Δεκεμβρίου, ο Τιερί Μπρετόν, πρώην Επίτροπος αρμόδιος για πτυχές της ψηφιακής ρύθμισης, απαγορεύθηκε να επισκεφθεί τις ΗΠΑ.
Όπως ακριβώς η Αμερική επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από τις κινεζικές εισαγωγές, έτσι και η Ευρώπη επιθυμεί ολοένα περισσότερο να απεξαρτηθεί από αμερικανικά αγαθά και υπηρεσίες.
Κάποιοι φοβούνται ότι το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο, του οποίου η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής, δημιουργεί εξάρτηση παρόμοια με εκείνη του ρωσικού αερίου πριν από το 2022.
Τι ισχύει, άραγε, με την εξάρτηση από τη Visa και τη MasterCard για την επεξεργασία πληρωμών;
Παράλληλα, η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού.
Καθώς η ήπειρος αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες, επιχειρεί να κατευθύνει μεγαλύτερο μέρος τους σε εγχώρια συστήματα αντί για εκείνα του «θείου Σαμ».
Στο γεωπολιτικό πεδίο, ο παραγκωνισμός της Ευρώπης θα έχει επίσης κόστος.
Η μικρή αυτή χερσόνησος είναι στρατηγικά τοποθετημένη για τις αμερικανικές ανάγκες.
Τα προκεχωρημένα ραντάρ διευκολύνουν την αντιμετώπιση πυραύλων που εκτοξεύονται από τη Ρωσία ή το Ιράν.
Οι στρατιωτικές βάσεις επιτρέπουν στις ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις του κόσμου να επιχειρούν στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Η ευρωπαϊκή στήριξη ενισχύει και άλλες μορφές προβολής ισχύος.
Οι κυρώσεις λειτουργούν αποτελεσματικότερα όταν εφαρμόζονται και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Αποδεχόμενοι την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου, οι Ευρωπαίοι δεν έχουν πολλές επιλογές παρά να εφαρμόζουν τα αμερικανικά εμπάργκο, ακόμη κι όταν διαφωνούν.
Αν πιεστούν υπερβολικά, ίσως επιχειρήσουν να απελευθερωθούν και από αυτήν την εξάρτηση.
E pluribus duo
Ωστόσο, η μεγαλύτερη αξία της Ευρώπης για τη διατλαντική της σύμμαχο είναι ότι λειτουργεί ως μηχανισμός νομιμοποίησης.
Η Γηραιά Ήπειρος, άλλοτε κοιτίδα των πρώτων κερδισμένων της παγκοσμιοποίησης, έχει αποδεχθεί την αμερικανική ηγεμονία.
Με την Ευρώπη στο πλευρό της, οι αμερικανικές προτιμήσεις μετατρέπονταν σε προτιμήσεις «της Δύσης» ή ακόμη και σε παγκόσμιους κανόνες.
Κεντρικοί θεσμοί του διεθνούς συστήματος, όπως το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα και ακόμη και ο ΟΗΕ, υπήρξαν στην πράξη ευρωαμερικανικά εγχειρήματα.
Το να είναι κανείς ο ακρογωνιαίος λίθος μιας φιλελεύθερης διεθνούς τάξης ίσως να μην ενδιαφέρει τον κ. Τραμπ, όμως αυτή η τάξη επέτρεψε στην αμερικανική ισχύ να φτάνει σε μέρη όπου αλλιώς δεν θα μπορούσε.
Σήμερα αυτό μπορεί να μη φαίνεται σημαντικό σε πολλούς Αμερικανούς.
Κάποια στιγμή όμως θα γίνει, και τότε η Αμερική ίσως μετανιώσει για την επιπολαιότητα με την οποία αποξένωσε τον πιο πιστό της σύμμαχο.
Σε ορισμένους, η ιδέα ενός διατλαντικού «ελεύθερου κόσμου» μοιάζει ξεπερασμένη.
Όμως, αν ο 20ός αιώνας σηματοδότησε τη μεταβίβαση της παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας από την Ευρώπη στην Αμερική, ο 21ος αιώνας θα διαμορφωθεί από την αντιπαράθεση της Αμερικής με την Κίνα.
Η Ευρώπη είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα στηρίξει, έστω και με επιφυλάξεις, έναν αναξιόπιστο δημοκρατικό σύμμαχο αντί για μια επεκτατική απολυταρχία.
Όμως η διαρκής απαξίωση κάνει τους Ευρωπαίους να διστάζουν ως προς το πόσο πρόθυμα θα πάρουν θέση.
Οι Αμερικανοί καλό θα ήταν να το σκεφτούν αυτό πριν εκτοξεύσουν την επόμενη ομοβροντία προσβολών.-
***
(*) Από την ομώνυμη στήλη της ηλεκτρονικής έκδοσης του περιοδικού The Economist
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιοι είναι οι πραγματικοί εχθροί του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η μοναξιά του φιλελευθερισμού στην εποχή των άκρων
Η Ελλάδα από το Grexit στο Eurogroup
Το Ισραήλ πολλοί εμίσησαν, τα όπλα του, όμως, όχι...
Ερνέστος Τσίλλερ, ο μεγάλος αρχιτέκτων που πέθανε πάμπτωχος
Μήπως φθάνουμε στο τέλος του ελεύθερου κόσμου;
Στο μυαλό ενός «αντισυστημικού»
Μπορεί η Ουκρανία να γλιτώσει από μιαν άδικη «ειρήνη»;
Η τραγωδία των Τεμπών και η πολιτική της εκμετάλλευση
Ο φθόνος στην πολιτική είναι το πραγματικά μεγάλο όπλο του λαϊκισμού
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...