του Μάκη Γεωργιάδη
Η υπεράσπιση της σωστής διαδικασίας, της ελευθερίας του λόγου, των ατομικών δικαιωμάτων, του πλουραλισμού των ιδεών και της επιστημονικής αυστηρότητας δεν είναι σήμερα ιδιαίτερα δημοφιλής στάση. Αντίθετα, συχνά αφήνει όποιον την υιοθετεί πολιτικά και κοινωνικά εκτεθειμένο, χωρίς συμμάχους και χωρίς «στρατόπεδο» να τον προστατεύει.
Όσα συνέβησαν πρόσφατα στον Καναδά είναι ενδεικτικά αυτής της συνθήκης. Σε διάστημα λίγων ημερών, τρία φαινομενικά άσχετα περιστατικά αποκάλυψαν πώς θεσμοί που αυτοπροσδιορίζονται ως ουδέτεροι και υπεράνω πολιτικών ιδεολογιών έχουν, στην πράξη, ενσωματώσει έναν ακτιβιστικό προοδευτισμό που δεν ανέχεται αμφισβήτηση.
Πρώτον, μια ακαδημαϊκός, η Φράνσις Γουίντοουσον, συνελήφθη σε πανεπιστημιακό χώρο επειδή επιχείρησε να μιλήσει για μια υπόθεση –τις περίφημες «μαζικές ταφές» ιθαγενών παιδιών στον Καναδά– η οποία έχει σε μεγάλο βαθμό αποδομηθεί επιστημονικά, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως αδιαμφισβήτητο ηθικό δόγμα. Η διοίκηση του πανεπιστημίου όχι μόνο απαγόρευσε την ομιλία της, αλλά τη χαρακτήρισε και «απειλή για την αλήθεια και την κριτική σκέψη» – σε μια διατύπωση που θα μπορούσε να έχει γραφτεί απευθείας από σελίδες του Όργουελ.
Δεύτερον, η δημόσια ραδιοτηλεόραση του Καναδά αφιέρωσε σοβαρό ρεπορτάζ στο γεγονός ότι το χρώμα της χρονιάς για το 2026 είναι… λευκό, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια επιλογή είναι «προβληματική» λόγω του πολιτικού κλίματος και μπορεί να συνδεθεί ακόμη και με ακροδεξιά σύμβολα. Η αισθητική μετατράπηκε σε ιδεολογικό ναρκοπέδιο.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Τρίτον, η εθνική στατιστική υπηρεσία της χώρας ζήτησε τη γνώμη ακτιβιστικών ομάδων για το πώς θα πρέπει να παρουσιάζονται στατιστικά δεδομένα σχετικά με τη «φυλομετάβαση» παιδιών έως 14 ετών, όχι με κριτήριο την επιστημονική ακρίβεια, αλλά το πώς θα αποφευχθούν «αρνητικές αντιδράσεις» από το κοινό.
Κανένα από αυτά τα ιδρύματα δεν δηλώνει πολιτικό. Όλα, αντιθέτως, επικαλούνται την ουδετερότητα και την αντικειμενικότητα. Κι όμως, λειτουργούν μέσα σε ένα κλειστό σύστημα επαγγελματικής και κοινωνικής ομοφωνίας, όπου ορισμένες ιδέες θεωρούνται αυτονόητες και άλλες αδιανόητες, χωρίς να χρειάζονται ρητές εντολές ή λογοκρισία. Η αυτολογοκρισία και η ιδεολογική συμμόρφωση αρκούν.
Αυτή η κατάσταση οδήγησε, τα τελευταία χρόνια, στη συγκρότηση ενός ετερόκλητου χώρου διανοουμένων, δημοσιογράφων και ακαδημαϊκών που αυτοπροσδιορίστηκαν ως «φιλελεύθεροι ετερόδοξοι». Άνθρωποι προερχόμενοι από την Αριστερά, τον κεντρώο φιλελευθερισμό ή τα κινήματα δικαιωμάτων, που αντέδρασαν στον αυταρχικό χαρακτήρα του σύγχρονου προοδευτισμού. Το κοινό τους σημείο ήταν η πίστη στα ατομικά δικαιώματα, την ελευθερία του λόγου και το κράτος δικαίου.
Όμως αυτός ο χώρος δεν έμεινε ενιαίος. Η πανδημία ανέδειξε μια πρώτη ρωγμή: η υγιής επιστημονική αμφισβήτηση συχνά διολίσθησε σε συνωμοσιολογία, με αποτέλεσμα αρκετοί «αντισυστημικοί φιλελεύθεροι» να υιοθετήσουν θέσεις που απέρριπταν τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα.
Η δεύτερη και βαθύτερη ρήξη ήρθε με την άνοδο του δεξιού λαϊκισμού και την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ. Ένα μέρος του αντι-woke χώρου κατέληξε να θεωρεί αποδεκτό –ακόμη και επιθυμητό– τον αυταρχισμό, αρκεί να προέρχεται από «τη σωστή πλευρά». Αντί για δύσκολες συζητήσεις, θεσμικές συγκρούσεις και υπεράσπιση αρχών, προκρίθηκε η λύση του «ισχυρού άνδρα» που θα επιβάλει τάξη.
Η περίπτωση του Πανεπιστημίου του Όστιν, που ιδρύθηκε με στόχο την προώθηση του πλουραλισμού αλλά σταδιακά υιοθέτησε έναν λόγο πολιτισμικού πολέμου και αυταρχικής ρητορικής, λειτουργεί ως προειδοποιητικό παράδειγμα. Ένα εγχείρημα που ξεκίνησε ως φιλελεύθερη απάντηση στον δογματισμό, κινδυνεύει να μετατραπεί σε κατοπτρικό του είδωλο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο κλασικός φιλελευθερισμός βρίσκεται σήμερα σε πολλές χώρες της Δύσης, είναι πολιτικά άστεγος. Πιέζεται από έναν προοδευτισμό που συχνά περιφρονεί τη διαδικασία, την επιστημονική αυστηρότητα και την ελευθερία του λόγου, και ταυτόχρονα από έναν λαϊκισμό που θεωρεί τα ίδια αυτά στοιχεία εμπόδια στην «αποτελεσματική» εξουσία.
Η υπεράσπιση του φιλελεύθερου δημοκρατικού πυρήνα, χωρίς αστερίσκους, χωρίς επιλεκτικές εξαιρέσεις, μοιάζει μοναχική και συχνά μάταιη. Όμως, παρά τη μοναξιά της, παραμένει η μόνη συνεκτική και ηθικά υπερασπίσιμη στάση σε έναν κόσμο που απομακρύνεται επικίνδυνα από τις αρχές του.-
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Φιλελευθερισμός ή κράτος δικαίου;
Γιατί ο Μοντιλιάνι δεν ζωγράφιζε τα μάτια στις προσωπογραφίες του
Τι κάνει τον ηγέτη να ξεχωρίζει;
Πότε θα μας πνίξει η θάλασσα;
Η Ελλάδα στο επίκεντρο της νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας
Τσέχωφ: Αυτά είναι τα 8 χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου του πνεύματος
Γιατί φτωχαίνει η Ευρώπη;
Μετά την Pax Americana, ένας κόσμος χωρίς ηγεμονία
Κλυταιμνήστρα: Μάνα ή φόνισσα;
Παναγής Παπαληγούρας: ένας «τσάρος» που έμενε σε υπόγειο!
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...