Το αποτέλεσμα του πολέμου που εξαπέλυσε η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας δεν θα καθορίσει μόνο το μέλλον των δύο χωρών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Θα διαμορφώσει, σε μεγάλο βαθμό, το μέλλον ολόκληρης της Ευρώπης.
Στον πυρήνα αυτής της σύγκρουσης βρίσκεται η εμμονή του Βλαντίμιρ Πούτιν να αποκαταστήσει την παλιά αυτοκρατορική αίγλη της Ρωσίας. Το όραμά του είναι σαφές: να ξαναδώσει στη χώρα του το καθεστώς υπερδύναμης που είχε κάποτε, ακόμη κι αν αυτό απαιτεί να ξαναγραφεί ο χάρτης της περιοχής με το αίμα των γειτόνων της.
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Η ιστορική του έμπνευση έρχεται από τη Ρωσία των τσάρων, μια αυτοκρατορία συγκεντρωτική, με κατασταλτικό χαρακτήρα και, όπως την περιέγραψε ο Λένιν, μια «φυλακή των εθνών». Ο ίδιος ο Πούτιν θεωρεί τον Λένιν υπεύθυνο για τη διάλυση της παλιάς ρωσικής αυτοκρατορικής δομής και την «εγκληματική», όπως την έχει χαρακτηρίσει, αναγνώριση της ουκρανικής εθνικής ταυτότητας. Από εκεί ξεκινά το αφήγημά του για την «ιστορική αποκατάσταση» της Ρωσίας.
Από το blitzkrieg στο αδιέξοδο
Όταν ο Ρώσος πρόεδρος διέταξε την εισβολή του Φεβρουαρίου του 2022, στέλνοντας πάνω από 100.000 στρατιώτες στα ουκρανικά εδάφη, οι περισσότεροι διεθνείς αναλυτές, ακόμη και έμπειροι δυτικοί στρατιωτικοί, προέβλεπαν μια ταχεία ρωσική επικράτηση.
Ωστόσο, τρεισήμισι χρόνια μετά, τα δεδομένα έχουν ανατραπεί. Το μεγαλύτερο μέρος της αρχικής δύναμης έχει εξαντληθεί, και παρά την επιστράτευση νέων μονάδων, η Ρωσία ελέγχει σήμερα λιγότερο από το 20% του ουκρανικού εδάφους.
Το ρωσικό επιτελείο δεν κατάφερε ποτέ να επιβάλει τον ρυθμό των επιχειρήσεων. Η Ουκρανία, ενισχυμένη από τη δυτική τεχνολογία και τον συντονισμό με το ΝΑΤΟ, απέδειξε ότι σε έναν σύγχρονο πόλεμο υψηλής τεχνολογίας η άμυνα μπορεί να είναι ισχυρότερη από την επίθεση. Είναι πλέον πολύ ευκολότερο να κρατήσει κανείς εδάφη απ’ ό,τι να τα κατακτήσει.
Παρά τα περιορισμένα τακτικά κέρδη, ο Πούτιν δεν έχει να επιδείξει στρατηγικές επιτυχίες. Οι φιέστες του Κρεμλίνου, όπως η πρόσφατη τελετή στην Αγία Πετρούπολη προς τιμήν του Μεγάλου Πέτρου, δεν μπορούν να κρύψουν το γεγονός ότι για σχεδόν δύο χρόνια η Ρωσία δεν έχει πραγματοποιήσει καμία σημαντική επιθετική επιχείρηση.
Οι τρεις «διέξοδοι» του Κρεμλίνου
Απέναντι στο αδιέξοδο, ο Πούτιν φαίνεται να εξετάζει τρεις επιλογές — καμία από τις οποίες δεν διασφαλίζει πραγματική νίκη.
Πρώτον, να συνεχίσει αδιάκοπα τον πόλεμο, ελπίζοντας ότι η φθορά θα κάμψει την ουκρανική αντοχή. Όμως η φύση του πολέμου έχει αλλάξει: η τεχνολογική ισορροπία, η αεράμυνα, τα drones και τα δίκτυα πληροφοριών καθιστούν σχεδόν αδύνατη την κατάληψη εκτεταμένων εδαφών χωρίς τρομακτικό κόστος. Η Ρωσία, αν και βελτιώνει τις δυνατότητές της, δεν δείχνει ικανή να επιβάλει στρατιωτικά τετελεσμένα.
Δεύτερον, να επιδιώξει μια διπλωματική λύση μέσω της Ουάσινγκτον, κυρίως μέσω του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Πούτιν είχε επενδύσει πολλά στη σχέση του με τον Αμερικανό πρόεδρο, ελπίζοντας ότι θα μπορούσε να επιτύχει μια συμφωνία ανάλογη με εκείνη του Χίτλερ με τους Τσάμπερλεν και Νταλαντιέ το 1938, που νομιμοποίησε τη διαίρεση της Τσεχοσλοβακίας. Η ρητορική του κατευνασμού δεν πέρασε. Η απόπειρα να προκύψει συμβιβασμός στην περιβόητη συνάντηση της Αλάσκας απέτυχε, καθώς η Ευρώπη κινήθηκε γρήγορα για να μπλοκάρει οποιαδήποτε μονομερή πρωτοβουλία υπέρ της Μόσχας.
Τρίτον, να παίξει με τον παράγοντα του χρόνου, περιμένοντας να διαβρωθεί η ευρωπαϊκή ενότητα και να μειωθεί η οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία. Με τις ΗΠΑ να περιορίζουν τη βοήθειά τους υπό την ηγεσία Τραμπ, το βάρος πέφτει πλέον σχεδόν εξ ολοκλήρου στους Ευρωπαίους συμμάχους. Το κόστος είναι τεράστιο: 60 έως 80 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, περίπου 0,3% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ.
Ωστόσο, παρά τη δημοσιονομική πίεση, η πολιτική βούληση στην Ευρώπη παραμένει ισχυρή. Η Νορβηγία, που έχει ωφεληθεί από την αύξηση των ενεργειακών τιμών, αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην κάλυψη των αναγκών, ενώ το σχέδιο για δάνειο 140 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία με εγγύηση τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία στο Βέλγιο δείχνει ότι η Δύση δεν προτίθεται να υποχωρήσει.
Ο δρόμος χωρίς επιστροφή
Εάν ο ρωσικός στρατός αδυνατεί να καταφέρει στρατιωτική νίκη, αν ο Τραμπ δεν μπορεί να επιβάλει πολιτική υποταγή στον Ζελένσκι και αν η Ευρώπη διατηρήσει τη στήριξή της, τότε το Κρεμλίνο δεν διαθέτει πλέον αξιόπιστη στρατηγική εξόδου.
Η ηγεσία της Ρωσίας μπορεί να αρνείται αυτή την πραγματικότητα, αλλά η εξίσωση είναι αμείλικτη: κάθε σενάριο που διατηρεί την Ουκρανία κυρίαρχη και ανεξάρτητη συνιστά ήττα για τον Πούτιν.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα ηττηθεί, αλλά πώς θα το διαχειριστεί. Θα επιδιώξει μια επικίνδυνη κλιμάκωση για να σώσει το κύρος του ή θα επιλέξει μια κατάπαυση του πυρός που θα παρουσιάσει ως «έντιμο συμβιβασμό»;
Κανείς δεν γνωρίζει. Όμως όσο περνά ο καιρός, η Ρωσία βυθίζεται ολοένα και περισσότερο σε μια οικονομία πολέμου χωρίς προοπτική, με απομονωμένους συμμάχους και μια κοινωνία που, παρά την καταστολή, δείχνει σημάδια κόπωσης.
Η μόνη ρεαλιστική προοπτική
Η μόνη βιώσιμη προοπτική για τη σημερινή ρωσική ηγεσία θα ήταν να εγκαταλείψει το αυτοκρατορικό όνειρο και να επαναπροσδιορίσει τη Ρωσία ως κράτος-έθνος, ισότιμο μεταξύ άλλων.
Αυτό θα σήμαινε εγκατάλειψη της λογικής του «ιστορικού μεγαλείου» και στροφή σε μια πολιτική εσωτερικής ανάπτυξης, δημοκρατικής σταθερότητας και διεθνούς συνεργασίας.
Μέχρι να γίνει αυτό, η Ρωσία θα συνεχίσει να παλεύει με το φάντασμα του ίδιου της του παρελθόντος: μια χώρα που επιδιώκει παγκόσμια ισχύ, αλλά πληρώνει με αίμα και απομόνωση την αδυναμία της να ζήσει στο παρόν.-
Με πληροφορίες από το Project Syndicate
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Πόσο μας αφορά και πόσο μας επηρεάζει η κρίση στη Γαλλία; (video)
Ρωσία και Τουρκία απειλούν με παρόμοιες μεθόδους Ουκρανία και Ελλάδα
Η ορθολογική κατανόηση του Σύμπαντος στην Ηθική του Σπινόζα
Η δημιουργική φαντασία στη σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη
Ζώντας στην Εποχή της Αβεβαιότητας
Η Γέννηση του Θεού, ο Χέγκελ και η κβαντική επιστήμη
Δημήτρης Πικιώνης, ο πρωτοπόρος της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής
Ο θάνατος μιας άγνωστης, που άλλαξε όλο τον κόσμο!
ΗΠΑ- Κίνα: Η σταθερή αλληλεξάρτηση μικροτσίπ και σπάνιων γαιών
Πηνελόπη Δέλτα, η μεγαλύτερη Ελληνίδα συγγραφέας στη νεότερη εποχή
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...