του Αριστείδη Χατζή (*)
Ολοκληρώνω σιγά-σιγά ένα, μάλλον, άγνωστο αριστούργημα του Βικτόρ Ουγκό, το «Ο άνθρωπος που γελά» (L'Homme qui rit, 1869). Σαν λογοτεχνικό έργο είναι αποκάλυψη αλλά τίποτα δεν με εντυπωσιάζει πλέον στον Ουγκό. Άλλο θέλω να τονίσω τώρα.
Ο Ουγκό σ’ αυτό το έργο εκφράζει πιο ελεύθερα παρά ποτέ μέχρι τότε σε μυθιστόρημα (καλύτερα και από τους Άθλιους) τις πολιτικές του απόψεις όπως εξελίχθηκαν, ιδίως μετά το 1851. Είναι λυσσασμένα δημοκράτης, είναι φιλελεύθερος μέχρι το μεδούλι. Διότι αυτός ήταν και παραμένει ο γνήσιος, ο κατεξοχήν φιλελευθερισμός παιδιά, αυτός που εξέφρασε ο Ουγκό.
Θα το εξηγήσω με απλά λόγια: όταν η κοινωνία αλλάζει, αλλάζει και ο τρόπος που βλέπουμε τα πράγματα.
Ο φιλελευθερισμός δεν είναι ένα απολιθωμένο σύστημα ιδεών, δεν έχει εικονίσματα, δεν έχει ευαγγέλια, δεν έχει blind spots, δεν έχει μεταπράτες. Είναι η ιδεολογία που έχει έναν συνεχή, αδιαπραγμάτευτο και a priori ανικανοποίητο στόχο: τη μεγιστοποίηση της ελευθερίας, κάθε ελευθερίας (εθνικής, πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής, πνευματικής) και ιδιαίτερα της προσωπικής αυτονομίας.
Να είναι το άτομο ο συγγραφέας της δικής του ζωής. Αυτό ήταν πάντοτε, αυτό παραμένει. Δεν το λέω εγώ αυτό, το έπιασε πρώτος ο Madison, το θεωρητικοποίησε ο Mill (On Liberty, κυρίως III).
*****
Για να μη χάσετε καμία ανάρτηση της Εποπτείας, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο newsletter μας, πατώντας ΕΔΩ
Για ΟΛΑ τα videos της Εποπτείας, γραφτείτε στο κανάλι μας στο youtube, πατώντας ΕΔΩ
*****
Όσοι, λοιπόν, ταυτίζουν τον Φιλελευθερισμό με αριστερούς και δεξιούς ανανήψαντες, με «εισοδηματίες» τοκιστές και σουλατσαδόρους που ωρύονται διότι πληρώνουν ΕΦΚΑ, με απολογητές του τραμπισμού, με ημιμαθείς που οι γνώσεις και τα διαβάσματά τους περιορίζονται στα φυλλάδια των θινκ τανκς (τα «μπάσταρδα του Χάγιεκ» τους χαρακτηρίζει ο Quinn Slobodian), με εκείνους που όσο μεγαλώνουν συντηρητικοποιούνται και κυρίως με εκείνους τους μισάνθρωπους που η απανθρωπιά ξεχειλίζει από μέσα τους σε κάθε τι που θα εκφράσουν (είτε μιλούν για την Ελλάδα, για την Παλαιστίνη, για την Ουκρανία, είτε για τους πρόσφυγες, τους μετανάστες, τους αδύναμους, τις μειονότητες, τους περιθωριοποιημένους), όλοι λοιπόν ταυτίζουν τον Φιλελευθερισμό με τους παραπάνω, κάνουν ένα μεγάλο λάθος – συνήθως εσκεμμένα αλλά συχνά από άγνοια ή (χειρότερα) ημιμάθεια.
Ο Φιλελευθερισμός έχει συγκεκριμένες, γνωστές και πολυσυζητημένες ιστορικές, πολιτικές, ιδεολογικές, επιστημολογικές ακόμα και μεταφυσικές καταβολές.
Πριν μιλήσετε γι’ αυτόν, ανοίξτε κανένα ρημάδι να διαβάσετε.
Και όταν λέω ένα, δεν εννοώ μόνο ένα.
Εννοώ πολλά, πάρα πολλά.
Διαβάστε, δεν θα πάθετε τίποτα, μη φοβάστε.
Τα αποτελέσματα θα είναι θετικά.
Ένα εκ των οποίων είναι και το ότι θα γράφετε λιγότερες αγράμματες ανοησίες (τις οποίες, κυρίως, γράφουν όσοι, αριστεροί και δεξιοί, έχουν διαβάσει τσαπατσούλικα, διαμεσολαβημένα, επιλεκτικά, μυωπικά, προκατειλημμένα και καθόλου συστηματικά τη σχετική πρωτογενή γραμματεία και τη δευτερογενή βιβλιογραφία).
Παριστάνουν και τους γκουρού πανάθεμά τους, αντί να σιωπήσουν και να μιλήσουν για όσα πράγματι ξέρουν (αν τα ξέρουν κι αυτά δηλαδή).
Μια καλή αρχή είναι οι Άθλιοι. Όχι για κανέναν άλλο λόγο αλλά γιατί κανένα βιβλίο στην ιστορία (ούτε το On Liberty) δεν αποτυπώνει την εξέλιξη του φιλελευθερισμού από το 1815 μέχρι το 1860 τόσο ζωντανά.
Κανένα δεν περιέχει ένα κεφάλαιο όπως το 5.4.1, το οποίο (ευτυχώς για μένα), κανείς δεν έχει προσέξει υπό αυτό το πρίσμα μέχρι τώρα.
Κανένα άλλο βιβλίο δεν συμπυκνώνει καλύτερα τη φιλελεύθερη εμπειρία μέσα σ’ αυτόν τον αιώνα.
Κανένα έργο δεν αναδεικνύει πιο αριστουργηματικά τις καταβολές του φιλελευθερισμού και δεν διατρανώνει το ποια θα πρέπει να είναι η εξέλιξή του για να παραμείνει πιστός σ’ αυτές τις καταβολές και ιδίως στην υπόσχεση που έδωσε στην ανθρωπότητα.
Και για να σας βοηθήσω λίγο, θα επαναλάβω εδώ τον καλύτερο ορισμό του φιλελευθερισμού, εκείνον που έδωσε μια 18χρονη κοπέλα, η Μαίρη Γκόντγουιν (αργότερα Σέλεϊ): «Οι φιλελεύθεροι είναι αυτοί που ανεξαρτήτως του έθνους στο οποίο ανήκουν, βρίσκονται πάντοτε κοντά και υπερασπίζονται τους καταπιεσμένους. Και είναι ανένδοτα αισιόδοξοι πως η Ελευθερία στο τέλος θα νικήσει.»
Υ.Γ. Όποιος ξέρει δύο δράμια από Φιλελευθερισμό, αναγνωρίζει πως η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, περιλαμβάνει το δικαίωμα να επιλέγεις συνομιλητή, να μην υποχρεώνεσαι να ανέχεσαι βλακείες, να κάνεις επιλογές δηλαδή, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος ευκαιρίας. Δεν είναι ελιτισμός αυτό, είναι απλά οικονομικά. Είπαμε, διαβάστε να ξεστραβωθείτε.
(*) Πηγή: Facebook
*****
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Πόσο μας αφορά και πόσο μας επηρεάζει η κρίση στη Γαλλία; (video)
Ρωσία και Τουρκία απειλούν με παρόμοιες μεθόδους Ουκρανία και Ελλάδα
Η ορθολογική κατανόηση του Σύμπαντος στην Ηθική του Σπινόζα
Η δημιουργική φαντασία στη σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη
Ζώντας στην Εποχή της Αβεβαιότητας
Η Γέννηση του Θεού, ο Χέγκελ και η κβαντική επιστήμη
Δημήτρης Πικιώνης, ο πρωτοπόρος της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής
Ο θάνατος μιας άγνωστης, που άλλαξε όλο τον κόσμο!
ΗΠΑ- Κίνα: Η σταθερή αλληλεξάρτηση μικροτσίπ και σπάνιων γαιών
Πηνελόπη Δέλτα, η μεγαλύτερη Ελληνίδα συγγραφέας στη νεότερη εποχή
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...