Σάββατο πρωί, στα τέλη μιας εβδομάδας που μας δοκίμασε με πολύ υψηλές θερμοκρασίες, εμείς προτείνουμε ως αντίδοτο (εκτός από το απολύτως απαραίτητο κλιματιστικό!) το ηλεκτρονικό διάβασμα!
Περιμένουμε τα σχόλιά σας για την κατεύθυνση των προτάσεων ανάγνωσης που εσείς προτιμάτε, καθώς και τις εντυπώσεις σας από τα προτεινόμενα άρθρα που διαβάσατε.
Σας ευχόμαστε Καλό Σαββατοκύριακο και Καλή Ανάγνωση!
*****
1 Η ελευθερία στο θάνατο: Η νέα ηθική του τέλους
Η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι πλέον νόμιμη, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, σε νομοθεσίες που καλύπτουν περισσότερους από 300 εκατομμύρια ανθρώπους. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μεταστροφή, αν σκεφτεί κανείς ότι μόλις μια γενιά πριν, η πρακτική αυτή ήταν παράνομη σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο.
Έντονες κοινοβουλευτικές συζητήσεις για το ζήτημα αυτό διεξάγονται σήμερα σε πολλές χώρες, ανάμεσά τους η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το κεντρικό ερώτημα που απασχολεί τους νομοθέτες είναι εάν —και υπό ποιες συνθήκες— θα πρέπει να επιτρέπεται στους ιατρούς να βοηθούν έναν άνθρωπο να πεθάνει. Οι σχετικοί νόμοι επιδιώκουν να άρουν τις ποινικές ή επαγγελματικές κυρώσεις που απειλούν όσους ιατρούς προσφέρουν τέτοιου είδους βοήθεια.
Έχοντας αφιερώσει πάνω από ένα τέταρτο του αιώνα στη μελέτη της ηθικής του θανάτου και της εθελούσιας αποχώρησης από τη ζωή, σπανίως πλέον εκπλήσσομαι από τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται αυτές οι δημόσιες διαμάχες.
Από τη μία πλευρά, οι υποστηρικτές της νομιμοποίησης της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας επικαλούνται το δικαίωμα του ασθενούς να αποφασίζει ο ίδιος για το ιατρικό του μέλλον. Το επιχείρημά τους είναι ότι, επιτρέποντας στους γιατρούς να συνδράμουν τον ασθενή στη μετάβαση προς τον θάνατο, αποφεύγεται ένας ανούσιος και βασανιστικός πόνος· η ζωή δεν παρατείνεται άσκοπα, και ο θάνατος αποκτά αξιοπρέπεια. Αν και μια τέτοια επιλογή αποτελεί σαφή ρήξη με την ιατρική πρακτική όπως την ξέραμε τον 20ό αιώνα, εντούτοις είναι σύμφωνη με θεμελιώδεις αξίες του ιατρικού κόσμου, όπως η συμπόνια και η ευεργεσία.
Από την άλλη πλευρά, η αντίσταση απέναντι στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία είχε ιστορικά έντονο θρησκευτικό υπόβαθρο — αν και πλέον η στήριξη προς αυτήν αυξάνεται ακόμα και εντός θρησκευτικών κοινοτήτων. Σήμερα, οι επικριτές σπανίως προβάλλουν ανοιχτά θεολογικά επιχειρήματα. Εστιάζουν περισσότερο στην ηθική τομή που, κατά τη γνώμη τους, συνιστά αυτή η πρακτική: είτε μιλάμε για περιπτώσεις όπου ο γιατρός συνταγογραφεί φαρμακευτικά σκευάσματα που θα λάβει ο ασθενής (αυτό που θα λέγαμε «υποβοηθούμενη αυτοκτονία»), είτε για περιπτώσεις όπου ο ίδιος ο γιατρός χορηγεί τη θανατηφόρα δόση («ενεργητική ευθανασία»).
Οι αντίπαλοι της πρακτικής υποστηρίζουν πως ένας γιατρός δεν πρέπει ποτέ να συμβάλλει συνειδητά και εκ προθέσεως στον θάνατο ενός ανθρώπου. Επιπλέον, η ανησυχία εντείνεται για την πιθανή επίπτωση της νομιμοποίησης στις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες: άτομα με αναπηρία, φτωχούς, ή εκείνους που στερούνται πρόσβασης σε ποιοτική- παρηγορητική φροντίδα στο τέλος της ζωής τους.
Το ερώτημα σήμερα είναι πώς μπορούμε να εξελίξουμε τον διάλογο που έχει βαλτώσει ανάμεσα σε δύο στρατόπεδα — καλά οχυρωμένα και απόλυτα προβλέψιμα στις θέσεις τους. Χρειαζόμαστε μια νέα προσέγγιση· μία που να φέρνει στο προσκήνιο τις αξίες που διακυβεύονται. Κατά τη γνώμη μου, η αξία που έχει παραμεληθεί σε αυτόν τον διάλογο είναι η ελευθερία.
Η ελευθερία είναι έννοια σύνθετη και βαθιά -φιλοσοφικά- αμφιλεγόμενη· δεν προτίθεμαι εδώ να επιλύσω τα μεγάλα διλήμματα που θέτει. Όμως πιστεύω πως υπάρχει ένα είδος ελευθερίας που θα έπρεπε να είναι κεντρικό σε αυτή τη συζήτηση: η ελευθερία απέναντι στον θάνατο — η δυνατότητα, δηλαδή, να διαμορφώσουμε οι ίδιοι το πότε και πώς θα έρθει το τέλος μας.
Οι τεχνολογικές και πολιτισμικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών μας έχουν χαρίσει μια πρωτόγνωρη κυριότητα πάνω στον θάνατο. Μπορεί ακόμη να μαθαίνουμε πώς να διαχειριστούμε αυτή την ελευθερία, όμως ήδη αναγνωρίζουμε βαθύτερα τη σημασία της. Η νομιμοποίηση της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας δεν είναι παρά ένα επόμενο, φυσικό βήμα προς την πλήρη ανάκτηση αυτής της ελευθερίας.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
***********************
2 Η μνήμη του βλεννογόνου: τι μπορεί να μας διδάξει ένας «άμυαλος» οργανισμός
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19, κάποιοι αφιερώθηκαν στη ζαχαροπλαστική, άλλοι αποφάσισαν να αποκτήσουν σκύλο· εγώ επέλεξα να καλλιεργήσω και να παρατηρήσω βλεννογόνους μύκητες. Το γραφείο στο διαμέρισμα του συντρόφου μου στο Εδιμβούργο μετατράπηκε σε καταφύγιο για δύο καλλιέργειες του Physarum polycephalum, ενός άκυττου βλεννογόνου μύκητα που αναφέρεται ενίοτε και απλά ως «ο λεκές».
Ξεκίνησα μια σειρά πειραμάτων διερευνώντας πόσος χρόνος χρειάζεται ώστε δύο ξεχωρισμένες μάζες κυττάρων, που προέρχονταν από το ίδιο διχοτομημένο κύτταρο Physarum, να πάψουν να συγχωνεύονται όταν επανενώνονται. Οι ώρες έγιναν μέρες, οι μέρες εβδομάδες, και, λόγω περιορισμένου χρόνου, το πείραμα εγκαταλείφθηκε τελικά γύρω στην έκτη εβδομάδα. Ήταν, όμως, μόνο η αρχή.
Κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους (εν αγνοία των ανύποπτων γειτόνων μας), πραγματοποίησα αρκετά ακόμα πειράματα. Αν και κανένα δεν δημοσιεύθηκε, το καθένα τους γεννούσε νέα φιλοσοφικά ερωτήματα — ερωτήματα που εξακολουθούν ως σήμερα να επηρεάζουν τη σκέψη μου. Ένα από τα πιο κεντρικά ήταν το εξής: τι μπορεί να μας διδάξει η συμπεριφορά του βλεννογόνου για τη βιολογική μνήμη;
Οι διαφορές ανάμεσα στο Physarum polycephalum και τον άνθρωπο μοιάζουν, εκ πρώτης όψεως, τεράστιες — όμως αυτός ο άμορφος οργανισμός μάς προσφέρει εκπληκτικές ενδείξεις για διάφορες πτυχές της μνήμης.
Ενώ οι περισσότεροι θεωρούν ότι οι αναμνήσεις εδράζονται κυρίως στον εγκέφαλο, κάποιοι φιλόσοφοι —μεταξύ των οποίων κι εγώ— υποστηρίζουν ότι η μνήμη, όπως και άλλες όψεις της γνωστικής λειτουργίας, μπορεί να εκτείνεται πέρα από τα όρια του σώματος και να εμπλέκει τη δυναμική αλληλεπίδραση με δομές του περιβάλλοντος.
Με άλλα λόγια, τουλάχιστον ορισμένες γνωστικές διεργασίες μας δεν περιορίζονται εντός του κρανίου, αλλά «κυκλώνουν» στον περίγυρο. Ο βλεννογόνος αποτελεί ενδιαφέρον υπόδειγμα γι’ αυτή τη θεωρία, διότι δεν διαθέτει εγκέφαλο — και όμως, φαίνεται σε κάποιες περιπτώσεις να «θυμάται» χωρίς να αποθηκεύει αναμνήσεις μέσα του. Σε άλλες, η μνήμη που αποκτήθηκε μέσω μάθησης από ένα άτομο, μπορεί να μεταδοθεί σε ένα άλλο μέσω απλής φυσικής επαφής.
Η αλλόκοτη αυτή ύπαρξη μας ωθεί να επανεξετάσουμε τις συμβατικές αντιλήψεις μας για το πώς αποκτώνται και διατηρούνται οι αναμνήσεις. Το Physarum polycephalum είναι ένας οργανισμός τύπου «λεκέ», που ανήκει στην τάξη Myxomycetes, γνωστών και ως «άκυττοι βλεννογόνοι μύκητες». Σε αντίθεση με τους κυτταρικούς βλεννογόνους, οι οποίοι είναι μονοκύτταροι μικρο-αμοιβάδες που ενώνονται όταν λιμοκτονούν για να σχηματίσουν ένα είδος γιγάντιου σαλιγκαριού, το Physarum αποτελείται από ένα ενιαίο, υπερμέγεθες κύτταρο.
Ο βιολογικός του κύκλος περιλαμβάνει δύο διακριτά φυτικά στάδια: το μικροσκοπικό «αμοιβο-μαστιγωτό στάδιο» — που αναδύεται μετά τη βλάστηση των σπορίων — και το μακροσκοπικό «πλασμωδιακό στάδιο». Το τελευταίο, που μοιάζει με φωτεινό κίτρινο χυμένο χρώμα γεμάτο φλέβες, έχει αποτελέσει το κύριο αντικείμενο της πειραματικής έρευνας.
Ο λόγος δεν είναι μόνο το εντυπωσιακό του μέγεθος — μπορεί να φτάσει τα 2 τετραγωνικά μέτρα — αλλά και η αναπάντεχα γρήγορη κίνησή του: έως και 5 εκατοστά την ώρα. Καθόλου άσχημα για έναν «λεκέ». Το Physarum κινείται πάνω σε επιφάνειες μέσω ταλαντωτικών συστολών των εσωτερικών του σωληνοειδών δομών, οι οποίες μετακινούν τον πρωτοπλάσμα προς τις άκρες του κυττάρου, σχηματίζοντας προεκβολές που θυμίζουν πλατυσμένες, κίτρινες κεφαλές κουνουπιδιού.
Κατά το πλασμωδιακό στάδιο, ο οργανισμός αυτός τρέφεται ενεργά με μικροοργανισμούς και αποσυντιθέμενη ύλη — δύο πηγές τροφής που βρίσκονται σε αφθονία στο φυσικό του περιβάλλον, δηλαδή στα δάση και τα δασικά πατώματα. Εκεί ευδοκιμεί μέσα σε υγρό φύλλωμα, σαπισμένους κορμούς και κουφάλες δέντρων, κινείται προς τις πηγές τροφής και τις περιβάλλει, ενώ αποφεύγει το άμεσο ηλιακό φως και τις ξηρές επιφάνειες.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
**********************
3 Η δύναμη της σιωπής: όταν το να μη μιλάς, γίνεται φιλοσοφική πράξη
Ο Αμερικανός φιλόσοφος Ντέιβιντ Λιούις έμεινε γνωστός κυρίως για την υπεράσπιση του τροπικού ρεαλισμού— της θέσης ότι οι πιθανοί κόσμοι που δεν είναι πραγματικοί, είναι εξίσου υπαρκτοί με τον δικό μας. Ωστόσο, όσοι τον γνώριζαν προσωπικά, τον θυμούνται εξίσου για τις σιωπές του.
«Αν κάποιος κάνει στον Ντέιβιντ μια ερώτηση κατά τη διάρκεια μιας ομιλίας και δεν ξέρει αμέσως την απάντηση», μου είχε πει κάποτε ο D. H. Mellor —ο επιβλέπων του μεταπτυχιακού μου και στενός φίλος του Λιούις—, «θα καθίσει σιωπηλός όσο χρειαστεί, μέχρι να σκεφτεί».
Ένας άλλος φιλόσοφος και στενός φίλος του Λιούις, ο Μπάρι Τέιλορ, είχε και αυτός μια ιστορία για την ανοχή του Λιούις απέναντι σε είδη σιωπής που κάνουν τους περισσότερους από εμάς να νιώθουμε άβολα. Μιλώντας στο Φεστιβάλ Συγγραφέων της Μελβούρνης το 2006, περιέγραψε την πρώτη τους συνάντηση — στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’70 στην Οξφόρδη — με τον Λιούις, «ο οποίος δεν έκανε καμία ψιλοκουβέντα» και είχε «τη διαπεραστική συνήθεια να σκέφτεται προτού μιλήσει».
«Μπάρι Τέιλορ», είπα. «Μελβούρνη».
«Ντέιβιντ Λιούις», απάντησε. «Πρίνστον».
Έπειτα έπεσε σιωπή, όπως συνέβαινε συχνά στις συνομιλίες με τον Ντέιβιντ. Απεγνωσμένα αναζητώντας κάτι να πω, ρώτησα: «Τι κάνει τελευταία ο Ρίτσαρντ Μοντάγκιου;»
Ο Ντέιβιντ έκανε παύση για να σκεφτεί και απάντησε: «Άκουσα την περασμένη εβδομάδα πως δολοφονήθηκε».
«Μα καλέ μου!» είπα, ή κάτι παρόμοιο. «Μα ποιος θα ήθελε να δολοφονήσει έναν φιλόσοφο;»
Ο Ντέιβιντ το σκέφτηκε λίγο και απάντησε: «Είχε και μια ιδιωτική ζωή, όχι μόνο φιλοσοφική».
Και εκεί τελείωσε η συζήτηση.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της αφήγησης του Τέιλορ, ακούγονταν γέλια από το κοινό.
Φαντάζονταν, μάλλον, πόσο άβολο είναι να προσπαθεί κανείς να συνομιλήσει με κάποιον που χρησιμοποιεί τόσο «ανατριχιαστικά» τη σιωπή, και του οποίου τα λόγια, όταν τελικά έρχονται, δεν βοηθούν ιδιαίτερα στο να διαλυθεί η αμηχανία. (Δυστυχώς, το σχόλιο του Λιούις για τη δολοφονία του Μοντάγκιου δεν ήταν αστείο — η υπόθεση, που συνέβη το 1971, παραμένει ανεξιχνίαστη.)
Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με παρατεταμένη σιωπή στη διάρκεια μιας συζήτησης, οι περισσότεροι από εμάς —όπως και ο Τέιλορ— αισθανόμαστε την ανάγκη να πούμε κάτι, οτιδήποτε. Η σιωπή μας κάνει απελπισμένους. Αλλά γιατί;
Ας ξεκινήσουμε παρατηρώντας το εξής παρήγορο: Όλες οι σιωπές δεν είναι αμήχανες. Τις περισσότερες φορές, ακόμη και η σιωπή στην παρουσία άλλων δεν δημιουργεί αμηχανία. Τώρα, για παράδειγμα, κάθομαι σε ένα πολυσύχναστο καφέ. Παντού γύρω μου γίνονται ζωηρές συνομιλίες, κι εγώ πληκτρολογώ αθόρυβα, χωρίς καμία δυσφορία. Δεν διαθέτω κάποια «σιωπηλή ανοσία τύπου Λιούις» — η σιωπή μου απλώς δεν είναι από εκείνες που προκαλούν αμηχανία.
Οι αμήχανες σιωπές, προκύπτουν στη διάρκεια μιας συζήτησης, και προκαλούν αμηχανία όταν σιωπά κάποιος που θα έπρεπε να μιλήσει. Δεν αισθάνομαι άβολα που τώρα είμαι σιωπηλός, διότι δεν συνομιλώ με κανέναν. Αν ήμουν, πιθανότατα θα ένιωθα την πίεση. Για να καταλάβουμε το γιατί, αρκεί να σκεφτούμε την ιδέα ότι μια σιωπή γίνεται αμήχανη όταν κάποιος δεν μιλά ενώ «θα έπρεπε». Αυτό το «πρέπει» αφορά τους κανόνες της συζήτησης.
Όταν συζητούμε, (συνήθως υποσυνείδητα) ακολουθούμε κανόνες σχετικά με τη διάρκεια των παύσεων, τη σειρά ομιλίας, και τη θεματολογία. Οι κανόνες αυτοί διαφέρουν από κουλτούρα σε κουλτούρα. Η γλωσσολόγος Χάρου Γιαμαδά, με έδρα το Λονδίνο, που έχει μελετήσει σε βάθος τις επικοινωνιακές διαφορές ανάμεσα σε ιαπωνόφωνους και αγγλόφωνους, σημειώνει ότι σιωπές που θεωρούνται άνετες για τους Ιάπωνες, στους Αμερικανούς φαίνονται «αφόρητα παρατεταμένες».
Ένας βασικός ρόλος αυτών των κανόνων, στη διάρκεια συνομιλιών ή όχι, είναι να καθιστούν τις αλληλεπιδράσεις μας προβλέψιμες. Ιδίως όταν δεν γνωρίζουμε κάποιον καλά, είναι ανησυχητικό όταν παρεκκλίνει από τους κανόνες — είτε μας διακόπτει, είτε στέκεται πολύ κοντά, είτε μένει σιωπηλός για υπερβολικά πολύ.
Καταλήγουμε, όπως θα έλεγε παραφρασμένος ο Τζόελ Φάινμπεργκ στο Offense to Others (1985), να αναρωτιόμαστε τι στο καλό θα κάνει μετά, και να νιώθουμε ανησυχία — ή και απειλή — ως αποτέλεσμα.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
***************
4. Πώς οι Ψηφιακές Πλατφόρμες Αντικατέστησαν τον Τύπο και η Δημοκρατία Πλήρωσε το Τίμημα
Ο Aron Solomon ξεδιπλώνει τις απρόσμενες — και συνεχιζόμενες — συνέπειες του Άρθρου 230 στη νομοθεσία των ΗΠΑ
Μέχρι πρόσφατα, στις ΗΠΑ είχαμε μια κάποια συναίνεση — όσο ατελής κι αν ήταν — για το τι ονομάζαμε αλήθεια. Δεν ήταν τέλεια. Η δημοσιογραφία έκανε λάθη, οι συντάκτες είχαν τις προκαταλήψεις τους, και τα καλωδιακά κανάλια έμοιαζαν συχνά περισσότερο με θεατρικό ακροατήριο παρά με ειδησεογραφικά δίκτυα. Παρ’ όλα αυτά, ο παραδοσιακός Τύπος πρόσφερε κάτι που σήμερα μοιάζει σχεδόν ρομαντικό: μια κοινή πραγματικότητα. Ακόμη κι όταν διαφωνούσαμε για το νόημα των γεγονότων, βλέπαμε τα ίδια γεγονότα.
Πλέον, οι συνέπειες δεν είναι θεωρητικές. Τις παρακολουθήσαμε να εκτυλίσσονται σε πραγματικό χρόνο, καθώς οι ψευδείς ισχυρισμοί για εκλογική νοθεία διαδόθηκαν στα κοινωνικά δίκτυα, μεταλλάχθηκαν σε πεποίθηση και τελικά εξερράγησαν σε βία στις 6 Ιανουαρίου (σ.σ. το 2020 με την εισβολή οπαδών του Τραμπ στο Καπιτώλιο).
Εκείνη η εξέγερση δεν σχεδιάστηκε στα σκοτεινά — οργανώθηκε στις ροές ειδήσεων. Τα ψέματα, που παλιότερα ακούγονταν στο μπαρ της γειτονιάς, σήμερα ταξιδεύουν με την ταχύτητα του φωτός και τυλίγονται με το περίβλημα της αξιοπιστίας. Και όταν το ψεύδος γίνεται πιο ηχηρό από την αλήθεια, αναλαμβάνει ο νόμος.
Σε δικαστήρια ανά τις Ηνωμένες Πολιτείες, βρίσκονται πλέον σε εξέλιξη αγωγές που επιχειρούν να θέσουν προ των ευθυνών τους τις πλατφόρμες για το περιεχόμενο που αναπαράγουν. Θύματα παρενόχλησης, παραπληροφόρησης και ακόμα και βίας ζητούν δικαίωση από τις ίδιες τις εταιρείες που δημιούργησαν αυτές τις πλατφόρμες.
Μα μπροστά τους στέκεται ένα εμπόδιο: το περιβόητο πλέον Άρθρο 230 του Νόμου για την Αξιοπρέπεια στις Επικοινωνίες — μια πρόνοια που κάποτε ήταν άγνωστη, μα σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας εθνικής κρίσης συνείδησης.
Το Άρθρο 230, ψηφισμένο το 1996, σχεδιάστηκε ώστε το τότε νεογέννητο διαδίκτυο να μπορέσει να αναπτυχθεί χωρίς να πνιγεί από αγωγές. Προσφέρει νομική ασυλία στις πλατφόρμες για το περιεχόμενο που δημοσιεύουν οι χρήστες τους.
Θεωρητικά, προστατεύει την ελευθερία του λόγου.
Στην πράξη, όμως, έχει μετατραπεί σε κάτι πιο θολό: μια ασπίδα νομικής ευθύνης για εταιρείες δισεκατομμυρίων, που σήμερα καθορίζουν το πώς εκατομμύρια άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο γύρω τους.
Το παράδοξο είναι πως υπάρχει, αν και σπάνια, διακομματική συμφωνία ότι κάτι δεν πάει καλά. Οι Δημοκρατικοί ανησυχούν για την παραπληροφόρηση — ιδίως σε θέματα εκλογών και εμβολίων. Οι Ρεπουμπλικανοί διαμαρτύρονται για «λογοκρισία» συντηρητικών φωνών. Βλέπουν διαφορετικές απειλές, αλλά αναγνωρίζουν και οι δύο ότι οι πλατφόρμες έχουν αποκτήσει τεράστια δύναμη πάνω στον δημόσιο διάλογο. Και, εξίσου ανησυχητικό, και οι δύο δείχνουν όλο και πιο αμήχανοι ως προς το τι μπορούν να κάνουν γι’ αυτό.
Εν τω μεταξύ, η παλιά συναίνεση έχει εξαφανιστεί. Όχι διαβρωμένη, όχι εξασθενημένη — απλώς ανύπαρκτη. Τη θέση της έχει πάρει ένα νέο οικοσύστημα, όχι για να ενημερώνει, αλλά για να προκαλεί. Ένα σύστημα όπου το πολυτιμότερο νόμισμα είναι η αλληλεπίδραση — και η αλληλεπίδραση ανθίζει με τον θυμό, τον φόβο και την προκατάληψη. Αυτή είναι η εποχή του αλγορίθμου — και επανακαθορίζει σιωπηλά (και ενίοτε κραυγαλέα) το τι θεωρεί η Αμερική ότι ξέρει.
Ας δούμε για παράδειγμα το Truth Social, την πλατφόρμα που δημιούργησε ο Τραμπ ως απάντηση στην υποτιθέμενη φίμωση συντηρητικών φωνών από τη Σίλικον Βάλεϊ. Στην επιφάνειά του, μοιάζει απλώς με ένα ακόμη κοινωνικό δίκτυο. Αν το παρατηρήσει κανείς όμως προσεκτικά, αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: ένα αυτοτελές σύμπαν πληροφόρησης, όπου κάθε είδηση, κάθε βίντεο, κάθε μιμίδιο περνά από ένα και μόνο ιδεολογικό φίλτρο.
Και δεν είναι το μοναδικό. TikTok, Facebook, X (πρώην Twitter) — όλα προσφέρουν τον δικό τους λαβύρινθο αλγοριθμικής επιβεβαίωσης. Ανάλογα με το πού κάνεις scroll, ο κόσμος μοιάζει εντελώς διαφορετικός. Ίδια χώρα, ίδιο Σύνταγμα, ίδια γεγονότα — μα διαφορετικές πραγματικότητες.
Και δεν μιλάμε πλέον για περιθωριακές πλατφόρμες. Για έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό Αμερικανών, αυτές είναι η μόνη πηγή ειδήσεων. Κι εκεί έγκειται ο αληθινός κίνδυνος. Διότι αυτές οι πλατφόρμες δεν λειτουργούν όπως τα μέσα που αντικατέστησαν.
Δεν έχουν δημοσιογραφικούς κανόνες, δεν δεσμεύονται από συντακτικές αρχές, δεν έχουν υποχρέωση να διορθώνουν ή να ερμηνεύουν. Δεν είναι εδώ για να ενημερώσουν — είναι εδώ για να σε κρατήσουν να scrollάρεις.
Και πετυχαίνουν τον στόχο τους.
Όλοι το έχουμε δει: ο φίλος που άρχισε να μοιράζεται θεωρίες για μικροτσίπ στα εμβόλια ή νοθευμένες κάλπες.
Ο θείος που πια πιστεύει πως όλα τα ΜΜΕ ψεύδονται.
Ο κατά τα άλλα μετριοπαθής γείτονας που ξαφνικά νομίζει πως το FBI είναι όργανο μιας παγκόσμιας συνωμοσίας.
Αυτές οι συμπεριφορές δεν είναι πια περιθωριακές — είναι αλγοριθμικά κυρίαρχες…
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε ΕΔΩ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η αξία της μόρφωσης στον Αριστοτέλη, τον Θερβάντες, τον Κομφούκιο
Παγκόσμιας σημασίας για τον ανθρώπινο Πολιτισμό είναι η Άλωση της Πόλης
Νικόλαος Πολίτης, ο πατέρας της ελληνικής λαογραφίας
Πώς η επίθεση στο Ιράν σφραγίζει την πολιτική κληρονομιά του Νετανιάχου
Η τέχνη της ενσάρκωσης: Πώς η χριστιανική πίστη μεταμόρφωσε την ιδέα της τέχνης
Βίκτορ Ουγκό, ο μέγας εκπρόσωπος του ρομαντισμού
Μαρία Κάλλας, η απόλυτη πριμαντόνα
Στιβ Τζομπς: Η σκέψη χωρίς πράξη, είναι ελλιπής
Τζον Στιούαρτ Μιλ, ο θεμελιωτής του ωφελιμισμού
Όταν η Μπουμπουλίνα συνάντησε τον δισέγγονό της!
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...