Το έτος 161 μ.Χ., ο Μάρκος Αυρήλιος ανήλθε στον ύπατο θρόνο της Ρώμης.
Στα χέρια του συγκεντρώθηκε εξουσία κοσμοκρατορική: διοίκηση λεγεώνων, εξουσία επί εκατομμυρίων ψυχών, πλούτος αμέτρητος.
Κι όμως, μέσα από τα προσωπικά του γραπτά, αναδύεται μια άλλη μάχη – αόρατη και πιο βαθιά: η διαρκής του σύγκρουση με τον εσωτερικό του κριτή· μια φωνή που κανένας στρατός δεν μπορούσε να καταπνίξει.
Στις Σκέψεις του σημειώνει:
«Πόση ταραχή γλιτώνει εκείνος που δεν στρέφει το βλέμμα του σε ό,τι λέγει ή πράττει ο πλησίον του, αλλά μονάχα σε ό,τι ο ίδιος ορθώς πράττει.»
Ακόμη και ένας αυτοκράτορας δεν ξέφυγε από τη βασανιστική ψιθυριστή φωνή της αμφιβολίας.
Εκείνη που, μπροστά σε κάθε νέο τόλμημα, υπαγορεύει: «δεν είσαι άξιος».
Εκείνη που επαναλαμβάνει με εμμονή τα σφάλματα του παρελθόντος και γεννά την αυταπάτη πως όλοι οι άλλοι ξέρουν, ενώ εσύ υποκρίνεσαι.
Είναι η ίδια φωνή που σε πείθει να εγκαταλείψεις τα όνειρά σου, πριν καν τα αρχίσεις.
Η σύγχρονη ψυχολογία την αποκαλεί αρνητική εσωτερική ομιλία.
Οι Στωικοί, όμως, είχαν για αυτήν πιο βαθύ όρο: ψευδή φαντασία — φαντασία που συσκοτίζει την κρίση και παραμορφώνει την πραγματικότητα.
Για τους Στωικούς, η φωνή αυτή δεν ήταν η ουσία του ανθρώπου, αλλά ένα νοητικό κατασκεύασμα – αποτέλεσμα έξεως, φόβου και αμάθειας. Δεν είναι το Είναι σου· είναι ένα σύννεφο που περνά.
Το ζητούμενο δεν είναι αν αυτή η φωνή κατοικεί μέσα σου.
Όλοι φέρουμε μέσα μας έναν εσωτερικό ψίθυρο αμφιβολίας.
Το ερώτημα είναι αν θα της παραχωρήσεις τον έλεγχο του βίου σου, ή αν, όπως οι Στωικοί, θα μάθεις να την επιβλέπεις — να τη συνετίζεις με τον λόγο και την άσκηση.
Διότι, όπως δίδασκε ο Επίκτητος: «Δεν μας ταράζουν τα πράγματα, αλλά οι κρίσεις που κάνουμε για τα πράγματα.»
Και όπως έδειξε ο Μάρκος Αυρήλιος με το παράδειγμά του, η αληθινή εξουσία δεν είναι εξουσία επί άλλων, αλλά επί του εαυτού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ποιες συμβουλές έδινε ο Νίκος Γκάτσος στον Μάνο Χατζηδάκι
Οι τέσσερις κύριοι κανόνες της μεθόδου του Καρτέσιου
Η ξύλινη σκάλα και το Πάσχα των Ελλήνων του Γιώργου Θέμελη
Όσκαρ Ουάιλντ: Εκεί που γίνονται όλες οι αμαρτίες του κόσμου
Ανρί Μπεργκσόν: Τα μαθηματικά μας βοηθούν να προσλάβουμε λογικά τον κόσμο
Μια βόλτα στον Κήπο του Επίκουρου, παρέα με τον Ανατόλ Φρανς
Άννα Συνοδινού, η ηθοποιός που έσκαβε βαθιά στα κείμενα της αρχαίας τραγωδίας
Ίρβιν Γιάλομ: Τα υλικά αγαθά είναι απατηλά
Χάνα Άρεντ: Με ένα λαό που δεν πιστεύει τίποτα, μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις
Στέφαν Τσβάιχ, ο πιο πολυδιαβασμένος συγγραφέας του Μεσοπολέμου γράφει για τον Κόσμο του Χθες
δεν βρέθηκαν σχόλια επισκεπτών...